agricultural stories in Marathi, weed control phases in crop | Agrowon

ओळखा तणांचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ
राजीव साठे
गुरुवार, 13 सप्टेंबर 2018

पिकाच्या तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळात शेत तणविरहित ठेवल्यास उत्पादनामध्ये वाढ मिळू शकते. बहुतांश पिकांसाठी हा कालावधी लागवडीनंतर ३० दिवसांचा असतो.

खरीप हंगाम हा शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा असतो. पावसाचे प्रमाण योग्य राहिल्यास कोरडवाहू शेतीमधूनही चांगले उत्पन्न मिळण्याची आशा असते. मात्र, या हंगामामध्ये पावसाळी वातावरणामध्ये तणांचे प्रमाण वाढते. त्याच प्रमाणे रोग व किडींचा प्रादुर्भावही वाढतो. या दोन्ही घटकांचे नियंत्रण करण्यामध्ये शेतकऱ्यांचा कस लागतो. तणापासून सर्वात जास्त आर्थिक नुकसान होते.

पिकाच्या तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळात शेत तणविरहित ठेवल्यास उत्पादनामध्ये वाढ मिळू शकते. बहुतांश पिकांसाठी हा कालावधी लागवडीनंतर ३० दिवसांचा असतो.

खरीप हंगाम हा शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा असतो. पावसाचे प्रमाण योग्य राहिल्यास कोरडवाहू शेतीमधूनही चांगले उत्पन्न मिळण्याची आशा असते. मात्र, या हंगामामध्ये पावसाळी वातावरणामध्ये तणांचे प्रमाण वाढते. त्याच प्रमाणे रोग व किडींचा प्रादुर्भावही वाढतो. या दोन्ही घटकांचे नियंत्रण करण्यामध्ये शेतकऱ्यांचा कस लागतो. तणापासून सर्वात जास्त आर्थिक नुकसान होते.

केवळ तण काढून टाकणे म्हणजे तण नियंत्रणाचा एक प्रकार झाला. त्या सोबतच या पुढे तण कसे होणार नाही, याबाबत विचार करण्याची आवश्यकता असते. पिकांना कोणतीही इजा न होता तण कमी करण्याकडे लक्ष दिले पाहिजे. यासाठी पिकांच्या वाढीच्या अवस्था व तण नियंत्रण यांची सांगड घालावी लागते.

तणांची पिकांसोबत स्पर्धा :
तण हे मुख्य पिकांसोबत स्वतःच्या वाढीसाठी पाणी, हवा, सूर्यप्रकाश, कार्बन डाय ऑक्साईड व जागा यासाठी स्पर्धा करत असते. यातून पिकाला उपलब्ध होणारी अन्नद्रव्ये व वाढीसाठी लागणाऱ्या मूलभूत घटक स्वतःसाठी घेतात.

तणांचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ :
हा कालावधी एकूण पीकवाढीच्या कालावधीच्या तुलनेत कमी असतो. या कालावधीत शेत तणमुक्त ठेवल्यास पुढे पिकांच्या उत्पादनावर फारसा परिणाम होत नाही. या काळात तण नियंत्रण करण्यासाठी खुरपणी, कोळपणी वा तणनाशकाचा शिफारशीप्रमाणे वापर करावा लागतो. हे उपाय वेळीच योजल्यास आपले पीक पूर्ण हंगामामध्ये तणविरहित ठेवल्यासारखी स्थिती तयार होते. परिणामी उत्पादनामध्ये चांगली वाढ मिळते.
-हा काळ बहुतांश पिकांमध्ये पीकवाढीच्या सुरवातीच्या टप्प्यात असतो. लागवड ते लागवडीनंतरचे ३० दिवस तण स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ असतो.
- पिकांचा पूर्ण कालावधी १०० दिवसांचा असल्यास, लागवडीपासून ३५ दिवस हे पीक तणविरहित ठेवल्यास फायदा होतो.

तण नियंत्रणाचा स्पर्धाक्षम संवेदनशील काळ

 
 

पिके संवेदनशील काळ (पेरणी नंतरचे दिवस) उत्पन्नात घट (%)
तृणधान्ये    
पेरणी केलेला (भात) १५-४५  १५-९०
पुनर्लागवड केलेला (भात) ३०-४५ १५-४०
गहू ३०-४५  २०-४०
मका १५-४५ ४०-६०
ज्वारी १५-४५ १५-४०
बाजरी ३०-४५ १५-६०
कडधान्ये    
तूर १५-६० २०-४०
मुग १५-३० २५-५०
उडीद १५-३० ३०-५०
चवळी ३०-६० १५-२५
हरभरा ३०-४५ २०-३०
वाटाणा ३०-४५ २०-३०
मसूर ३०-६० २०-३०
गळीतधान्ये    
सोयाबीन २०-४५ ४०-६०
भुईमूग ३०-५०  ४०-५०
सूर्यफुल ३०-४५  ३०-५०
एरंडी ३०-६० ३०-३५
करडई १५-४५ ३५-६०
तीळ १५-४५ १५-४०
मोहरी १५-४० १५-३०
जवस २०-४५ ३०-४०
भाजीपाला पिके    
कोबी ३०-४५ ५०-६०
फुलकोबी ३०-४५  ५०-६०
भेंडी १५-३० ४०-५०
टोमॅटो ३०-४५ ४०-७०
कांदा ३०-७५ ६०-७०
नगदी पिके    
ऊस ३०-१२० २०-३०
बटाटा २०-४० ३०-६०
कापूस १५-६० ४०-५०
ताग ३०-४५ ५०-८०

राजीव साठे, ९४२३७२१८९४
(लेखक महात्मा फुल कृषी विद्यापीठ, राहुरी येथे कृषी विद्या विभागामध्ये आचार्य पदवी घेत आहेत.)

इतर ताज्या घडामोडी
पेरणीपूर्व मशागतीय पद्धतीने करा...रब्बी हंगामात ज्वारी, गहू, हरभरा, करडई व सूर्यफूल...
कांदा पिकासाठी संतुलित अन्नद्रव्य...कांदा उत्पादकता कमी होण्यासाठी असंतुलित खत...
जळगाव जिल्हा परिषदेत निधीवाटपावरून आरोप...जळगाव : जिल्हा परिषद सेस फंड, शिक्षण, महिला-...
वऱ्हाडला पीक नुकसानभरपाईचा २६५ कोटींचा...अकोला : ऑक्टोबरमध्ये झालेल्या अतिपावसाचा फटका...
पुणे विभागात रब्बीसाठी अडीच लाख टन खते...पुणे : रब्बी हंगामात शेतकऱ्यांना खतांची अडचण येऊ...
सांगली जिल्ह्यात भूजल पातळी ५८...सांगली : जिल्ह्यात गेल्या पाच वर्षांपेक्षा यंदा...
नाशिक : भिजलेल्या पिकांमुळे चाऱ्याचा...नाशिक : जिल्ह्यात झालेल्या मॉन्सूनोत्तर पावसाने...
धक्कादायक, एकाच गावातल्या ६०० मेंढ्या...नगर  ः मागील महिन्यात अतिवृष्टीने पारनेर...
अधिक उपसा केला तर पाणी टंचाईची शक्यता...लातूर : जिल्ह्यात पावसाळ्याच्या चारही महिन्यांत...
नाशिक जिल्ह्यात नुकसानीपोटी १८१ कोटींची...नाशिक : जिल्ह्यात झालेल्या अतिवृष्टीमुळे...
नागपूर जिल्ह्यात शेतकऱ्यांसाठी कॉंग्रेस...नागपूर : मॉन्सूनोत्तर पावसामुळे शेतकऱ्यांना...
नाशिक जिल्ह्यात टोमॅटोला गेले तडे ! ५०...नाशिक  : मॉन्सूनोत्तर पावसाच्या तडाख्यामुळे...
...'या' सिंचन योजनेची पाणीपट्टी होणार...सांगली : ताकारी उपसा सिंचन योजनेच्या पाणीपट्टीची...
किसान सभेकडून विमा कंपनीला २८...पुणे : पुण्यातील दि ओरिएन्टल इन्शुरन्स कंपनीकडून...
हैबतबाबांच्या पायरीपूजनाने आळंदीत...आळंदी, जि. पुणे  ः टाळ-मृदंगाचा निनाद आणि...
गूळ सौदे सुरू करण्यासाठी दोन्ही घटकांना...कोल्हापूर  : गेल्या दोन दिवसांपासून व्यापारी...
सांगली जिल्ह्यात ऊस दरासाठी ‘स्वाभिमानी...सांगली : जिल्ह्यात गळीत हंगाम सुरू होताच...
कोल्हापुरात कारखान्यांकडून ऊसतोड सुरू...कोल्हापूर  : गेल्या चार दिवसांपासून...
जळगावात भरताची वांगी १५०० ते २६०० रुपये...जळगाव : कृषी उत्पन्न बाजार समितीत बुधवारी (...
बटाटा, टोमॅटोतील उशिरा येणाऱ्या करपा...बटाटा आणि टोमॅटो यांसारख्या पिकांमध्ये प्रचंड...