Agriculture Agricultural News Marathi article regarding bullock operated farm implements | Agrowon

किफायतशीर बैलचलित अवजारे

प्रा. एस. एन. सोलंकी, ए. ए. वाघमारे, प्रा. डी. डी. टेकाळे
सोमवार, 20 जानेवारी 2020

बैलचलित बहूपीक टोकण यंत्रामध्ये पिकानुसार वेगवेगळ्या तबकड्या असून त्या सहज बदलता येतात. बियाणे व खत योग्य प्रकारे पेरता येते. दोन फणातील अंतर गरजेनुसार बदलता येते. बैलचलित तीन पासेच्या कोळप्याने एका मजुराच्या साह्याने आपण तीन ओळीतील आंतरमशागत आणि खत देण्याचे काम एकाचवेळी करू शकतो.

बैलचलित बहुविध अवजारे यंत्र
खरीपमध्ये बऱ्याचवेळा पेरणी, रासणी आणि तणनाशक फवारणीचे काम एकामागे एक करताना पावसामुळे बऱ्याच अडचणी येतात, त्यामुळे खंड पडतो. त्यादृष्टीने बैलचलित बहुविध अवजारे ओढणी यंत्र फायदेशीर ठरते.

वैशिष्ट्ये 

बैलचलित बहूपीक टोकण यंत्रामध्ये पिकानुसार वेगवेगळ्या तबकड्या असून त्या सहज बदलता येतात. बियाणे व खत योग्य प्रकारे पेरता येते. दोन फणातील अंतर गरजेनुसार बदलता येते. बैलचलित तीन पासेच्या कोळप्याने एका मजुराच्या साह्याने आपण तीन ओळीतील आंतरमशागत आणि खत देण्याचे काम एकाचवेळी करू शकतो.

बैलचलित बहुविध अवजारे यंत्र
खरीपमध्ये बऱ्याचवेळा पेरणी, रासणी आणि तणनाशक फवारणीचे काम एकामागे एक करताना पावसामुळे बऱ्याच अडचणी येतात, त्यामुळे खंड पडतो. त्यादृष्टीने बैलचलित बहुविध अवजारे ओढणी यंत्र फायदेशीर ठरते.

वैशिष्ट्ये 

  • हे बैलचलित बहूपीक टोकण यंत्र आहे. 
  • यामध्ये पिकानुसार वेगवेगळ्या तबकड्या असून त्या सहज बदलता येतात. बियाणे व खत योग्य प्रकारे पेरता येते. दोन फणातील अंतर गरजेनुसार बदलता येते. 
  • एकाच वेळेस खत व बी पेरणी, रासणी व तणनाशक फवारणी करता येते. 
  •     आंतरमशागतीच्या वेळी पिकातील अंतरानुसार पास बसवून कोळपणी व फवारणी करता येते. 
  • सौर ऊर्जेवर चालणारे फवारणी यंत्र वापरून फवारणी करता येते. 
  •  सदरील सर्व यंत्रे, एकाच फ्रेमवर आवश्यकतेनुसार बसविता येतात. 
  • यंत्रामुळे वेळ व खर्चाची २५ ते ५० टक्के बचत होते. 
  • शेताच्याकडेला वळताना बी व खत बंद करता येते. हे यंत्र एका मजुराच्या साह्याने चालविता येते. 

फायदे 

  • पारंपरिक पेरणीच्या पद्धतीपेक्षा जास्त कार्यक्षमतेमुळे पेरणी वेळेवर पूर्ण होते. 
  • २५ ते ३० टक्के वेळ आणि ६ ते २० टक्के बियाणे आणि ५५ ते ६५ टक्के मजुरीची बचत होते. 
  • पेरणी खर्चात ३० ते ५० टक्के बचत होते. पीक उत्पादनात ५ ते २० टक्के वाढ होते. 
  •  यंत्राच्या साह्याने आंतरपीक पेरणी शक्य होते.  
  • कार्यक्षमताः पाच एकर प्रति दिवस. 
  • किंमत : ४५,००० रुपये

गादीवाफ्यावरील हळद व आले काढणी यंत्र  
पारंपरिक पद्धतीमध्ये गादी वाफ्यावरील हळद व आले काढणीचे काम बळीराम 
नांगर किंवा मजुराच्या साह्याने खोदकाम करून केले जाते. त्यामुळे काढणीचा खर्च व 
वेळ वाढतो.  हळद, आल्याचे नुकसान होते. हे लक्षात घेऊन गादी वाफ्यावरील हळद व आले काढणी यंत्र विकसित केले 
आहे. 

वैशिष्ट्ये 

  • यंत्राची लांबी ९० सेंमी पासून १५० सेंमीपर्यंत कमी-जास्त करता येते. 
  • रुंदी ३५ सेंमी व उंची ५० सेंमी असून त्यास दोन चाके बसविली आहेत. 
  • गादीच्या उंचीनुसार कामाची खोली कमी-जास्त करता येते. या यंत्रावर दोन ३० सेंमी रुंदीचे त्रिकोणी आकाराचे फण बसविलेले आहेत. दोन ओळीतील हळद, आल्याच्या अंतरानुसार फणातील अंतर कमी-जास्त करता येते. 
  •  यंत्र चालवण्यासाठी एका मजुराची आवश्यकता आहे. 
  • एका दिवसात १ हेक्टर क्षेत्रावरील हळद आणि आल्याची काढणी करता येते. 
  • यंत्रामुळे २५ ते ३० टक्के वेळ व खर्चाची बचत होते. 
  • यंत्राची किंमत ः १०,००० रुपये

बैलचलित तीन पासेचे कोळपे 
पारंपरिक पद्धतीमध्ये कोळपणी करताना 
दोन/तीन कोळपी एकाच जू वर दोन/तीन मजुरांच्या साह्याने आंतर मशागत केली जाते. ज्वारी, 
बाजरी, मका इ. पिकासाठी खत पेरणीकरिता 
वेगळे मजूर लागतात. त्यास जास्त वेळ आणि खर्चही वाढतो. हे लक्षात घेऊन बैलचलित तीन पासेचे खत कोळपे विकसित केले 
आहे.

वैशिष्ट्ये

  • हे खत कोळपे लोखंडी साहित्यापासून बनवले आहे.
  • एक मजुराच्या साह्याने आपण तीन ओळीतील आंतरमशागत आणि खत देण्याचे काम एकाचवेळी करू शकतो.
  • अवजाराची लांबी १७० सेंमी आणि उंची ३० ते ४५ सेंमी करता येते. त्यावर २२.५ सेंमी व ३० सेंमी रुंदीच्या तीन पास बसविता येतात. त्यामुळे खत पेरणी आणि आंतरमशागतीचा वेळ वाचतो.
  • अवजाराच्या साह्याने कोळपणी करण्याकरिता ५० ते ५२ किलो इतकी ओढशक्ती लागते. 
  •  तीन पासेच्या खत कोळप्याचे साह्याने 
  • एका दिवसात २.५ ते ३ एकर क्षेत्राची 
  • कोळपणी व खत देण्याचे काम आपण करू शकतो. 
  • किंमत ः ३,५०० रुपये

- ए. ए. वाघमारे, ८२७५९४७५३१
 -  प्रा. डी. डी. टेकाळे, ९८५०१४११२१
(अखिल भारतीय समन्वयक संशोधन प्रकल्प,  कृषी क्षेत्रात पशु शक्तीचा योग्य वापर, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)

 


फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
अचूक सिंचनासाठी स्वयंचलित यंत्रणास्वयंचलित सूक्ष्म सिंचन यंत्रणेद्वारे (ऑटोमेशन)...
इंधनबचतीसाठी पर्यावरणपूरक सौर चूलसौरऊर्जेच्या साह्याने रोजच्या जेवणातील सर्व...
तयार खाद्यपदार्थ, पूर्वमिश्रणे...सध्याच्या घाईगडबडीच्या युगामध्ये लोक तयार...
ऊस शेतीसाठी आवश्यक यंत्रेऊस उत्पादनात केवळ मजुरीवर ३५ ते ४० टक्के खर्च...
जलशुद्धीकरणासाठी सौर शुद्धजल संयंत्रदुर्गम भागांत तसेच समुद्रकिनाऱ्यावर पिण्यायोग्य...
शून्य ऊर्जेवर आधारित शीतकक्षशून्य ऊर्जेवर आधारित शीतकक्षाची उभारणी कमी खर्चात...
ऊर्जेशिवाय शीतकरणाचे तंत्रकोणत्याही ऊर्जेच्या वापराशिवाय शीतकरणाची एक...
जास्त अन्न शिजविण्यासाठी शेफलर सौरचूल...शेफलर सौर चूल पेटी सौरचूल आणि पॅराबोलिक...
...ही आहेत आंतरमशागतीसाठी अवजारेशेती मशागतीमध्ये आता ट्रॅक्टर, पॉवर टिलर अशी...
बटाटा प्रक्रिया उद्योगासाठी यंत्रेतळलेल्या पदार्थामध्ये बटाट्याचे चिप्स किंवा...
मेथी वाळवण्याचे तंत्रभारतामध्ये मेथी (शा. नाव - ट्रिगोनेला फीनम -...
फ्राइम्स प्रक्रिया उद्योगातील यंत्रेतळलेल्या पदार्थांच्या बाजारपेठेमध्ये फ्राइम्स...
..अशी आहे डाळनिर्मितीची प्रक्रियामागील भागात मिनी डाळ मिल व त्या माध्यमातून डाळ...
सौर ऊर्जा उपकरणाचे उपयोग, फायदेभविष्यात ऊर्जेचे पर्याय शोधणे महत्त्वाचे ठरणार...
फळप्रक्रिया उद्योगासाठी उपयुक्त यंत्रेकोणत्याही अन्नप्रक्रिया उद्योगामध्ये येणाऱ्या...
नत्रयुक्त खतांच्या वापराशिवाय उत्पादन...कडधान्याच्या मुळावरील गाठीमध्ये वसाहती करणाऱ्या...
सौर ऊर्जेवर आधारीत उपकरणांचा वापरपारंपरिक ऊर्जास्त्रोतांच्या तुटवड्यामुळे व जास्त...
किफायतशीर बैलचलित अवजारेबैलचलित बहूपीक टोकण यंत्रामध्ये पिकानुसार...
सोयादूध, पनीर बनवण्याची यंत्रेसोयाबीनपासून दूध आणि त्याचे पनीर ही उत्पादने...
जवसापासून जेल, कुरकुरीत पदार्थविविध आजारांवरील उपचारामध्ये जवस उपयुक्त असूनही...