Agriculture Agricultural News Marathi article regarding management of cattle | Page 2 ||| Agrowon

ब्रुसेलोसिसकडे नको दुर्लक्ष

डॉ.लिना धोटे
बुधवार, 8 एप्रिल 2020

एखाद्या संक्रमित जनावराचे  रक्त, द्रव किंवा ऊती यासोबत आपले डोळे, नाक, तोंड किंवा त्वचेच्या संपर्कात आला तर आपण ब्रुसेलोसिसने आजारी पडू शकतो. याची लक्षणे तपासून तात़डीने उपचार आवश्‍यक आहेत.

एखाद्या संक्रमित जनावराचे  रक्त, द्रव किंवा ऊती यासोबत आपले डोळे, नाक, तोंड किंवा त्वचेच्या संपर्कात आला तर आपण ब्रुसेलोसिसने आजारी पडू शकतो. याची लक्षणे तपासून तात़डीने उपचार आवश्‍यक आहेत.

ब्रुसेलोसिस हा एक संसर्गजन्य रोग आहे.जेव्हा लोक संसर्गित प्राणी किंवा जिवाणूंनी (दूषित प्राणी /उत्पादने) संपर्क साधतात तेव्हा त्यांना हा आजार होऊ शकतो. सामान्यतः: संसर्ग झालेल्या प्राण्यांमध्ये मेंढ्या, गुरे, शेळ्या, डुकर आणि कुत्री यांचा समावेश आहे.  ब्रुसेलोसिस जगभरात आढळू शकतो, तरीही सार्वजनिक आरोग्य आणि घरगुती पशू आरोग्य कार्यक्रम होत नसलेल्या देशांमध्ये हा आजार सामान्य आहे. विशिष्ट व्यवसायामुळे आपण जिवाणूंच्या संपर्कात येऊ शकतो. यात कत्तलखान्याचे कामगार, मांस-पॅक करणारे कर्मचारी, पशुवैद्यक, प्रयोगशाळेतील कामगार  समाविष्ट असू शकतात.

  • जर एखाद्या संक्रमित जनावराचे  रक्त, द्रव किंवा ऊती यासोबत आपले डोळे, नाक, तोंड किंवा त्वचेच्या संपर्कात आला तर आपण आजारी पडू शकतो.
  • न शिजलेले मांस खाणे किंवा कच्चे दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन करणे.
  • संक्रमित होण्याचा सर्वात सामान्य मार्ग म्हणजे कच्चे दुग्धजन्य पदार्थ खाणे किंवा पिणे. 
  • शेळ्या, मेंढ्या, गाई किंवा उंटांना संसर्ग झाल्यास त्यांचे दूध जिवाणूने दूषित होते. 
  •  जर संक्रमित जनावराचे दूध पाश्चराइझ केले नाही तर हे संक्रमण दूध किंवा चीज सेवन करणाऱ्यांना होऊ शकते.

 संसर्ग 

  • ब्रुसेलोसिसचा श्वासोच्छ्वासाने  देखील संसर्ग होऊ शकतो. जिवाणूंसह कार्य करणाऱ्या प्रयोगशाळांमधील लोकांसाठी हा धोका जास्त असतो. 
  • कत्तलखाना आणि मांस-पॅकिंग कर्मचाऱ्यांदेखील जिवाणूचा धोका असतो.
  •  जिवाणू त्वचेच्या जखमा किंवा त्वचेद्वारे शरीरात प्रवेश करतात. 
  • जिवाणू संक्रमित प्राण्यांच्या संपर्काद्वारे देखील प्रवेश करू शकतो.  
  • ब्रुसेलोसिसचा प्रसार व्यक्ती-मध्ये होणे अत्यंत दुर्मीळ आहे. स्तनपान देणारी संसर्गग्रस्त माता त्यांच्या शिशूंमध्ये संसर्ग पसरवू शकतात. रक्ताद्वारे देखील संक्रमण होऊ शकते.

 लक्षणे 

  • ताप, घाम येणे.    एनोरेक्सिया, डोकेदुखी
  • पोटदुखी आणि खोकला  ,स्नायू, सांधे  किंवा पाठीच्या वेदना
  •  थकवा, वजन कमी होणे ,  वारंवार ताप, संधिवात
  • हृदयाची सूज (एंडोकार्डिटिस)       न्यूरोलॉजिकिक लक्षणे (५% पर्यंत)
  • तीव्र थकवा, औदासिन्य(डिप्रेशन)  ,यकृत किंवा प्लीहेची सूज

 निदान 

  • रक्त, अस्थिमज्जा किंवा शरीराच्या इतर द्रवपदार्थाच्या नमुन्यांमधील जिवाणू शोधण्यासाठी चाचण्या केल्या जातील.
  • जिवाणूविरुद्ध प्रतिपिंडे (अँटीबॉडीज) शोधण्यासाठी रक्त तपासणी केली जाऊ शकते.

उपचार 

  • लक्षणानुसार उपचार करावे.
  • एकदा निदान झाल्यानंतर डॉक्टर अँटीबायोटिक्स(प्रतिजैविक)लिहून देऊ शकतो.
  • उपचाराची वेळ आणि आजाराची तीव्रता यावर अवलंबून, पुनर्प्राप्तीसाठी काही आठवडे ते कित्येक महिने लागू शकतात.
  •  ब्रुसेलोसिसमुळे होणारा मृत्यू दुर्मीळ आहे, सर्व प्रकरणांमध्ये २ टक्यांपेक्षा जास्त मृत्यू नाही.

प्रतिबंध

  •  संसर्ग रोखण्याचा उत्तम मार्ग म्हणजे आपण बाधित जनावरांचे उत्पादन सेवन करीत नाही याची खात्री करुन घेणे.
  • कच्चे दूध किंवा दुग्धजन्य पदार्थाचे सेवन करणे टाळणे.
  • पाश्चरायझेशन (कमी कालावधीसाठी उच्च तापमानात दूध गरम केले जाते). हीटिंग प्रक्रियेमुळे हानिकारक जिवाणू नष्ट होतात ज्यामुळे दुधाचे सेवन करणे असुरक्षित होते.
  •  दुग्धजन्य पदार्थ पाश्चरायझड असल्याची आपल्याला खात्री नसल्यास ते खाऊ नका.
  • अर्धवट शिजवलेले किंवा कच्चे मास खाणे टाळणे.
  •  जे लोक प्राण्यांचे अवयव हाताळतात (जसे की शिकारी आणि प्राणीपालक) त्यांनी रबरी हातमोजे,गॉगल,गाऊन किंवा ॲप्रन वापरून स्वत: चे संरक्षण केले पाहिजे.
  •  संभाव्य: संक्रमित प्राण्यांमधील जिवाणू डोळ्यांत किंवा त्वचेवरील कट किंवा घर्षणात पडणार नाहीत याची खात्री करून घ्यावी.
  • जनावरांमध्ये लसीकरण करून घ्यावे.

 -  डॉ.लिना धोटे, ७९७२४१३५३३
(पशुवैद्यक सामूहिक स्वास्थ्य व रोगविज्ञान शास्त्र विभाग,पशुवैद्यक महाविद्यालय बीदर,कर्नाटक)


इतर कृषिपूरक
शेळीपालनासाठी महत्वाचे मुद्दे...शेळीपालन व्यवसाय सुरू करताना पूर्वतयारी करावी....
व्यवस्थापन दुधाळ जनावरांचे...गाई, म्हशींच्या आहारात पशुखाद्याचा योग्य प्रमाणात...
जनावरांतील ताण कमी करा... उन्हाळयात अनेकवेळा तापमान ३५ अंश सेल्सिअसपेक्षा...
शेतकऱ्यांसाठी क्रेडिट कार्ड किसान क्रेडिट कार्डमुळे कर्जाचे पैसे घेण्यासाठी...
असे बनवा घरच्या घरी पशुखाद्यउन्हाळ्यात गाई, म्हशी आणि इतर जनावरांची भूक कमी...
जनावरांच्या जैवसुरक्षेबाबत जागरूक रहाजनावरांना आजाराचा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर उपचाराचा...
गाई, म्हशींच्या तपासणीसाठी...पशूपालनातील प्रमुख अडचण म्हणजे गाई, म्हशी माजावर...
ब्रुसेलोसिसकडे नको दुर्लक्षएखाद्या संक्रमित जनावराचे  रक्त, द्रव किंवा...
जनावरांतील उष्माघाताचे नियंत्रणउन्हाच्या संपर्कात आल्यामुळे जनावरांच्या शरीराचे...
पशुपालनात सुरक्षितता महत्त्वाची...पशू सांभाळ, दैनंदिन निगा, चारा-पाण्याची सोय, दूध...
अनुदानाचा योग्य विनियोगअनुदानासाठीची बहुतांश प्रक्रिया बॅंकेमार्फतच...
आजारांपासून कोंबड्यांचे संरक्षणकोंबड्यांना होणाऱ्या आजारांचे वेळीच व्यवस्थापन...
बदलत्या हवामानानुसार जनावरांचे...बदलत्या हवामानानुसार जनावरांच्या आहार, गोठा,...
उत्पादन धिंगरी अळिंबीचेअळिंबीमध्ये भाजीपाला व फळे यांच्या तुलनेत प्रथिने...
फायदेशीर पशुपालनाचे तंत्रगाई,म्हशींची उत्पादकता वाढवायची असेल तर आपल्याकडे...
गाय, म्हशींच्या आहारात बायपास फॅटचा वापरआपल्याला सुरुवातीच्या १०० ते १२० दिवसांत नफा...
स्वच्छतेतून वाढते दुधाची गुणवत्तादुधाची गुणवत्ता कमी होते. अयोग्य दुधामुळे आर्थिक...
अॅझोलाः एक आरोग्यदायी पशुखाद्य जनावरांचे दूध उत्पादन, प्रजनन, वाढ आणि...
दुधातील फॅट कमी राहण्याची कारणे,...दुधातील स्निग्धांश (फॅट) हा प्रतवारीच्या दृष्टीने...
चांगल्या आरोग्यासाठी स्वच्छ दूध उत्पादन...स्वच्छ दूध उत्पादनासाठी स्वच्छ वातावरण आणि...