Agriculture Agricultural News Marathi article regarding goat management. | Agrowon

जातिवंत बिटल, सिरोही आणि सोजत शेळी संगोपन

राजकुमार चौगुले
मंगळवार, 19 जानेवारी 2021

मी जातिवंत बिटल, सिरोही आणि सोजत शेळी जातींच्या संगोपनावर भर दिला आहे. जातिवंत शेळ्यांची पैदाशीसाठी माझ्याकडे तिन्ही जातीचे नर आहेत.

मी जातिवंत बिटल, सिरोही आणि सोजत शेळी जातींच्या संगोपनावर भर दिला आहे. जातिवंत शेळ्यांची पैदाशीसाठी माझ्याकडे तिन्ही जातीचे नर आहेत. गेल्या दोन वर्षापासून त्यांच्या मार्फत शेळ्यांचे नैसर्गिक पद्धतीने रेतन करून निर्माण झालेल्या करडांचे चांगल्या पद्धतीने संगोपन करतो.

  • नर करडू आणल्यानंतर एक वर्षानंतर त्याचा रेतनासाठी वापर केला जातो.  गोठ्यामध्ये नरांसाठी वेगळी व्यवस्था आहे. शेळी माजावर आल्यानंतर संबंधित जातीच्या नराद्वारे नैसर्गिक रेतन केले जाते. एकदा व्यायल्यानंतर एक दोन महिन्यात शेळी माजावर येते. पण तो माज सोडून दुसऱ्या माजावेळी रेतन केले जाते. हा एक व्यवस्थापन कौशल्याचा भाग आहे.  
  • व्यायल्यानंतर लगेच रेतन केल्यास करडांना दूध कमी मिळते. याचबरोबर शेळीची शारीरिक क्षमताही कमी होते. याचा परिणाम दुधावरही होते. हे टाळण्यासाठी एक माज सोडून दिला जातो. यामुळे काही महिन्यांचा वेळ शेळी आणि करडांना मिळतो. यामुळे शेळीचे दूध करडांना पुरते. पुरेसे दूध मिळून करडू सशक्त बनते. अशी पद्धती तिन्ही जातीच्या शेळ्यांसाठी वापरली जाते. अनुभव आणि वाचन यामधून शेळ्यांच्या व्यवस्थापनावर भर दिला आहे. 
  • सुरवातीला ज्यावेळी गोठा सुरु केला त्यावेळी कृत्रिम रेतनावर भर असायचा. एक रेतमात्रा ३०० ते ४०० रुपयांना मिळायची. पण त्यातून गर्भधारणा शंभर टक्के होईल याची खात्री नसायची. यामुळे मी नैसर्गिक रेतनालाच महत्त्व दिले. याचा फायदा शेळ्यांची संख्या वाढविण्यावर झाला. तसेच अशक्त करडांच्या जन्माचे प्रमाण कमी झाले. 
  • अनुभवातूनच जातिवंत शेळ्यांची पैदास करण्याचे काम सुरु आहे. शेळीचा माज ओळखण्यासाठी सातत्याने त्यांच्यावर लक्ष ठेवून रहावे लागते. यामुळेच गोठ्यात सातत्याने जातिवंत शेळ्यांची पैदास होते.
  • करडू जन्मल्यानंतर त्यांना वेगवेगळ्या कप्यामध्ये ठेवले जाते. करडू पंधरा दिवसांचे होईपर्यंत एका कप्यात ठेवले जाते. यानंतर याच कालावधीत प्रत्येक टप्यात त्यांचे वर्गीकरण केले जाते. यानुसार खाद्य व चाऱ्याचे नियोजन केले जाते. जसे वय वाढेल तसा आहारात बदल केला जातो. यामुळे प्रत्येकाच्या वाढीवर लक्ष देणे शक्‍य होते. 

- पंकज पाटील  ८२०८५६०३७६ 

)शिंदेवाडी (खुपिरे), ता. करवीर, जि. कोल्हापूर)


इतर कृषिपूरक
दूधनिर्मिती अन् प्रत टिकविण्यासाठी...दुधाचा दर हा गुणवत्तेवर अवलंबून असतो. त्यामुळे...
देशी, जर्सी, एचएफ गाईंचे अर्थशास्त्रशेतीला पूरक म्हणून पशुपालन हा व्यवसाय...
शिफारशीनुसार जनावरांना लसीकरण आवश्यक...जनावरे आजारी पडल्यामुळे दूध उत्पादनात घट, गर्भपात...
उन्हाळ्यातील म्हशींचे व्यवस्थापन जनावरांसाठी पुरेसे पाणी, खाद्याची व्यवस्था ठेवावी...
जनावरातील मूतखड्यावर गोखरू, कुलशी...मूतखडा हा आजार जनावरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात...
नियोजन चारा, खाद्यमिश्रणाचे..जनावरांना वर्षभर लागणाऱ्या पशुखाद्य घटक, हिरवा...
शेळीपालनातील महत्त्वाच्या बाबीआपल्या गोठ्यातील शेळी स्थानिक जातीची असली तरी...
उन्हाळ्यातील जनावरांचे व्यवस्थापनगोठ्यामध्ये जनावरांना हालचाल करण्यासाठी...
फलोत्पादनासाठी शासनाच्या योजनाकृषी विभागातर्फे फलोत्पादनवाढीसाठी विविध योजना...
अळिंबी स्पॉन करताना घ्यावयाची काळजीसंशोधनाच्या आधारे भारतामध्ये अळिंबी स्पॉनसाठी...
पैदाशीच्या बोकडाचे व्यवस्थापनशेळीपालकांनी आपल्या प्रक्षेत्रावर जातिवंत बोकड...
मृदूअस्थी ः दुधाळ गाई- म्हशीतील आजारमृदूअस्थी आजार दुधाळ व गाभण गाई-म्हशींना निव्वळ...
शाश्वत गिनी पालनासाठी नवे तंत्रज्ञानस्थानिक पातळीवर गिनी, तितारी आणि चित्रा या...
सातत्यपूर्ण दूध उत्पादन देणारी निली...निली रावी म्हशीची दूध उत्पादन क्षमता ही मुऱ्हा...
जनावरातील लिस्टेरियोसिस आजारलिस्टरियोसिस आजारामध्ये जनावरे मान एकीकडे खेचून...
कोंबड्यांमधील उष्माघातावरील उपचारउन्हाळ्यात कोंबड्यांना खाद्य सकाळी व संध्याकाळी...
मत्स्य बीज खरेदी, संचयन करतानाची काळजीमत्स्य जिरे ते मत्स्य बोटुकलीपर्यंतचा काळ...
जनावरांच्या आहारात असावीत खनिज द्रव्येपचनसंस्था, प्रजनन संस्था किंवा शरीराच्या प्रत्येक...
निकृष्ट चाऱ्याचे मूल्यवर्धननिकृष्ट चाऱ्याचे रूपांतर सकस व असलेल्या...
अळिंबी स्पॉन निर्मिती प्रयोगशाळेची...चांगल्या प्रतीचे शुद्ध स्पॉन तयार करण्यासाठी...