agricultural success story in marathi, agrowon,gavrai,badnapur, jalna | Agrowon

बैलांसाठी गेवराईचा बाजार सर्वदूर प्रसिद्ध
संतोष मुंढे
शुक्रवार, 9 मार्च 2018

जालना जिल्ह्यात बदनापूर तालुक्‍यातील गेवराई येथील जनावरे बाजार सर्वदूर प्रसिद्ध आहेत. पूर्वी त्याचे स्वरूप केवळ आठवडी बाजारापुरते मर्यादित होते. भाजीपाला, गृहपयोगी साहित्यासोबतच विविध जातींचे बैल, गायी, म्हशी, कोंबड्या, बकऱ्या आदींचा बाजार सुरू झाला. आज मोठ्या प्रमाणात येथे विविध जातींच्या जनावरांची खरेदी-विक्री करण्याची संधी शेतकऱ्यांना मिळते. त्यातून मोठी उलाढालही घडते आहे.

जालना जिल्ह्यात बदनापूर तालुक्‍यातील गेवराई येथील जनावरे बाजार सर्वदूर प्रसिद्ध आहेत. पूर्वी त्याचे स्वरूप केवळ आठवडी बाजारापुरते मर्यादित होते. भाजीपाला, गृहपयोगी साहित्यासोबतच विविध जातींचे बैल, गायी, म्हशी, कोंबड्या, बकऱ्या आदींचा बाजार सुरू झाला. आज मोठ्या प्रमाणात येथे विविध जातींच्या जनावरांची खरेदी-विक्री करण्याची संधी शेतकऱ्यांना मिळते. त्यातून मोठी उलाढालही घडते आहे.

सन १९५२ मध्ये गेवराईला (ता. बदनापूर, जि. जालना) ग्रामपंचायत अस्तित्वात आली. या बाजाराला निजामकालीन इतिहास असल्याचे गावकरी सांगतात. दर आठवड्याच्या प्रत्येक गुरुवारी भरणारा गेवराईचा बाजार विशेषतः कोकणी, लालकंधार व त्यातही बैलांसाठी प्रसिद्ध आहे.

गेवराईच्या बाजाराचे स्वरूप

  • दहा रुपयांची प्रत्येक जनावरांसाठी पावती फाडून बाजारात प्रवेश मिळतो.
  • बाजाराचे ठिकाण- आरोग्य उपकेंद्राला लागून असलेल्या जागेत. ग्रामपंचायतीचे नियंत्रण असलेली ही जागा ग्रामपंचायतीकडून कुंपणाद्वारे संरक्षित करण्यात आली आहे.
  • चिखल होऊ नये म्हणून बाजाराच्या जागेवर मोठ्या प्रमाणात मुरूम भरण्यात आला आहे.
  • खरेदी केलेले जनावर वाहनात चढविण्यासाठी ग्रामपंचायतीच्या वतीने धक्‍के बनविण्यात आले आहेत.

जनावरांची आवक-जावक

  • एप्रिल ते जून यादरम्यान बैलांची खरेदी-विक्री मोठ्या प्रमाणात, बुलडाणा जिल्ह्यातूनही शेतकरी खरेदीसाठी येतात.
  • कमीतकमी ३० हजार ते सव्वा लाख रुपयांपर्यंतची बैलजोडी विक्रीसाठी
  • आठवड्याला व्यापाऱ्यांचेच किमान दीड ते दोन हजार बैल. त्याव्यतिरिक्‍त शेतकऱ्यांचेही बैल.

बैलाच्या बदल्यात बैल
बाजाराचे वैशिष्ट्य म्हणजे थोडी रक्‍कम देऊन शेतकऱ्यांना उधारीवर बैलजोडी मिळण्याची सोय आहे. बैलात 'बट्‌टा' असल्यास ठरल्यानुसार बैलाच्या बदल्यात बैल देण्याची संधी मिळत असल्याचे शेतकरी सांगतात. त्यामुळे पंचक्रोशीतील शेतकरी वर्षानुवर्षे या बाजाराला पसंती देतात.

उलाढाल

  • प्रति २५ हजार ते ८० हजार रुपयांपर्यंत किमती असणाऱ्या शंभर ते दीडशे ते दोनशे म्हशी. साधारण ५० म्हशींची विक्री.
  • पाचशे ते दोन हजारांपर्यंत शेळ्या. चार हजारांपासून सात हजारांपर्यंत प्रतिशेळीला दर.
  • साधारणत: दीडशे बैलजोडींची सरासरी प्रत्येक आठवड्याला तर दुपारी एक वाजेपर्यंत एक हजारावर शेळ्यांची विक्री
  • गायी साधारणत: तीस ते चाळीसपर्यंत विकल्या जातात. संख्येने शंभरापासून हजारपर्यंत मेढ्यांची प्रत्येक आठवड्याला विक्री. प्रतिसरासरी चार हजारांपर्यंत दर. किमान सहाशे कोंबड्या सरासरी दोनशेप्रमाणे विकल्या जातात.
  • झुला, घुंगर, घंटा, विळे, पोळ्याचा साज, गाडीबैलांचे जू आदींच्या विक्रीचीही दुकाने असतात. बैलांची शिंगे साळणाऱ्या व्यक्‍तीचेही चालते फिरते दुकान पाहण्यास मिळते.

शेळ्या, मेंढ्या, कोंबड्यांनाही मागणी
मराठवाड्यातील विविध भागांतून शेळ्या, मेंढ्या आणल्या जातात. गावरान, उस्मानाबादी जातींचा समावेश अधिक असतो. सकाळी साडेसात ते साडेबारा एकपर्यंत हा बाजार भरतो. गिरिराज तसेच अलीकडे अनेकांकडून मागणी असलेल्या कडकनाथ कोंबड्यांचीही काही प्रमाणात आवक होते.

प्रतिक्रिया
अनेक वर्षांपासून या बाजाराशी नाळ जुळली आहे. शेतकऱ्यांकडून विविध जातींचे बैल विकत घेऊन ती शेतकऱ्यांनाचा विकण्याचा व्यवसाय करतो.
-शहानूर पठाण, बैलाचे व्यापारी

आमच्याकडे मोठ्या प्रमाणात चाऱ्याची कायम व्यवस्था असते. अनेक वर्षांपासून गेवराईच्या बाजारातून बैलांची खरेदी करतो.
-परशराम नवपुते.
शेतकरी चिकलठाणा, जि. औरंगाबाद

या बाजारात पूर्वीपासून येतो. अनेक वर्षांपासून त्याची सर्वदूर ख्याती आहे.
-रामेश्वर ढगे, खंडू वीर
खोडेगाव, ता. जि. औरंगाबाद.
-शेख रुस्तम, भाकरवाडी, ता. बदनापूर, जि. जालना.
जनार्दन परांडे, गाढेजळगाव, जि. औरंगाबाद

बैलांच्या खरेदी-विक्रीच्या निमित्ताने अनेक बाजार गेल्या चाळीस वर्षांत फिरलो; परंतु गेवराई बाजारात
एकही तक्रार करण्याची वेळ इथल्या व्यवस्थापनाने येऊ दिलेली नाही.
-रामदास कदम
शेलू चाठा, ता. फुलंब्री, जि. औरंगाबाद.

एप्रिल ते जुलै या काळात शेतकऱ्यांची बाजारात बैल, गायी, म्हशी, कोंबड्या, बकऱ्या आदींच्या खरेदीसाठी धूम असते. ऑक्‍टोबर ते डिसेंबर शेतकरी आपल्याकडील जनावरांची विक्री करण्याला पसंती देतात. सहा महिने चांगल्या चालणाऱ्या बाजारात सहा महिने संख्या बऱ्यापैकी घटलेली असते.
-सय्यद वसी जैदी.
बाजाराचे कंत्राटदार
गेवराई बाजार, जि. जालना.

व्याप्ती वाढल्याने आधीच्या ठिकाणाहून बाजार दुसऱ्या ठिकाणी जवळपास दहा वर्षांपूर्वी हलविण्यात आला. ग्रामपंचायतीकडून स्वच्छतेच्या कामांसोबतच पाण्याची, धक्‍क्‍यांचीही व्यवस्था करण्यात आली अाहे. कंत्राटातून मिळणाऱ्या रकमेतून विकासकामे पूर्ण केली जातात.
-सुरेश लहाने-९५४५३९६८४१
ग्रामपंचायत सदस्य

पाच वर्षे सरपंच म्हणून काम पाहताना बाजाराच्या एकूणच व्यवस्थेशी जवळून संबंध आला. या बाजारात औरंगाबाद, जालना जिल्ह्यांतील शेतकरी व खरेदीदार मोठ्या प्रमाणात येतात.
-रुंजाजी होर्शीळ
माजी सरपंच, गेवराई

आमच्या गावासह आसपासच्या गावांतील वादाचे निवाडे आमच्याच गावात होत असत. आधी गुढीपाडव्याला गावात जत्राही भरायची. आता जत्रेचं स्वरूप छोटं झालयं. पणं पूर्वापार चालत आलेल्या व मोठ्या झालेल्या बाजारानं गावाचं नावही आता गेवराई बाजार असं झालं आहे.
-गणेश जोशी
प्रयोगशील युवा शेतकरी, गेवराई
 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
शेळीपालन ते दुग्ध प्रक्रिया ः महिलांनी...नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर हा अवर्षणप्रवणग्रस्त...
सरकारला एवढी कसली घाई?विविध मंत्रालयांसाठी अर्थसंकल्पात केल्या जाणाऱ्या...
एक पाऊल पोषणक्रांतीच्या दिशेनेशे तकऱ्यांचे कष्ट, शास्त्रज्ञांचे प्रयत्न आणि...
आधुनिक तंत्रासह काटेकोर धोरणाने अमेरिकन...पुणेः विविध जागतिक संस्थांनी एकत्र येऊन आफ्रिकी,...
मक्याच्या तुटवड्यामुळे अंडी आणि चिकन...पुणे : दक्षिण भारतासह महाराष्ट्र व मध्य प्रदेशात...
लष्करी अळीमुळे राज्यभरातील शेतकरी त्रस्तपुणेः गेल्या वर्षी भीषण दुष्काळाचा सामना करणाऱ्या...
लष्करी अळी नियंत्रणाचे जागतिक प्रयत्नपुणे : स्पोडोप्टेरा फ्रुगीपर्डा म्हणजेच...
मक्यावरील अमेरिकन लष्करी अळीचे आव्हान...पुणे ः गेल्या हंगामातील दुष्काळाच्या चटक्यानंतर...
राज्यात सर्वदूर पावसाचा अंदाजपुणे : मॉन्सून पुन्हा सक्रिय झाल्याने राज्यात...
शेतकरी कंपन्या स्थापन करण्यासाठी करारपुणे ः नाबार्डच्या कंपनी विकास फंडातून...
कर्नाटकात गुऱ्हाळघरातून थेट व्यापार...सांगली ः कर्नाटकमध्ये हमाली आणि अडत कमी असल्याने...
पीकविम्याचे ३२५ कोटी कंपन्यांना वितरितमुंबई ः गेल्यावर्षीच्या खरिपातील पीकविमा योजनेचा...
ग्रामविकासावर खर्च झालेल्या निधीची...मुंबई: आपल्या ग्रामपंचायतीला गावातील...
दुष्काळातही कडवंचीत शेतीतून ७२ कोटींचे...जालना : ‘महाराष्ट्राचे इस्राईल’ म्हणून नावलौकिक...
राज्यात सहामाहित तेराशे शेतकऱ्यांची...मुंबई ः सततची दुष्काळी स्थिती, नैसर्गिक संकटे,...
कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात...पुणे : मॉन्सून पुन्हा सक्रीय झाल्याने...
परीक्षा शुल्क परतीचा खर्च सात लाख रुपयेयवतमाळ ः परीक्षा रद्द झाल्यानंतर उमेदवारांचे पैसे...
दुबार पेरणीसाठी सरकारची तयारीः डाॅ....पुणे: पावसाचा काही प्रमाणात खंड पडला आहे....
डोणगावात होणार खजूर लागवडअकोला ः पारंपरिक पिकांना पर्याय शोधण्यासाठी...
रक्तक्षय दूर करण्यासाठी लोहयुक्त तांदूळनाशिक : दैनंदिन आहारातून अत्यल्प प्रमाणात लोह...