Agriculture Agricultural News Marathi article regarding muskmelon processing. | Agrowon

खरबुजापासून पावडर, सरबत

विठ्ठल चव्हाण,डॉ. रवींद्र काळे
मंगळवार, 6 एप्रिल 2021

खरबुजाचे  मूल्यवर्धन वेगवेगळ्या स्वरूपात केल्यास ते  टिकवून ठेवण्यात मदत होते. या फळापासून जॅम, जेली, गर, सरबत, स्क्वॅश तयार करता येतो.

खरबुजाचे  मूल्यवर्धन वेगवेगळ्या स्वरूपात केल्यास ते  टिकवून ठेवण्यात मदत होते. या फळापासून जॅम, जेली, गर, सरबत, स्क्वॅश तयार करता येतो.

 

खरबूज फळ पौष्टिक आणि औषधी आहे. हे  जीवनसत्त्व अ, जीवनसत्त्व क , जीवनसत्त्व बी ६ आणि पोटॅशियमचा चांगला स्रोत आहे. खरबूज हे नाशवंत फळ असल्याने जास्त काळ साठवले जाऊ शकत नाही. खरबुजाचे  मूल्यवर्धन वेगवेगळ्या स्वरूपात केल्यास ते  टिकवून ठेवण्यात मदत होते. या फळापासून जॅम, जेली, गर, सरबत, स्क्वॅश तयार करता येतो.
पावडर 

  • खरबुजाची फळे स्वच्छ पाण्यात धुऊन आणि स्टेनलेस स्टीलच्या चाकू वापरून त्यावरील खाण्यास योग्य नसलेला भाग काढून घ्यावा. 
  • सोललेली फळे दोन भागात अर्धवट कापून त्याच्या बिया काढाव्यात. नंतर त्याचे लहान तुकडे करून मिक्सरमध्ये टाकून त्याचा गर करून घ्यावा. हा गर मलमलच्या कापडातून गाळून घ्यावा. नंतर हा गर स्प्रे ड्रायर किंवा कॉन्व्हेंशनल ड्रायर वापरून वळवावा. पावडर प्लास्टिकच्या पिशवीत साठवावी. 

सरबत  

  • चांगली निवडलेली फळे स्वच्छ पाण्यात धुऊन आणि स्टेनलेस स्टीलच्या चाकू वापरून त्यावरील खाण्यास योग्य नसलेला भाग काढावा. सोललेली फळे दोन भागात अर्धवट कापून त्याच्या बिया काढून घ्याव्यात. नंतर त्याचे लहान तुकडे करून मिक्सरमध्ये त्याचा गर करून घ्यावा. 
  • गरामध्ये १० टक्के खरबूज गर आणि  १० टक्के साखर असते तसेच ०.१ -०.३ टक्के आम्ल असते. 
  • एक लिटर गाळून घेतलेल्या गरामध्ये १ किलो  साखर आणि १ ते ३ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल आणि ९ लिटर पाणी मिसळून घ्यावे. बनवलेले मिश्रण मंद आचेवर ५ मिनिटे गरम करून थंड करून घ्यावे थंड केलेले आरटीएस निर्जंतुक केलेल्या बाटल्यांमध्ये भरून फ्रीजमध्ये ठेवावे.

सिरप 

  • चांगली निवडलेली फळे स्वच्छ पाण्यात धुऊन आणि स्टेनलेस स्टीलच्या चाकू वापरून त्यावरील खाण्यास योग्य नसलेला भाग काढावा. सोललेली फळे दोन भागात अर्धवट कापून  त्याच्या बिया काढून घ्याव्यात. नंतर त्याचे लहान तुकडे करून मिक्सरमध्ये  गर करून घ्यावा.
  • ५०० मिलि गरामध्ये २५० ग्रॅम साखर आणि २ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल किंवा १० मिलि लिंबाचा रस मिसळावा. हे मिश्रण साखर विरघळण्यासाठी उकळावा. 
  • उकळलेले मिश्रण सुती कापडातून गाळून प्लास्टिक बाटलीमध्ये भरून रेफ्रिजरेटरमध्ये साठवावे.

 - विठ्ठल चव्हाण, ९५१८३४७३०४ 
( एम. जी. एम. अन्नतंत्र महाविद्यालय, गांधेली, औरंगाबाद)


इतर कृषी प्रक्रिया
कोकोओपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थकोकोओचे अनेक प्रकार असून, प्रत्येक प्रकारातील...
पेरूपासून जेली, जॅम, सरबतपेरू हे नाशवंत फळ असल्यामुळे योग्यवेळी काढणी करून...
आरोग्यवर्धक योगर्टयोगर्ट हे कॅल्शिअम, रायबोफ्लेविन, फॉस्फरस, झिंक,...
पेरूचे आरोग्यदायी गुणधर्मपेरू हे नाशवंत फळ असून ते जास्त काळ टिकत नाही....
आहारात असावेत ग्लुटेन मुक्त पदार्थग्लुटेन हा गहू, राई आणि बार्ली यांसारख्या ठरावीक...
तुतीपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थतुती फळांचा  पांढरा, काळा आणि लाल रंग असतो....
आहारात असावेत मोड आलेली कडधान्येप्रथिने, खनिजे, जीवनसत्त्वे आणि कर्बोदके यांचा एक...
अन्न प्रक्रियेसाठी कंपित विद्युत...पारंपरिक अन्न प्रक्रिया उद्योगामध्ये...
आहारामध्ये असावा तंतुमय पदार्थांचा...बदलती जीवनशैली आणि नेहमी जंक फूड खाण्यामुळे...
ऊसरसापासून इम्युनिटी शॉट, गन्ना पन्नामाहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रात कार्यरत असणाऱ्या...
केळीपासून व्हिनेगार, टॉफी, पावडरकेळी फळाचा साठवण कालावधी कमी असतो. त्यामुळे...
जीवनसत्त्वयुक्त शेवगाशेवग्याच्या शेंगाचे आरोग्यदायी फायदे आहेत....
आहारात समाविष्ट करा पौष्टिक पदार्थरोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी आहारात पौष्टिक...
ड्रॅगन फ्रूट प्रक्रियेतील संधीशरीरातील कोलेस्टेरॉल नियंत्रित ठेवण्यासाठी आणि...
प्रक्रियेद्वारे आल्याचे मूल्यवर्धनआले हे महत्त्वाच्या मसाला पिकांपैकी एक आहे....
टोमॅटोपासून केचअप, सूप, प्यूरीटोमॅटो अत्यंत नाशवंत फळभाजी असून काढणीनंतर लगेच...
आरोग्यदायी व्हर्जीन कोकोनट ऑइलव्हर्जीन कोकोनट ऑइल तेल उत्कृष्ट पौष्टिक पदार्थ...
अंड्यापासून जॅम, पनीर निर्मितीसर्वांत स्वस्त, उत्तम पोषणतत्त्वे असणारा पदार्थ...
बहुगुणी राळाराळा साधारणपणे हलक्या पिवळसर रंगाचे आणि मोहरीच्या...
लसणापासून लोणचे, जेली, चटणीलसूण हा आपल्या सर्वांना परिचित आहे. लसणाचा उपयोग...