Agriculture Agricultural News Marathi article regarding watermelon cultivation | Agrowon

नियोजन कलिंगड लागवडीचे

निवृत्ती पाटील
गुरुवार, 16 जानेवारी 2020

कलिंगड लागवडीसाठी हलकी, पोयट्याची, वालुकामय, मध्यम - काळ्या ते करड्या रंगाची पाण्याचा उत्तम निचरा असणारी, ६.५ ते ७.० सामूची जमीन लागवडीस योग्य आहे. थंडी कमी झाल्यावर १५ फेब्रुवारीपर्यंत लागवड पुर्ण करावी. उन्हाळ्याच्या सुरुवातीच्या काळात  फळे तयार होत असल्याने चांगली मागणी राहते.

कलिंगड लागवडीसाठी हलकी, पोयट्याची, वालुकामय, मध्यम - काळ्या ते करड्या रंगाची पाण्याचा उत्तम निचरा असणारी, ६.५ ते ७.० सामूची जमीन लागवडीस योग्य आहे. थंडी कमी झाल्यावर १५ फेब्रुवारीपर्यंत लागवड पुर्ण करावी. उन्हाळ्याच्या सुरुवातीच्या काळात  फळे तयार होत असल्याने चांगली मागणी राहते.

कलिंगड पिकास उष्ण व कोरडे प्रामुख्याने उष्ण दिवस व थंड रात्र असे हवामान मानवते. वाढीच्या कालावधीमध्ये दमटपणा व धुके असल्यास वेलीची वाढ व्यवस्थित होत नाही. तसेच रोगांचा प्रादुर्भाव वाढतो. फळ लागल्यापासून ते फळ विक्रीसाठी तोडेपर्यंत किमान ४० ते ४५ दिवस तापमान ३० अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त असावे.

 लागवडीसाठी हलकी, पोयट्याची, वालुकामय, मध्यम - काळ्या ते करड्या रंगाची पाण्याचा उत्तम निचरा असणारी, ६.५ ते ७.० सामूची जमीन लागवडीस योग्य आहे. सर्वसाधारणपणे हे पीक नदीकाठच्या पोयट्याच्या जमिनीत उत्तम येते. मात्र, आठपेक्षा जास्त सामू, जास्त चुनखडीचे प्रमाण आणि चोपण जमिनी या पिकांच्या लागवडीसाठी निवडू नयेत. अशा जमिनीतील अधिक प्रमाणातील सोडिअम, कॅल्शिअम, मॅग्निशिअम सल्फेट, क्लोराईड, कार्बोनेट व बायकार्बोनेट या सारख्या विद्राव्य क्षारांमुळे कलिंगडाच्या फळावर डाग पडण्याची शक्यता असते. अती भारी जमिनीत मुळांची वाढ कमी होते.  

जाती 
अर्का ज्योती  ही मध्य कालावधीत येणारी संकरीत जात आहे. या जातीची फळे आकाराने मोठी ६-८ किलोची गोल असतात. फळाची साल फिक्कट हिरव्या रंगाची आणि त्यावर गर्द हिरव्या पट्याची मध्यम जाड सालीची असतात. 
अर्कामाणिक  या जातीची फळे आकाराने मोठी, गोल असतात. फळाची साल गर्द हिरव्या रंगाची मध्यम जाड सालीची असते.
मधू  या संकरित जातीची फळे लंबगोल आकाराची असून फळांची साल गर्द हिरवी असते. फळांचे वजन ६ ते ७ किलो भरते. गर भरपूर व लाल असतो. या जातीची मागणी बऱ्यापैकी असते.

 बाजारपेठेत विविध जाती उपलब्ध आहेत. 

लागवड तंत्र 

  • थंडी कमी झाल्यावर म्हणजे सर्वसाधारणपणे १५ फेब्रुवारी पर्यंत लागवड पुर्ण करावी. उन्हाळ्याच्या सुरवातीस फळे तयार होतात. साधारणत: प्रती एकरी एक किलो बी वापरतात. परंतू संकरित जातींचे एकरी ३०० ते ३५० ग्रॅम देखील बी पुरेसे होते. 
  • लागवडीपूर्वी जमिनीची खोल नांगरणी करून प्रति एकरी चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंम्पोस्ट खत जमिनीत मिसळून द्यावे. वखराच्या दोन पाळ्या द्याव्यात. लागवड साधारणतः सरी पद्धतीने किंवा आळे पद्धतीने आणि गादी वाफा पद्धतीने केली जाते. सरी पद्धतीने लागवड करताना दोन मीटर अंतरावर सऱ्या काढून सरीच्या दोन्ही बाजूस दोन फुटांवर लहान लहान आळी तयार करावी. एका आळ्यामध्ये एकच बी लावावे. 

गादीवाफ्यावर लागवड  

  • जमिनीची मशागतीनंतर दोन फूट रुंद व एक फूट उंचीचे गादीवाफे करावेत. दोन गादीवाफ्यांमध्ये सहा ते आठ फूट अंतर ठेवावे. गादीवाफा तयार करत असताना शिफारशीत रासायनिक खतांची मात्रा द्यावी. मधोमध ठिबकची लॅटरल टाकून ठिबक संचातून पाणी सोडून तपासणी करून घ्यावी. 
  • मल्चिंग पेपरचा वापर या पिकात अधिक फायदेशीर आहे. गादीवाफ्यावर चार फूट रुंदीचा २५ ते ३० मायक्रॉन जाडीचा मल्चिंग पेपर अंथरावा. मल्चिंग पेपर लावताना तो गादीवाफ्याला समांतर राहील, तो ढिला पडणार नाही याची काळजी घ्यावी. मल्चिंग पेपरला रोपे लागवडीपूर्वी किमान एक दिवस आधी ४५ सेंमी. अंतरावर छिद्रे करून घ्यावीत. त्यामुळे आत तयार झालेली उष्ण हवा निघून जाईल.
  • रोपे तयार करून किंवा थेट गादीवाफ्यावर टोकण अशा दोन्ही पद्धतीने लागवड केली जाते. टोकण पद्धतीमध्ये उगवणक्षमता कमी राहते. न उगवलेल्या ठिकाणी पुन्हा बी टोकावे लागते. पर्यायाने खर्चात वाढ होते. शक्यतो रोपे कोकोपीट ट्रेमध्ये तयार करून लागवड करावी. रोपे तयार होण्यासाठी १५ ते २१ दिवसांचा कालावधी लागतो. 
  • लागवडीपूर्वी बेड पूर्ण ओले करावेत. गादीवाफ्यात वाफसा स्थिती आल्यावर रोपांची लागवड सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी उन्हाची तीव्रता कमी झाल्यावर करावी. लागवडीपूर्वी रोपे १ टक्का कार्बेन्डॅझीमच्या द्रावणामध्ये बुडवून घ्यावीत. लागवड पूर्ण झाल्यावर अर्धा तास ठिबक सिंचन संच चालू ठेवावा. त्यानंतर पहिले सहा दिवस रोज १० मिनिटे किंवा आवश्यकतेनुसार पाणी देण्यास सुरुवात करावी. नंतर पिकाच्या वाढीच्या अवस्थेनुसार पाण्याचे नियोजन करावे. 

 - निवृत्ती पाटील, ९९२१००८५७५               
(विषय विशेषज्ञ - उद्यानविद्या, सुविदे फाउंडेशन, कृषी विज्ञान केंद्र, वाशीम.)


इतर ताज्या घडामोडी
असे करा जनावरांतील पोटफुगीला प्रतिबंधसर्वच मोसमामध्ये चांगल्या प्रतीचा चारा मिळेल अशी...
खानदेशात बाजरीचे क्षेत्र वाढणारजळगाव ः खानदेशात बाजरीचे क्षेत्र यंदा सुमारे...
बुलडाणा जिल्हा संपन्न करण्यासाठी...बुलडाणा  ः ‘‘जिल्ह्याच्या सर्वांगिण...
शेतकऱ्यांचे प्रश्न सोडविण्यासाठी शासन...नाशिक  : शेतकऱ्याला तातडीची मदत मिळावी,...
शरद पवार हेदेखील पंतप्रधान होऊ शकतात :...नाशिक : केंद्राने सूडबुद्धीने शरद पवार यांना...
रत्नागिरी जिल्हा परिषदेत रिक्तपदांमुळे...रत्नागिरी : मंजूर पदांपेक्षा रिक्त पदांची संख्या...
मराठवाड्यात ज्वारीवर चिकटा, मावा;...औरंगाबाद :  औरंगाबाद, जालना व बीड या...
शिवभोजन थाळी योजनेचे पुण्यात उद्‌घाटन पुणे : शासनाच्या अन्न, नागरीपुरवठा व ग्राहक...
शेतकऱ्यांच्या विकासासाठी सरकार कटिबद्ध...नगर  ः  शेतकरी केंद्रबिंदू मानून राज्य...
पुणे बाजार समितीत भाजीपाल्याचे दर स्थिरपुणे  ः पुणे बाजार समितीच्या शनिवार (ता. २५...
सातारा जिल्ह्यातील प्रलंबित सिंचन...सातारा  : प्रलंबित असलेले जिल्ह्यातील सिंचन...
बाजार समिती निवडणुकीत शेतकऱ्यांना ...नाशिक  : कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांच्या...
पीकविमा योजना प्रभावीपणे राबविण्यासाठी...मुंबई : अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांना...
पुण्यात कृषी आयटीआय संस्था सुरू करणार...पुणे : कृषी, सहकार, उद्योग विभागाला चालना...
मराठवाड्यातील पाणीप्रश्नाबाबत...औरंगाबाद  : कुणावर आक्षेप घेण्यासाठी नव्हे;...
पद्मश्री जाहीर होताच हिवरेबाजारमध्ये...नगर ः आदर्श गाव संकल्प व प्रकल्प समितीचे...
हिवाळी हंगामात पौष्टिक चाऱ्यासाठी करा...बरसीम (शास्त्रीय नावः ट्रायफोलियम...
नगरमध्ये गवार, लसणाच्या दरांत सुधारणा...नगर ः नगर कृषी उत्पन्न बाजार समितीत लसूण,...
सोलापुरात हिरवी मिरची, वांगी,...सोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
पुणे जिल्हा परिषदेचा ‘एक पुस्तक' पॅटर्न...पुणे : विद्यार्थ्यांच्या दप्तराचे ओझे कमी...