Agriculture Agricultural News Marathi article regarding management of cattle | Agrowon

ब्रुसेलोसिसकडे नको दुर्लक्ष

डॉ.लिना धोटे
बुधवार, 8 एप्रिल 2020

एखाद्या संक्रमित जनावराचे  रक्त, द्रव किंवा ऊती यासोबत आपले डोळे, नाक, तोंड किंवा त्वचेच्या संपर्कात आला तर आपण ब्रुसेलोसिसने आजारी पडू शकतो. याची लक्षणे तपासून तात़डीने उपचार आवश्‍यक आहेत.

एखाद्या संक्रमित जनावराचे  रक्त, द्रव किंवा ऊती यासोबत आपले डोळे, नाक, तोंड किंवा त्वचेच्या संपर्कात आला तर आपण ब्रुसेलोसिसने आजारी पडू शकतो. याची लक्षणे तपासून तात़डीने उपचार आवश्‍यक आहेत.

ब्रुसेलोसिस हा एक संसर्गजन्य रोग आहे.जेव्हा लोक संसर्गित प्राणी किंवा जिवाणूंनी (दूषित प्राणी /उत्पादने) संपर्क साधतात तेव्हा त्यांना हा आजार होऊ शकतो. सामान्यतः: संसर्ग झालेल्या प्राण्यांमध्ये मेंढ्या, गुरे, शेळ्या, डुकर आणि कुत्री यांचा समावेश आहे.  ब्रुसेलोसिस जगभरात आढळू शकतो, तरीही सार्वजनिक आरोग्य आणि घरगुती पशू आरोग्य कार्यक्रम होत नसलेल्या देशांमध्ये हा आजार सामान्य आहे. विशिष्ट व्यवसायामुळे आपण जिवाणूंच्या संपर्कात येऊ शकतो. यात कत्तलखान्याचे कामगार, मांस-पॅक करणारे कर्मचारी, पशुवैद्यक, प्रयोगशाळेतील कामगार  समाविष्ट असू शकतात.

  • जर एखाद्या संक्रमित जनावराचे  रक्त, द्रव किंवा ऊती यासोबत आपले डोळे, नाक, तोंड किंवा त्वचेच्या संपर्कात आला तर आपण आजारी पडू शकतो.
  • न शिजलेले मांस खाणे किंवा कच्चे दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन करणे.
  • संक्रमित होण्याचा सर्वात सामान्य मार्ग म्हणजे कच्चे दुग्धजन्य पदार्थ खाणे किंवा पिणे. 
  • शेळ्या, मेंढ्या, गाई किंवा उंटांना संसर्ग झाल्यास त्यांचे दूध जिवाणूने दूषित होते. 
  •  जर संक्रमित जनावराचे दूध पाश्चराइझ केले नाही तर हे संक्रमण दूध किंवा चीज सेवन करणाऱ्यांना होऊ शकते.

 संसर्ग 

  • ब्रुसेलोसिसचा श्वासोच्छ्वासाने  देखील संसर्ग होऊ शकतो. जिवाणूंसह कार्य करणाऱ्या प्रयोगशाळांमधील लोकांसाठी हा धोका जास्त असतो. 
  • कत्तलखाना आणि मांस-पॅकिंग कर्मचाऱ्यांदेखील जिवाणूचा धोका असतो.
  •  जिवाणू त्वचेच्या जखमा किंवा त्वचेद्वारे शरीरात प्रवेश करतात. 
  • जिवाणू संक्रमित प्राण्यांच्या संपर्काद्वारे देखील प्रवेश करू शकतो.  
  • ब्रुसेलोसिसचा प्रसार व्यक्ती-मध्ये होणे अत्यंत दुर्मीळ आहे. स्तनपान देणारी संसर्गग्रस्त माता त्यांच्या शिशूंमध्ये संसर्ग पसरवू शकतात. रक्ताद्वारे देखील संक्रमण होऊ शकते.

 लक्षणे 

  • ताप, घाम येणे.    एनोरेक्सिया, डोकेदुखी
  • पोटदुखी आणि खोकला  ,स्नायू, सांधे  किंवा पाठीच्या वेदना
  •  थकवा, वजन कमी होणे ,  वारंवार ताप, संधिवात
  • हृदयाची सूज (एंडोकार्डिटिस)       न्यूरोलॉजिकिक लक्षणे (५% पर्यंत)
  • तीव्र थकवा, औदासिन्य(डिप्रेशन)  ,यकृत किंवा प्लीहेची सूज

 निदान 

  • रक्त, अस्थिमज्जा किंवा शरीराच्या इतर द्रवपदार्थाच्या नमुन्यांमधील जिवाणू शोधण्यासाठी चाचण्या केल्या जातील.
  • जिवाणूविरुद्ध प्रतिपिंडे (अँटीबॉडीज) शोधण्यासाठी रक्त तपासणी केली जाऊ शकते.

उपचार 

  • लक्षणानुसार उपचार करावे.
  • एकदा निदान झाल्यानंतर डॉक्टर अँटीबायोटिक्स(प्रतिजैविक)लिहून देऊ शकतो.
  • उपचाराची वेळ आणि आजाराची तीव्रता यावर अवलंबून, पुनर्प्राप्तीसाठी काही आठवडे ते कित्येक महिने लागू शकतात.
  •  ब्रुसेलोसिसमुळे होणारा मृत्यू दुर्मीळ आहे, सर्व प्रकरणांमध्ये २ टक्यांपेक्षा जास्त मृत्यू नाही.

प्रतिबंध

  •  संसर्ग रोखण्याचा उत्तम मार्ग म्हणजे आपण बाधित जनावरांचे उत्पादन सेवन करीत नाही याची खात्री करुन घेणे.
  • कच्चे दूध किंवा दुग्धजन्य पदार्थाचे सेवन करणे टाळणे.
  • पाश्चरायझेशन (कमी कालावधीसाठी उच्च तापमानात दूध गरम केले जाते). हीटिंग प्रक्रियेमुळे हानिकारक जिवाणू नष्ट होतात ज्यामुळे दुधाचे सेवन करणे असुरक्षित होते.
  •  दुग्धजन्य पदार्थ पाश्चरायझड असल्याची आपल्याला खात्री नसल्यास ते खाऊ नका.
  • अर्धवट शिजवलेले किंवा कच्चे मास खाणे टाळणे.
  •  जे लोक प्राण्यांचे अवयव हाताळतात (जसे की शिकारी आणि प्राणीपालक) त्यांनी रबरी हातमोजे,गॉगल,गाऊन किंवा ॲप्रन वापरून स्वत: चे संरक्षण केले पाहिजे.
  •  संभाव्य: संक्रमित प्राण्यांमधील जिवाणू डोळ्यांत किंवा त्वचेवरील कट किंवा घर्षणात पडणार नाहीत याची खात्री करून घ्यावी.
  • जनावरांमध्ये लसीकरण करून घ्यावे.

 -  डॉ.लिना धोटे, ७९७२४१३५३३
(पशुवैद्यक सामूहिक स्वास्थ्य व रोगविज्ञान शास्त्र विभाग,पशुवैद्यक महाविद्यालय बीदर,कर्नाटक)


इतर ताज्या घडामोडी
खानदेशात पाऊस थांबला, वाफशाची प्रतीक्षाजळगाव : खानदेशात गुरुवारी (ता.२५) पाऊस थांबला....
सांगलीत नियोजनाअभावी थेट शेतमाल विक्री...सांगली : लॉकडाउनच्या काळात संपूर्ण बाजारपेठा बंद...
सोलापुरातील उपबाजार समित्यांचा प्रस्ताव...सोलापूर ः सोलापूर कृषि उत्पन्न बाजार समितीच्या...
कोल्हापुरात शेतकरी संघटनांकडून कृषी...कोल्हापूर : राज्यसभेत मंजूर झालेल्या कृषी...
नुकसानग्रस्त पिकांचे तातडीने पंचनामे...सोलापूर ः अतिवृष्टीमुळे नुकसान झालेल्या...
शेतकऱ्यांचे प्रश्‍न शासनाकडे पोचवणार :...नाशिक : ‘‘मी देखील शेतकऱ्याचाच मुलगा आहे. कांदा...
मराठवाड्यात कृषी विधेयकांची होळीऔरंगाबाद / परभणी /  नांदेड :...
वऱ्हाडात विधेयकांविरोधात ‘स्वाभिमानी’...अकोला : केंद्र शासनाने संसदेत नुकतीच...
`अमरावती जिल्ह्यात पीक नुकसानीचे...अमरावती :  जिल्ह्यात संततधार पावसामुळे...
जालना, औरंगाबादमधील दोन मंडळात अतिवृष्टीऔरंगाबाद : काही दिवसांपासून मराठवाड्याच्या...
नगरला निदर्शने, अकोलेत विधेयकांची होळीनगर : केंद्र सरकारने मंजूर केलेल्या तीन शेतकरी...
ऊसतोड मजुरांचा विमा सरकारने उतरवावा नगर ः राज्यात सध्या कोरोना व्हायरस संसर्ग वाढत...
परभणीत हिरव्या मिरचीला २५०० ते ४०००...परभणी : येथील पाथरी रस्त्यावरील फळे भाजीपाला...
दूध, अंडी ः मानवी आहारासाठी उपयुक्तआपल्या शरीराला लागणारी ऊर्जा आहारातून मिळते...
दहा हजाराची लाच स्वीकारणारा हुलजंतीचा...सोलापूर ः खरेदी केलेल्या जमीन दस्तावर दाखल...
`जतमध्ये मूग, उडीद खरेदी केंद्र सुरू...सांगली :जिल्ह्यात मूग व उडीद हमीभावाने खरेदी...
सांगलीत २८ टक्क्यांवरच ऊस लागवडसांगली :  जिल्ह्यात गेल्या आठवड्यापूर्वी...
खानदेशातील बाजारात उडदाच्या आवकेत घटजळगाव : खानदेशातील प्रमुख बाजार समित्यांमध्ये...
नाशिकमध्ये खासदारांच्या घरासमोर  'राख...नाशिक : केंद्र सरकारच्या वाणिज्य मंत्रालयाने...
नगर जिल्ह्यात कांदा बियाणे गरज,...नगर ः जिल्ह्यात दरवर्षी सुमारे एक लाख...