Agriculture Agricultural News Marathi article regarding grape management | Agrowon

बागेमध्येच उपलब्ध मण्यांपासून बेदाणे निर्मिती

डॉ. आर. जी. सोमकुंवर, डॉ. अजयकुमार शर्मा, शर्मिष्ठा नाईक
सोमवार, 30 मार्च 2020

सध्या वेलीवरील द्राक्ष मण्यांचे बेदाणे करण्याची प्रक्रिया फायदेशीर ठरू शकते. तीन वर्षापूर्वी राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन केंद्रामध्ये वेलीवर द्राक्षे सुकवण्याचा एक प्रयोग करण्यात आला होता. त्यावेळी उपलब्ध वातावरणामध्ये आठ दिवसांमध्ये द्राक्ष सुकली होती.

सध्या वेलीवरील द्राक्ष मण्यांचे बेदाणे करण्याची प्रक्रिया फायदेशीर ठरू शकते. तीन वर्षापूर्वी राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन केंद्रामध्ये वेलीवर द्राक्षे सुकवण्याचा एक प्रयोग करण्यात आला होता. त्यावेळी उपलब्ध वातावरणामध्ये आठ दिवसांमध्ये द्राक्ष सुकली होती.

सध्या मोठ्या क्षेत्रावर काढणीच्या टप्प्यातील द्राक्षबागा आहेत. कोरोनामुळे उद्भवलेल्या वाहतुकीसह अनेक अडचणीमुळे द्राक्ष काढणी शक्य झाली नाही. वेलीवरील घड काढण्यासाठी मजुरांची उपलब्धता शक्य होत नाही, अशी स्थिती आहे. पूर्ण वर्षाची मेहनत वाया जाण्याची चिन्हे आहेत. अशा परिस्थितीमध्ये वेलीवरील द्राक्ष मण्यांचे बेदाणे करण्याची प्रक्रिया फायदेशीर ठरू शकते. तीन वर्षापूर्वी राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन केंद्रामध्ये वेलीवर द्राक्षे सुकवण्याचा एक प्रयोग करण्यात आला होता. त्यावेळी उपलब्ध वातावरणामध्ये आठ दिवसांमध्ये द्राक्ष सुकली होती. सध्या द्राक्षबागेतील उपलब्ध हवामानानुसार ही द्राक्ष सुकण्याची प्रक्रिया व कालावधी अवलंबून असेल, याची नोंद घ्यावी.  

  • द्राक्षवेलीस पाणी कमी करून  मण्यामध्ये गोडी वाढवून घ्यावी. फळछाटणी करून पुन्हा खरड छाटणीची वेळ जवळ आली असल्यामुळे  तयार द्राक्ष घड लवकर  बागेबाहेर  काढणे गरजेचे असेल. 
  • घडाच्या मागे २ ते ३ डोळे काडी काढून घ्यावी. डिपिंग ऑईलची फवारणी करावी. 
  • वेलीस पाण्याचा पुरवठा कमी केल्यामुळे मणी लूज पडल्याप्रमाणे होतील. यानंतर इथाईल ओलिएट (डिपिंग ऑईल) १५ मि.लि. अधिक पोटॅशिअम कार्बोनेट २५ ग्रॅम प्रति लिटर पाणी (टँक मिक्स) या द्रावणाची द्राक्षघडावर फवारणी करावी. ही फवारणी दोन ते तीन वेळा करावी लागते. 
  • ज्या बागेमध्ये जीए ३ चा वापर जास्त झालेला आहे, अशा बागेमध्ये परिणाम मिळण्याकरिता तीन फवारण्या कराव्या लागतील.  यासोबत द्राक्षे अल्कलाईन होईल,याची काळजी घ्यावी.  याकरिता द्रावणाचा सामू हा १० ते ११पर्यंत ठेवावा.  या पद्धतीने वेलीवर जवळपास १२ ते १४ दिवसामध्ये ७० टक्क्यांपर्यंत द्राक्ष सुकतील, त्याचा बेदाणा तयार होईल. त्यानंतर हे घड खाली काढून ताडपत्रीवर टाकून सावलीमध्ये सुकवता येईल. 
  • काही बागेत पूर्ण काड्या तारेवर बांधलेल्या नसल्यामुळे काडी कापल्यानंतर घड वेलीवर खाली पडू शकतो. अशा परिस्थितीत काड्या तारेवर बांधून घेता येतील.
  •  दुसऱ्या परिस्थितीमध्ये काडी कट न करतासुद्धा फवारणी घेता येईल. यावेळी द्राक्ष सुकण्यासाठी अधिक वेळ लागेल. वेलीवर फवारणी केल्यामुळे पानांवर स्कॉर्चिंग येईल. आता आपल्याला पानांची तशीही गरज नसल्यामुळे पानांवर स्कॉर्चिंग आले तरी चालणार आहे. याचा कोणताही विपरीत परिणाम पुढील हंगामात होणार नाही, पाने लवकर सुकायला किंवा गळायला सुरुवात झाल्यास खरड छाटणीनंतर पुन्हा बाग लवकर फुटण्यास मदत होईल. 
  •  वेलीवर  बेदाणा तयार झाल्यानंतर बागेत लगेच पाणी देऊन खरड छाटणी घेता येईल.यावेळी बागेत वेलीस विरळणीची गरज नसेल.

टीप ः वर दिलेल्या उपाययोजना या केवळ एका प्रयोगातील निष्कर्षावर आधारीत आहेत, याची नोंद घ्यावी. ही प्रक्रिया करण्यापूर्वी तज्ज्ञांशी बोलणे आवश्यक असेल.

 - डॉ. आर. जी. सोमकुंवर, ९४२२०३२९८८
(राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन केंद्र,  मांजरी, जि. पुणे.)


इतर कृषी प्रक्रिया
राईसमिल, पोहे निर्मितीतून व्यवसायवृद्धीवेहेळे (ता. चिपळूण, जि. रत्नागिरी) येथे शंकर जाधव...
काजू बोंडापासून प्रक्रियायुक्त पदार्थमहाराष्ट्रात विशेषतः कोकणात काजूपासून बी व काजू...
आरोग्यदायी कलिंगडकलिंगडात जीवनसत्त्व अ आणि क भरपूर प्रमाणात असून...
फळे व पालेभाज्यांचे कॅनिंगफळे व पालेभाज्या प्रक्रिया आणि निर्जंतुकीकरण...
बचतगटाच्या महिलांनी नव्या ग्राहकांसह...कोरोनाच्या नव्याने उद्भवलेल्या परिस्थितीमुळे...
अन्नधान्य साठवणुकीच्या पद्धतीशेतीमालाच्या साठवणुकीच्या काही पारंपरिक पद्धती या...
फळे आणि भाज्या निर्जलीकरणाच्या विविध...मागील भागात आपण छोट्या प्रमाणावर उद्योग करणाऱ्या...
फळे, भाज्या निर्जलीकरणाच्या विविध पध्दतीफळे व भाज्यांमध्ये असणारी नैसर्गिक आर्द्रता कमी...
असे तयार करा कारल्यापासून चिप्स, रसकारले चवीने कडू असले तरी आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर...
फळे, पालेभाज्यांचे निर्जलीकरण ठरते...निर्जलीकरण प्रक्रियेमध्ये फळे, पालेभाज्यांमधून...
साठवणूक हळद बेण्याची...निवडलेले बेणे जातिवंत आणि चांगले असेल तर उत्पादन...
आरोग्यदायी हळदस्वयंपाकात तसेच कोणत्याही धार्मिक कार्यात हळद फार...
औषधी, आरोग्यवर्धित द्राक्षद्राक्षाचे आरोग्यदायी दृष्टीने अनेक फायदे आहेत....
महत्त्व‘प्रोबायोटीक’ खाद्यपदार्थांचे...शरीरातील आतड्यांमध्ये आढळणारे लॅक्टोबिसीलस आणि...
गुलकंद अन सुगंधी तेलनिर्मितीदर नसल्याने फेकून द्याव्या लागणाऱ्या किंवा वाया...
खरबुजाचे मूल्यवर्धित पदार्थखरबुजामुळे शरीरातील अतिरिक्त उष्णता कमी होऊन...
आरोग्यदायी लसूणआपल्या स्वयंपाकघरातील महत्त्वाचा घटक म्हणजेच लसूण...
भाजीपाल्याची योग्य हाताळणी महत्वाचीपॅकेजिंगमुळे भाजीपाला हाताळण्यास सोपा जातो....
गटाच्या माध्यमातून सेंद्रिय शेतीचे...सेंद्रिय शेतीला सध्याच्या काळात मोठे महत्व आले...
बागेमध्येच उपलब्ध मण्यांपासून बेदाणे...सध्या वेलीवरील द्राक्ष मण्यांचे बेदाणे करण्याची...