agricultural stories in Marathi,process of Bel fruit | Page 2 ||| Agrowon

बेल फळापासून बनवा जॅम, कॅन्डी, स्क्वॅश
शैलेंद्र कटके
बुधवार, 12 जून 2019

बेलाचे फळ अतिशय गुणकारी आहे. बेलफळांचा वापर आयुर्वेदिक औषधांमध्ये केला जातो. उपचारात्मक फळ म्हणून बेलफळ ओळखले जाते. औषधीमूल्य, पौष्टिक फळावर प्रक्रिया करून मूल्यवर्धन करावे.

गर

  • बेलफळे शुद्ध पाण्याने धुवून घेतल्या नंतर कठीण आवरण फोडून त्यामधील बिया आणि तंतुमय पदार्थ स्टेनलेस स्टीलच्या चमच्याने काढून घ्यावे.
  • गर तयार करण्यासाठी समान प्रमाणात पाणी मिसळून एकजीव करावे.
  • चाळणीने बीज आणि तंतुमय पदार्थ वेगळे केल्यानंतर गर मिळतो.

 जॅम

बेलाचे फळ अतिशय गुणकारी आहे. बेलफळांचा वापर आयुर्वेदिक औषधांमध्ये केला जातो. उपचारात्मक फळ म्हणून बेलफळ ओळखले जाते. औषधीमूल्य, पौष्टिक फळावर प्रक्रिया करून मूल्यवर्धन करावे.

गर

  • बेलफळे शुद्ध पाण्याने धुवून घेतल्या नंतर कठीण आवरण फोडून त्यामधील बिया आणि तंतुमय पदार्थ स्टेनलेस स्टीलच्या चमच्याने काढून घ्यावे.
  • गर तयार करण्यासाठी समान प्रमाणात पाणी मिसळून एकजीव करावे.
  • चाळणीने बीज आणि तंतुमय पदार्थ वेगळे केल्यानंतर गर मिळतो.

 जॅम

  • एक किलो बेल गरामध्ये १ किलो साखर व १० ग्रॅम पेक्टिन मिसळावे. आचेवर ठेवून मिश्रण ढवळत राहावे.
  • मिश्रण घट्ट होत असताना त्यामध्ये प्रतिकिलो गरास ५ ग्रॅम सायट्रिक ॲसिड मिसळावे.
  • मिश्रणाचा ब्रिक्स ६८.५ अंश ब्रिक्स आल्यानंतर जॅम काचेच्या बाटलीत भरून थंड जागेत ठेवावा.

 मुरंबा

  • बेलाच्या २.५ सेंमी. लांबीच्या फोडी करून घ्याव्यात. गरातील बिया काढून टाकाव्यात. २४ तास पाण्यात मुरू द्याव्या, नंतर शिजवाव्यात.
  • साखरेचा पाक करून घ्यावा. पाकात फोडी टाकाव्यात. नंतर साखरेचे प्रमाण रोज वाढवत जावे. साखरेचे प्रमाण ७८ टक्क्यांपर्यंत आल्यावर तयार मुरंबा बाटलीत भरून ठेवावा.
  • या प्रक्रियेस एक आठवड्याचा कालावधी लागतो.

 कॅन्डी

  • मिश्रणाचे साखरेचे प्रमाण ७८ टक्के झाल्यावर पाकात भरलेल्या बेलाच्या फोडी काढाव्यात.
  • फोडी ट्रेमध्ये पसरवून तो ट्रे ड्रायरमध्ये ५५ ते ६० अंश सेल्सिअस तापमानाला १८ तास ठेवाव्यात. सुकल्यानंतर कॅन्डी तयार होईल.

 स्क्वॅश

  • २५० मि.लि. बेलाचा गर घ्यावा.
  • ४२० ग्रॅम साखर, ३२४ मिलि. पाण्यामध्ये मिसळून पाक तयार करावा. गरज पडल्यास त्याला मंद आचेवर ठेवून विरघळावे आणि त्यात ५ ग्रॅम सायट्रिक ॲसिड मिसळावे. पाक गाळून घ्यावा. त्यामध्ये २५० मि.लि. बेलाचा गर मिसळावा.
  • हे मिश्रण ४३ अंश ब्रिक्स येईपर्यंत मंद आचेवर ढवळावे. स्कॅश गरम असताना बाटलीत भरावा. ४) पाश्चरायझेशन प्रक्रिया पूर्ण करावी. (८० अंश सेल्सिअस,२ मिनिटे) आणि थंड करावे. बाटल्या भरल्यानंतर निर्जंतुकीकरण करावे. 

  आरटीएस

  • बेलाचा गर १०० मि.लि. घ्यावा.
  • १२० ग्रॅम साखर, ७७० मि.लि. पाण्यामध्ये विरघळावी आणि त्यात ५ ग्रॅम सायट्रिक ॲसिड मिसळावे.
  • बेलाचा गर पाकात मिसळावा. १० अंश ब्रिक्स येईपर्यंत त्या पाकाला मंद आचेवर ठेवून ढवळावे. मिश्रण गरम असताना बाटलीत भरून नंतर थंड करावे.

  बेल टॉफी

  • बेलाच्या १ किलो गरामध्ये १ किलो साखर, १५० ग्रॅम मक्याचे पीठ व १०० ग्रॅम बटर घ्यावे. हे मिश्रण नंतर मंद आचेवर शिजवावे.
  • मिश्रणाचा ब्रिक्स ७० टक्के इतका आल्यावर त्यात १ ग्रॅम मीठ टाकावे. शिजवण्याची क्रिया ८२ ते ८५ टक्के ब्रिक्स येईपर्यंत चालू ठेवावी.
  • हे मिश्रण बटर लावलेल्या ट्रेमध्ये ओतणे व थंड झाल्यावर त्याचे तुकडे पाडावे.
  • तयार झालेली टॉफी ड्रायरमध्ये ५० ते ६० सेल्सिअस तापमानास सुकवावी.

 सरबत

  • बेलाच्या फळाला मुळातच सुगंध असल्याने कोणत्याही प्रकारचा कृत्रिम स्वाद मिसळण्याची गरज नाही.
  • बेलाचा रस १५० ग्रॅम (१५ टक्के), साखर १३० ग्रॅम (१५ टक्के), आम्लता १.५ ग्रॅम ( १.२५ टक्के), पाणी ७०० मि.लि. (७० टक्के), सोडियम बेन्झेएट १०० पी.पी.एम. वरील सर्व घटक चांगले मिसळून घ्यावेत.

- शैलेंद्र कटके, ९९७०९९६२८२

(अन्न तंत्रज्ञान महाविद्यालय, परभणी)

फोटो गॅलरी

इतर कृषी प्रक्रिया
बिटापासून बर्फीनिर्मिती लाल बीट आपल्या आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. बीट हे...
हळदीपासून मूल्यवर्धीत पदार्थांची...हळद ही अन्नपचन, पित्तशामक व रक्तशुद्धी करणारी आहे...
फळे, भाज्यांचा वापर करून दुग्धजन्य...विभागनिहाय उपलब्ध असणाऱ्या फळांना व भाज्यांना...
अंकुरित धान्यांपासून बेकरी उत्पादनेअंकुरलेल्या धान्यामध्ये अधिक पोषक तत्त्वे असतात....
अन्नप्रक्रिया उद्योगातील परवाने, कायदेप्रक्रिया उद्योग स्थापन केल्यानंतर या...
प्रक्रियेद्वारा आल्याचे मूल्यवर्धनआरोग्यदायी गुणधर्मामुळे आल्यापासून बनविलेल्या...
शेतकरी आठवडे बाजारचालक शेतकऱ्यांना...पुणे : शेतकरी उत्पादक कंपनीच्या वतीने बाणेर येथे...
कांदा निर्जलीकरणास आहे वावकांदा हे भारतातील प्रमुख पीक असून, ते मुख्यत्वे...
प्रक्रिया उद्योगातून आर्थिक स्थिरतासगरोळी (ता. बिलोली, जि. नांदेड) येथील श्रद्धा...
शेवगा पानांचे आरोग्यवर्धक गुणधर्मशेवग्याच्या वाळलेल्या पानामध्ये ताज्या...
हळद पॉलिश, प्रतवारी महत्त्वाचीलोखंडी ड्रममधून शिजवलेली हळद २० ते ३० मिनिटांसाठी...
पौष्टिक अंजिराचे प्रक्रियायुक्त पदार्थअंजिरामध्ये आहारमूल्याबरोबरच औषधी गुणधर्म मुबलक...
डाळिंबापासून अनारदाना, अनाररबडाळिंबापासून तयार होणाऱ्या अनारदाना या पदार्थास...
औषधी जायफळाचे मूल्यवर्धनजायफळ सालीचे वजन ६० टक्के असते. जायफळ सालीमध्ये...
कॅल्शिअम, लोहाचा उत्तम स्त्रोत ः नाचणीआहारच्या दृष्टीने नाचणी एक अत्यंत महत्त्वाचे...
मोहापासून प्रक्रियायुक्त पदार्थमोहाची फुले झाडावर काही मर्यादित काळच उपलब्ध...
अनेक प्रक्रिया पदार्थांमध्ये सीताफळ गर...सीताफळ हे नाशवंत फळ असल्यामुळे त्यावर प्रक्रिया...
कच्च्या पपईपासून पेपेन निर्मितीपपई हे जवळजवळ वर्षभर उत्पादन देणारं पीक असून,...
मार्मालेड, टुटीफ्रुटी निर्मितीसाठी पपईपपई झाडांपासून वर्षभर फळे मिळतात; परंतु दूरच्‍या...
आरोग्यवर्धक फळांची भुकटीप्रक्रिया उद्योगामध्ये ग्राहकांच्या आवडीनुसार अणि...