Agriculture Agricultural News Marathi article regarding use of Azola in animal feed. | Agrowon

जनावरांच्या खुराकात मिसळा ॲझोला

योगेश पाटील
मंगळवार, 11 ऑगस्ट 2020

ॲझोलामध्ये प्रथिने, खनिजे (जीवनसत्त्व अ, जीवनसत्त्व ब) अमिनो आम्ल यासारखी घटक द्रव्ये इतर चाऱ्यांचा पिकांपेक्षा जास्त असल्याने याचा वापर जनावरांच्या आहारात केला असता दूध उत्पादनाबरोबरच दुधातील स्निग्ध घटक वाढतो. खाद्याच्या खर्चात  बचत होते.

जनावरांच्या आहारात संकरित नेपिअर, सुबाभूळ, चवळी, लसूणघास यांचा वापर करावा. त्याचबरोबरीने ॲझोलाचाही चांगल्या प्रकारे वापर होऊ शकतो. जैविक खत म्हणून वापरात असणाऱ्या ॲझोलामध्ये प्रथिने, खनिजे (जीवनसत्त्व अ, जीवनसत्त्व ब) अमिनो आम्ल यासारखी घटक द्रव्ये इतर चाऱ्यांचा पिकांपेक्षा जास्त असल्याने याचा वापर जनावरांच्या आहारात केला असता दूध उत्पादनाबरोबरच दुधातील स्निग्ध घटक वाढतो. खाद्याच्या खर्चात  बचत होते.

ॲझोला तयार करण्याची पद्धत 

  • ॲझोला वाढीसाठी सूर्यप्रकाशाची जरुरी असते. यामध्ये नत्राचे स्थिरीकरण करण्याची क्षमता असल्यामुळे त्याच्या वाढीसाठी नत्राची आवश्यकता लागत नाही. मात्र थोड्या प्रमाणात स्फुरद आवश्यक असते. पूरक वातावरणात ॲझोलाची वाढ साधारणतः आठ दिवसात दुप्पट होते. 
  • ॲझोला तयार करण्यासाठी वापरण्यात येणारी जागा सपाट आणि तणरहीत करून घ्यावी.
  • १० सें.मी. उंचीच्या विटा वापरून २.२५ X १.५ मीटर आकाराचा आयताकृती वाफा तयार करावा. वाफ्याच्या तळाशी प्लॅस्टिक पेपर पसरावा.यानंतर २.५ मीटर X १.८ मीटर आकाराचा १५० जी. एस.एम. जाडीचा  प्लॅस्टिक कागद वाफ्याचे काठ झाकले जातील या पद्धतीने अंथरावा. अशारितीने १० सें.मी. खोलीचा वाफा तयार होईल.
  •  या वाफ्यामध्ये ३० ते ३५ किलो चाळलेली माती सारख्या प्रमाणात पसरावी. १० किलो चांगले कुजलेले शेणखत,१०० ग्रॅम सिंगल सुपर फॉस्फेट २० लिटर पाण्यात मिसळावे. तयार झालेले द्रावण वाफ्यामध्ये सावकाश ओतावे.
  • वाफ्यामध्ये ७ ते १० सें.मी. उंची राहील एवढे पाणी सावकाश ओतावे.
  • त्यानंतर १ ते १.५ किलो ॲझोला सारख्या प्रमाणात वाफ्यामध्ये सावकाश सोडावे. 
  • दहा दिवसानंतर १ ते १.५ किलो ॲझोलापासून ८ ते १० किलो ॲझोलाची वाढ झालेली दिसून येईल.
  • अशा वाफ्यातून दररोज १ ते १.५ किलो ॲझोलाचे उत्पादन मिळते.

    खाद्यामधील वापर 

  • जनावरांच्या खाद्यामध्ये ॲझोलाचा वापर खुराकाच्या १:१ प्रमाणात करावा. सुरुवातीला थोडेसे ॲझोला खाद्यात मिसळून हळू हळू प्रमाण वाढवत न्यावे. 
  • जनावरांना २ किलो खुराक देत असाल तर १ किलो खुराक आणि १ किलो ॲझोला एकत्र मिसळून द्यावे. जर जास्त प्रमाणात उत्पादन असेल तर त्याचा वाळवून सुद्धा खाद्यात उपयोग करता येतो.

     फायदे

  • उत्पादन खर्च जास्तीत जास्त प्रति किलो १ रुपया पर्यंत येतो.
  • दुग्धोत्पादन १५  टक्यांपर्यंत वाढते.
  • खुराकाचे प्रमाण २० टक्यांपर्यंत कमी होऊ शकते.
  •  खाद्यावरील खर्च कमी होतो.
  • दुधातील प्रथिनांचे तसेच स्निग्धांशाचे प्रमाण वाढते.
  • जनावरातील रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते.
  • कोंबड्यांना खाद्य म्हणून दिल्यास अंडी देण्याच्या प्रमाणात वाढ तसेच अंड्याच्या पृष्ठभाग चकचकीत होतो.
  • वाफ्यातून काढण्यात येणारे पाणी नत्रयुक्त व खनिजयुक्त असल्याने पिकांसाठी, झाडांसाठी वापरात येते.

- योगेश पाटील,९६६५५९९८९९

(पशुसंवर्धन व दुग्धशास्त्र विभाग,डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, कृषी महाविद्यालय, दापोली,जि.रत्नागिरी)


इतर कृषिपूरक
जनावरांतील फऱ्या आजाराचे नियंत्रणफऱ्या हा गायी आणि म्हशींचा तीव्र, ज्वर सूचक...
शेळ्या-मेंढ्यामधील मावा आजारमावा हा विषाणूपासून होणारा संसर्गजन्य आजार आहे....
रेशीम शेतीने दिली आर्थिक साथपांगरा शिंदे (ता.वसमत,जि.हिंगोली) येथील प्रयोगशील...
रेबीजकडे नको दुर्लक्ष...कुत्र्यांच्या चाव्यामुळे रेबीज आजाराचा प्रसार...
घटसर्पावर नियंत्रण, वाढवी दुग्ध उत्पादनघटसर्प आजार अतितीव्र आणि अत्यंत घातक आहे. बऱ्याच...
संगोपन शेळ्यांच्या स्थानिक जातींचेस्थानिक जाती नैसर्गिक निवडपद्धतीतून निर्माण...
शेतकऱ्यांना उभारी देणारी संत ज्ञानेश्‍...किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी...
व्यवस्थापन म्हशींच्या माजाचेदुग्ध व्यवसाय किफायतशीर होण्यासाठी म्हशीने दर १३...
सुधारीत पद्धतीने लाव्ही पक्षीपालनजपानी लाव्ही पक्षांची खाद्याची गरज फार कमी असते....
जनावरांची रक्त तपासणी महत्त्वाची...आजार करणारे रोगजंतू जनावरांच्या शरीरामधील आंतरिक...
गोठ्यातील माश्यांचे एकात्मिक व्यवस्थापनगोठ्यात होणाऱ्या अस्वच्छतेमुळे कीटकवर्गीय...
जनावरांतील परोपजिवींचे नियंत्रण...सध्याच्या काळातील परोपजिवींच्या प्रादुर्भावामुळे...
पावसाळ्यातील जनावरांचे व्यवस्थापनपावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात आर्द्रता वाढते आणि अशा...
दुधाळ जनावरांच्या आहारात कॅल्शिअम...जनावरांच्या खाद्यामध्ये विकसित होणारी बुरशी तसेच...
प्रसुती दरम्यान जनावरांची काळजीगाभण जनावरांना शेवटचे तीन आठवडे रानात तसेच डोंगर...
गाई, म्हशीमधील प्रजनन व्यवस्थापनकालवडी साधारण १२ ते १८ महिने आणि वगारी २४ ते ३६...
स्वीकारा फक्त दुग्धसमृद्धी रेतमात्राभरपूर उत्पादक पिढी देणाऱ्या रेतमात्रेचा वापर...
मजुरांशिवाय कुटुंब झाले दुग्धव्यवसायात...पुणे जिल्ह्याच्या मुळशी तालुक्यालगत शहरीकरण वाढले...
बाजारपेठेत वाढतेय ‘चीज'ला मागणीआपल्या देशामध्ये प्रामुख्याने प्रक्रियायुक्त चीज...
लंम्पी स्कीन डिसीज आजाराचे नियंत्रणलंम्पी स्कीन डिसीज हा प्रामुख्याने गाई, बैल,...