agricultural stories in Marathi, weed control phases in crop | Agrowon

ओळखा तणांचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ

राजीव साठे
गुरुवार, 13 सप्टेंबर 2018

पिकाच्या तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळात शेत तणविरहित ठेवल्यास उत्पादनामध्ये वाढ मिळू शकते. बहुतांश पिकांसाठी हा कालावधी लागवडीनंतर ३० दिवसांचा असतो.

खरीप हंगाम हा शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा असतो. पावसाचे प्रमाण योग्य राहिल्यास कोरडवाहू शेतीमधूनही चांगले उत्पन्न मिळण्याची आशा असते. मात्र, या हंगामामध्ये पावसाळी वातावरणामध्ये तणांचे प्रमाण वाढते. त्याच प्रमाणे रोग व किडींचा प्रादुर्भावही वाढतो. या दोन्ही घटकांचे नियंत्रण करण्यामध्ये शेतकऱ्यांचा कस लागतो. तणापासून सर्वात जास्त आर्थिक नुकसान होते.

पिकाच्या तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळात शेत तणविरहित ठेवल्यास उत्पादनामध्ये वाढ मिळू शकते. बहुतांश पिकांसाठी हा कालावधी लागवडीनंतर ३० दिवसांचा असतो.

खरीप हंगाम हा शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा असतो. पावसाचे प्रमाण योग्य राहिल्यास कोरडवाहू शेतीमधूनही चांगले उत्पन्न मिळण्याची आशा असते. मात्र, या हंगामामध्ये पावसाळी वातावरणामध्ये तणांचे प्रमाण वाढते. त्याच प्रमाणे रोग व किडींचा प्रादुर्भावही वाढतो. या दोन्ही घटकांचे नियंत्रण करण्यामध्ये शेतकऱ्यांचा कस लागतो. तणापासून सर्वात जास्त आर्थिक नुकसान होते.

केवळ तण काढून टाकणे म्हणजे तण नियंत्रणाचा एक प्रकार झाला. त्या सोबतच या पुढे तण कसे होणार नाही, याबाबत विचार करण्याची आवश्यकता असते. पिकांना कोणतीही इजा न होता तण कमी करण्याकडे लक्ष दिले पाहिजे. यासाठी पिकांच्या वाढीच्या अवस्था व तण नियंत्रण यांची सांगड घालावी लागते.

तणांची पिकांसोबत स्पर्धा :
तण हे मुख्य पिकांसोबत स्वतःच्या वाढीसाठी पाणी, हवा, सूर्यप्रकाश, कार्बन डाय ऑक्साईड व जागा यासाठी स्पर्धा करत असते. यातून पिकाला उपलब्ध होणारी अन्नद्रव्ये व वाढीसाठी लागणाऱ्या मूलभूत घटक स्वतःसाठी घेतात.

तणांचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ :
हा कालावधी एकूण पीकवाढीच्या कालावधीच्या तुलनेत कमी असतो. या कालावधीत शेत तणमुक्त ठेवल्यास पुढे पिकांच्या उत्पादनावर फारसा परिणाम होत नाही. या काळात तण नियंत्रण करण्यासाठी खुरपणी, कोळपणी वा तणनाशकाचा शिफारशीप्रमाणे वापर करावा लागतो. हे उपाय वेळीच योजल्यास आपले पीक पूर्ण हंगामामध्ये तणविरहित ठेवल्यासारखी स्थिती तयार होते. परिणामी उत्पादनामध्ये चांगली वाढ मिळते.
-हा काळ बहुतांश पिकांमध्ये पीकवाढीच्या सुरवातीच्या टप्प्यात असतो. लागवड ते लागवडीनंतरचे ३० दिवस तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ असतो.
- पिकांचा पूर्ण कालावधी १०० दिवसांचा असल्यास, लागवडीपासून ३५ दिवस हे पीक तणविरहित ठेवल्यास फायदा होतो.

तण नियंत्रणाचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ

 
 

पिके संवेदनशील काळ (पेरणी नंतरचे दिवस) उत्पन्नात घट (%)
तृणधान्ये    
पेरणी केलेला (भात) १५-४५  १५-९०
पुनर्लागवड केलेला (भात) ३०-४५ १५-४०
गहू ३०-४५  २०-४०
मका १५-४५ ४०-६०
ज्वारी १५-४५ १५-४०
बाजरी ३०-४५ १५-६०
कडधान्ये    
तूर १५-६० २०-४०
मुग १५-३० २५-५०
उडीद १५-३० ३०-५०
चवळी ३०-६० १५-२५
हरभरा ३०-४५ २०-३०
वाटाणा ३०-४५ २०-३०
मसूर ३०-६० २०-३०
गळीतधान्ये    
सोयाबीन २०-४५ ४०-६०
भुईमूग ३०-५०  ४०-५०
सूर्यफुल ३०-४५  ३०-५०
एरंडी ३०-६० ३०-३५
करडई १५-४५ ३५-६०
तीळ १५-४५ १५-४०
मोहरी १५-४० १५-३०
जवस २०-४५ ३०-४०
भाजीपाला पिके    
कोबी ३०-४५ ५०-६०
फुलकोबी ३०-४५  ५०-६०
भेंडी १५-३० ४०-५०
टोमॅटो ३०-४५ ४०-७०
कांदा ३०-७५ ६०-७०
नगदी पिके    
ऊस ३०-१२० २०-३०
बटाटा २०-४० ३०-६०
कापूस १५-६० ४०-५०
ताग ३०-४५ ५०-८०

राजीव साठे, ९४२३७२१८९४
(लेखक महात्मा फुल कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे कृषी विद्या विभागामध्ये आचार्य पदवी घेत आहेत.)


इतर ताज्या घडामोडी
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यात पाऊस नांदेड : नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यातील ११८...
मराठवाड्याच्या पाणी प्रश्नावर सर्वांनी...औरंगाबाद : ‘‘मराठवाड्यासाठी वॉटर ग्रीड अत्यंत...
कोरोनाच्या संकटात कृषी, पणन खाते अपयशी...नाशिक : ‘‘कोरोनाच्या अडचणीच्या काळात शेतकऱ्यांचा...
परभणी जिल्ह्यात पीककर्जासाठी पेरणीच्या...परभणी : जिल्ह्यातील अनेक गावातील तलाठी पीककर्ज...
नगर जिल्ह्यात एकशे तीन टॅंकरने...नगर : उन्हाची तीव्रता दिवसेंदिवस वाढू लागल्याने...
टोकन प्रक्रियेत गैरप्रकार केल्यास...परभणी : ‘‘बाजार समित्यांमार्फत टोकन देण्याच्या...
हिंगोलीत १७ हजारावर शेतकऱ्यांच्या १८...हिंगोली : चालू खरेदी हंगामात जिल्ह्यात...
पुणे जिल्ह्यात पूर्वमोसमी पावसाच्या...पुणे ः जिल्ह्यात रविवारी (ता. ३१) सायंकाळी जोरदार...
मराठवाड्यातील ३६६ मंडळांत पूर्व मोसमी...औरंगाबाद  : मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यातील...
सातारा जिल्ह्यात पावसाची हजेरीसातारा ः जिल्ह्यात रविवारी पूर्वमोसमी पावसाने...
‘पंदेकृवि’तर्फे उद्या खरीपपूर्व कृषी...अकोला ः डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या...
नगरमधील दहा तालुक्यांत जोरदार पाऊसनगर ः नगर जिल्ह्यात रविवारी (ता. ३१) दहा...
मराठवाड्यात बियाणे, खते खरेदीस वेग औरंगाबाद : मराठवाड्यातील सोयगाव, देगलूर, बिलोली,...
नाशिक जिल्ह्याच्या पूर्व भागात...नाशिक : जिल्ह्याच्या पूर्व भागात नांदगाव...
नाफेड केंद्रावर तूर विकण्याचा...अमरावती ः शेतकऱ्याच्या नावावर नोंदणी करुन हमीभाव...
हमीभावाने तूर-हरभरा खरेदीस मुदतवाढअमरावती ः लॉकडाउनमुळे हमीभावाने तूर व हरभरा...
सिंधुदुर्गात पावसाची दमदार हजेरीसिंधुदुर्ग ः सिंधुदुर्गात माॅन्सूनपूर्व पावसाने...
कोल्हापुरातील बहुतांश तालुक्यांना...कोल्हापूर : मॉन्सूनपूर्व पावसाने रविवारी (ता. ३१...
सोलापुरातील चार मध्यम प्रकल्पांमध्ये...सोलापूर ः लाभक्षेत्र विकास प्राधिकरणाकडे असलेल्या...
टेंभू योजनेतून आटपाडी तालुक्यातील पंधरा...आटपाडी, जि. सांगली ः टेंभू योजनेच्या पाण्यातून...