Agriculture Agricultural News Marathi article regarding poultry management. | Page 2 ||| Agrowon

कोंबड्यांमधील उष्माघातावरील उपचार

डॉ. गणेश काळुसे
शनिवार, 10 एप्रिल 2021

उन्हाळ्यात कोंबड्यांना खाद्य सकाळी व संध्याकाळी थंड वेळेत द्यावे. छत थंड ठेवण्याकरिता  गवताचे आच्छादन करावे. शक्‍य असल्यास छतावर व पडद्यावर पाण्याचे फवारे  दिवसातून ३ ते ४ वेळेस द्यावेत.

उन्हाळ्यात कोंबड्यांना खाद्य सकाळी व संध्याकाळी थंड वेळेत द्यावे. छत थंड ठेवण्याकरिता  गवताचे आच्छादन करावे. शक्‍य असल्यास छतावर व पडद्यावर पाण्याचे फवारे  दिवसातून ३ ते ४ वेळेस द्यावेत.

कोंबड्यांना अनेक कारणांमुळे ताण येतो. परंतु, सर्वांत जास्त ताण उन्हाळ्यात येतो. साधारणतः ३५ अंश सेल्सिअस तापमानापर्यंत कोंबड्यांना विशेष ताण येत नाही. परंतु, उन्हाळ्यात तापमान यापेक्षा खूप अधिक वाढते. अशा वेळी शेडमध्ये भरपूर खेळती हवा असणे आवश्‍यक असते. छत थंड ठेवण्याकरिता छतावर गवताचे आच्छादन करावे. शक्‍य असल्यास छतावर व पडद्यावर पाण्याचे फवारे (फॉगर्स) दिवसातून ३ ते ४ वेळेस द्यावेत.

खाद्य देण्याच्या वेळा 

  •  उन्हाळ्यात कोंबड्यांना खाद्य सकाळी व संध्याकाळी थंड वेळेत द्यावे. 
  •  सकाळच्या वेळी कोंबड्यांच्या शरीरात ऊर्जानिर्मिती २० ते ७० टक्के कमी असते. खाद्याद्वारे निर्माण होणारी ऊर्जा ही थंड वेळेत केवळ दोन तासांपर्यंत परिणाम दर्शविते, तर वातावरणातील तापमान हे ३५ अंश सेल्सिअस किंवा अधिक असताना हा परिणाम १० तासांपर्यंत असतो म्हणजेच केवळ खाद्य थंड वेळेत दिले तरी आपण ताण बराच कमी करू शकतो.

शेड 
  शेड पूर्व-पश्‍चिम असावी. यामुळे हवा खेळती राहते. कोंबड्यांना प्रत्यक्ष उन्हापासून संरक्षण मिळते. पोल्ट्री शेडमध्ये गर्दी टाळावी. आवश्‍यक तेवढ्या कोंबड्या ठेवाव्यात. छतावर पाण्याचे फवारे लावावेत. छत झाकून ठेवावे. पोल्ट्री शेडच्या छतावर व भिंती पांढऱ्या (चुना) रंगाने रंगवाव्यात.

औषधोपचार 

  • कोंबड्यांच्या दैनंदिन खाद्यात जीवनसत्त्व सी आणि ई यांचा वापर करावा.
  • जीवनसत्त्व ई चा वापर २५० मि. ग्रॅ. प्रति किलो खाद्य व जीवनसत्त्व सी चा वापर ४०० मि. ग्रॅम प्रति किलो खाद्य करावा. सोबतच इलेक्‍ट्रोलाइट्‌स व डेकस्ट्रोजचा वापर  आवश्‍यक आहे. कर्बोदकांऐवजी फॅटचा उपयोग खाद्यातून करावा.

औषधी वनस्पतींचा वापर

  •   ताण कमी करण्यासाठी औषधी वनस्पतींचा वापर अत्यंत उपयुक्त ठरतो.
  •   जीवनसत्त्वांचा पुरवठा होण्याकरिता आवळा व संत्री किंवा इतर लिंबूवर्गीय वनस्पतींचा वापर कोंबड्यांच्या खाद्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात करावा.

  आवळा : १०-२० ग्रॅम प्रति १०० कोंबड्या. 
  संत्री/ लिंबू : ३०-४० ग्रॅम प्रति १०० कोंबड्या. 
  लिंबू किंवा संत्र्याची सालदेखील उपयुक्त आहे. 

  • औषधोपचारामध्ये अश्‍वगंधा ४ ग्रॅम, तुळस ४ ग्रॅम,मंजिष्ठा,४ ग्रॅम, शतावरी ५ ग्रॅम यांचा वापर करावा. या सर्व वनस्पती एकत्र करून खाद्यातून १०० कोंबड्यांसाठी वापराव्यात. 
  • पाण्यातून वापर करताना वरील वनस्पतींमध्ये चार पट पाणी मिसळून उकळाव्यात.अर्धे पाणी राहिल्यानंतर द्रावण गाळून हा अर्क १० ते १५ मि.लि. प्रति १०० कोंबड्यांना द्यावा.

- डॉ. गणेश काळुसे,  ९०११०२१२८०
(विषय विशेषज्ञ(पशू संवर्धन व दुग्धव्यवसाय) 
कृषी विज्ञान केंद्र , बुलडाणा)

 


इतर कृषिपूरक
बहुगुणी मधाची शुद्धता अन् उपयोग मधमाश्यांपासून मधासोबतच अन्य मौल्यवान...
कृषी उत्पादन वाढीसाठी मधमाश्या...जागतिक मधमाशी दिवस विशेष वाढते शेतीक्षेत्र,...
आहारात असावा आरोग्यदायी क्विनोआआंध्र प्रदेश आणि उत्तराखंड राज्यात क्विनोआची...
दुधाळ जनावरांमधील माज ओळखण्याच्या...दुधाळ जनावरांतील व्यवस्थापनामध्ये मुख्य कार्य...
वासरांची वाढ खुंटण्याची कारणे अन्...वासरांच्या आहारात मिल्क रिप्लेसर, बाळ खुराक इ....
संगोपन जानी म्हशीचे...चांगल्या दर्जाचे जनावर टिकून राहावे म्हणून जानी...
दूध उत्पादन वाढीसाठी दर्जेदार पशुआहारचारा कुट्टी करत असताना त्याचा योग्य आकार...
दूधनिर्मिती अन् प्रत टिकविण्यासाठी...दुधाचा दर हा गुणवत्तेवर अवलंबून असतो. त्यामुळे...
देशी, जर्सी, एचएफ गाईंचे अर्थशास्त्रशेतीला पूरक म्हणून पशुपालन हा व्यवसाय...
शिफारशीनुसार जनावरांना लसीकरण आवश्यक...जनावरे आजारी पडल्यामुळे दूध उत्पादनात घट, गर्भपात...
उन्हाळ्यातील म्हशींचे व्यवस्थापन जनावरांसाठी पुरेसे पाणी, खाद्याची व्यवस्था ठेवावी...
जनावरातील मूतखड्यावर गोखरू, कुलशी...मूतखडा हा आजार जनावरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात...
नियोजन चारा, खाद्यमिश्रणाचे..जनावरांना वर्षभर लागणाऱ्या पशुखाद्य घटक, हिरवा...
शेळीपालनातील महत्त्वाच्या बाबीआपल्या गोठ्यातील शेळी स्थानिक जातीची असली तरी...
उन्हाळ्यातील जनावरांचे व्यवस्थापनगोठ्यामध्ये जनावरांना हालचाल करण्यासाठी...
फलोत्पादनासाठी शासनाच्या योजनाकृषी विभागातर्फे फलोत्पादनवाढीसाठी विविध योजना...
अळिंबी स्पॉन करताना घ्यावयाची काळजीसंशोधनाच्या आधारे भारतामध्ये अळिंबी स्पॉनसाठी...
पैदाशीच्या बोकडाचे व्यवस्थापनशेळीपालकांनी आपल्या प्रक्षेत्रावर जातिवंत बोकड...
मृदूअस्थी ः दुधाळ गाई- म्हशीतील आजारमृदूअस्थी आजार दुधाळ व गाभण गाई-म्हशींना निव्वळ...
शाश्वत गिनी पालनासाठी नवे तंत्रज्ञानस्थानिक पातळीवर गिनी, तितारी आणि चित्रा या...