Agriculture Agricultural News Marathi article regarding Horn cancer in cattle. | Agrowon

शिंगाच्या कर्करोगाकडे करू नका दुर्लक्ष

डॉ.स्वप्निल जाधव
गुरुवार, 23 एप्रिल 2020

अलीकडच्या काळात बैलातील शिंगाच्या कर्करोगाचे प्रमाण खूप मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. त्यामुळे आर्थिक नुकसान सहन करावे लागते. शिंगाचा कर्करोग हा अत्यंत वेगाने पसरतो. त्याची सुरुवात बैलाच्या शिंगाच्या बुडाला असलेल्या थरापासून होते. 

अलीकडच्या काळात बैलातील शिंगाच्या कर्करोगाचे प्रमाण खूप मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. त्यामुळे आर्थिक नुकसान सहन करावे लागते. शिंगाचा कर्करोग हा अत्यंत वेगाने पसरतो. त्याची सुरुवात बैलाच्या शिंगाच्या बुडाला असलेल्या थरापासून होते. 

पांढरी त्वचा असलेल्या आणि शिंगाची लांबी जास्त असलेल्या बैलांमध्ये शिंगाच्या कर्करोगाचे प्रमाण जास्त आढळून येते.ज्या बैलांचे वय १० वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त आहे अशा बैलांमध्ये हा आजार प्रामुख्याने आढळून येतो. वय वाढलेल्या बैलांमध्ये हा आजार कदाचित तणावामुळे जास्त प्रमाणात दिसून येतो. खच्चीकरण झालेल्या बैलांमध्ये हा आजार प्रामुख्याने प्रचलित आहे. 

  • शिंगाचा कर्करोग हा अत्यंत वेगाने पसरणारा कर्करोग आहे. त्याची सुरुवात बैलाच्या शिंगाच्या बुडाला असलेल्या थरापासून होते. कालांतराने बैलामध्ये शिंगाच्या कर्करोगाची लक्षणे दिसू लागतात. 
  • शिंगाचा कर्करोग हा डाव्या किंवा उजव्या कोणत्याही शिंगाला होऊ शकतो. साधारणपणे एका वेळी एकाच शिंगाचा कर्करोग आढळून येतो. त्वरित उपचार न केल्यास तोच कर्करोग दुसऱ्या शिंगालाही होऊ शकतो.  
  • शिंगाचा कर्करोग झालेल्या बैलांमध्ये अवजड काम करण्याची शक्ती कमी होते. गाईंमध्ये दूध उत्पादनात मोठ्या प्रमाणात घट होते. शिंगाचा कर्करोग झालेल्या बैलावर उपचार म्हणून शस्त्रक्रिया करावी लागते.

प्रतिबंधात्मक काळजी 

  • शिंगाला रंग लावू नये. शिंगावर मारहाण करू नये.
  • बैलाच्या शिंगाला दोरीने जखडून बांधू नये. शिंगाला वारंवार होणारी इजा टाळावी.
  • बैल आकर्षक दिसण्यासाठी दोन्ही शिंगे एकसमान करू नये.
  • शेतीची कामे करताना बैलाच्या मानेवरील जू वारंवार शिंगाला लागणार नाही याची दक्षता घ्यावी.

कर्करोगाची कारणे 

  • शिंगाला मार लागणे, वारंवार इजा होणे.शिंगाला रंग लावणे, जास्त कालावधीसाठी शिंगाला दोरीने घट्ट आवळून बांधणे. शिंगाला मानेवरील जू मुळे वारंवार इजा होते.
  • शरीरातील संप्रेरकांचा समतोल बिघडणे. जनुकीय कारणे, विषाणू किंवा एकपेशीय सूक्ष्मजीवांचा संसर्ग.
  • शिगांवर जास्त काळासाठी सूर्यप्रकाश पडणे. बैल आकर्षक दिसण्यासाठी दोन्ही शिंगे एकसमान करणे.

कर्करोगाची लक्षणे 
पहिला टप्पा 

  • वारंवार डोके हालवणे.शिंगाला वारंवार पाय मारणे. एखाद्या कठीण वस्तूला शिंगाने घासणे.
  • दोन शिंगामध्ये प्रमाणबद्धता नसणे,शिंगाचा आकार बदलणे.
  • शिंगाचे बुड मऊ आणि गरम होणे.शिंगाच्या बुडाला हात लावला असता बैलाला खूप वेदना होतात.
  • काही वेळेस शिंगाच्या बाजूच्या नाकपुडीतून रक्तमिश्रीत असलेला चिकट स्राव येणे.

दुसरा टप्पा  

  • शिंग एका बाजूला झुकते. बुडाला जखम होते. शिंगाच्या बुडातून घाण वास येतो. पू आणि रक्तमिश्रीत चिकट स्राव येतो.
  • शिंग बुडापासून हालू लागते. शिंगाच्या बाजूच्या नाकपुडीतून रक्तमिश्रीत असलेला घाण वास येणारा चिकट स्राव येतो.

तिसरा टप्पा 

  • शिंग पूर्णपणे एका बाजूला झुकते. शिंग बुडापासून उन्मळून पडते.
  • शिंग उन्मळून पडल्यानंतर शिंगाच्या बुडाला फ्लॉवर सारखा मांसल भाग दिसून येतो. त्यातून रक्त बाहेर येण्याची शक्यता असते. त्यामध्ये सूक्ष्मजीवांच्या संसर्गामुळे घाण वास येतो.
  • बैलाचे चारा खाणे, पाणी पिणे मंदावते. हालचाल मंद होते.

उपचार 

  • कर्करोग झालेल्या बैलाचे शिंग बुडापासून शस्त्रक्रिया करून काढून टाकावे लागते.
     

- डॉ.स्वप्निल जाधव,  ८४१२८१४१५७.,  डॉ. चैत्राली आव्हाड ८३८०८९७७४८. 

(डॉ.स्वप्निल जाधव पुणे महानगरपालिका पशुवैद्यकीय अधिकारी आणि डॉ. आव्हाड निसर्गकवी बहिणाबाई चौधरी प्राणिसंग्रहालय, पिंपरी चिंचवड महानगरपालिका येथे क्युरेटर आहेत.)

 

 


इतर ताज्या घडामोडी
नगर झेडपीची पहिल्यांदाच झाली लेखी...नगर : कोरोनामुळे लॉकडाउन असल्याने जिल्हा...
पिचकारी मारणाऱ्यांवर आता दंडात्मक...नगर : सार्वजनिक ठिकाणी पिचकारी मारणाऱ्यांवर...
'दोन वर्षांपर्यंतचे शेतकऱ्यांचे...नगर, : कोरोनामुळे सर्वच क्षेत्रांत गंभीर...
पुणे बाजार समितीत भाजीपाला, फळ विभाग...पुणे : कोरोनाचा प्रादुर्भाव बाजार समितीलगतच्या...
टोळधाड निर्मूलनासाठी कृषी विभागाचा...नगर : महाराष्ट्रात चार दिवसांपूर्वी टोळधाड...
नाशिक बाजार समितीचे कामकाज आजपासून सुरूनाशिक : स्वच्छता व निर्जंतुकीकरण प्रक्रिया...
जळगाव ‘झेडपी’चे कामकाज रुळावर जळगाव : जिल्हा परिषदेचे कामकाज रुळावर येत आहे....
औरंगाबादमध्ये थेट फळे, भाजीपाला...औरंगाबाद : जिल्ह्यातील शेतकरी, शेतकरी गट, शेतकरी...
जळगावात पीककर्जासाठी बॅंका पोटखराब...जळगाव : पीक किंवा शेती कर्ज देताना पोटखराब...
परभणी जिल्ह्यात कापूस विक्रीची दुबार...परभणी : भारतीय कापूस महामंडळ (सीसीआय) आणि कापूस...
यवतमाळ जिल्ह्यात ५० लाख क्विंटल कापसाची...यवतमाळ : जिल्ह्यात वैध नोंदणी केलेल्या...
रब्बी मका पाहून उताऱ्यावर नोंद करणार :...येवला : शासकीय हमीभावाने मका खरेदीसाठी रब्बी...
खारपाण पट्ट्यातील उत्पादकता वाढ याविषयी...अकोला ः राज्य शासन व जागतिक बँकेच्या...
यवतमाळमध्ये साडेचार लाख हेक्‍टरवर कपाशी...यवतमाळ : जिल्ह्यात खरीप हंगामात यंदा नऊ लाख हेक्‍...
यवतमाळ जिल्ह्यातील भूजल पातळी...यवतमाळ : गेल्यावर्षी झालेला पाऊस, कोरोनामुळे...
आंबेओहळ प्रकल्पासाठी निधीची मागणी कोल्हापूर : उत्तूरसह परिसरातील जवळपास २२हून अधिक...
नीरा उजव्या कालव्यावरील पिके करपली लवंग, जि. सोलापूर ः भाटघर, वीर, नीरा-देवधर ही...
चारा छावण्यांच्या धर्तीवर क्वारंटाइन,...सोलापूर ः चारा छावणीच्या धर्तीवर संस्थांच्या...
पशुचिकित्सा शिबिरे रद्द, जनावरांच्या...कोल्हापूर : कोरोना संसर्ग टाळण्यासाठी गेली दोन...
पॉप्युलर स्टिलचे दिलीप जाधव यांचे निधन कोल्हापूर : पश्‍चिम महाराष्ट्राच्या उद्योग...