Agriculture Agricultural News Marathi news regarding watershed development in Kolpandhri Village,Dist.Nandurbar | Agrowon

जलसंधारणातून प्रगतीकडे पाऊल

चंद्रकांत जाधव
शुक्रवार, 2 ऑक्टोबर 2020

 कोळपांढरी (ता.शहादा,जि.नंदुरबार) येथील ग्रामस्थ आणि पाणी फाउंडेशन यांच्या मदतीने मागील काही वर्षांमध्ये गावात जलसंधारणाची विविध कामे करण्यात आली. त्याचे दृश्‍य परिणाम गेल्या व यंदाच्या पावसाळ्यात दिसत आहेत.

 कोळपांढरी (ता.शहादा,जि.नंदुरबार) येथील ग्रामस्थ आणि पाणी फाउंडेशन यांच्या मदतीने मागील काही वर्षांमध्ये गावात जलसंधारणाची विविध कामे करण्यात आली. त्याचे दृश्‍य परिणाम गेल्या व यंदाच्या पावसाळ्यात दिसत असून, ३० टक्के शेतकऱ्यांना रब्बी हंगाम घेणे शक्य झाले आहे.

कोळपांढरी हे गाव शहादा तालुका आणि  मध्य प्रदेशच्या सीमेवर आहे. मध्य प्रदेशातील पानसेमल आणि शहादा तालुक्यामधील मंदाणे गाव परिसर या गावापासून नजीक आहे. सातपुडा पर्वताच्या पायथ्याशी हे गाव असून, १०० टक्के आदिवासी बांधव, शेतकरी या गावात आहेत. गावाचे क्षेत्र १६१ हेक्टर आहे. लोकसंख्या सुमारे ६०० आहे. पूर्वी फक्त खरिपात मका, मूग, उडीद आदी पिके घेणे शक्य होत होते. पावसात पाणी वाहून जायचे. ते थांबत नसल्याने किंवा त्याचा संचय होत नसल्याने पाणीटंचाई अनेकदा निर्माण व्हायची. पाऊस कमी झाला तर स्थिती आणखी बिकट बनायची. अशा स्थितीत ग्रामस्थ एकत्र आले. 

राज्य शासनाच्या कृषी विभागातील वरिष्ठ कृषी अधिकारी कैलास मोते हे  याच गावातील आहेत. गावात जलसंधारणासाठी श्री.मोते यांनी पुढाकार घेतला आणि तांत्रिक मदत केली. पाणी फाउंडेशनचे गुणवंत पाटील यांनी जलसंधारणाच्या कामासंबंधी मार्गदर्शन केले. जल,मृद संधारणाचे आराखडे तयार केले. गावात २०१९ मध्ये सुमारे १५ लाख रुपये खर्चून १७ शेततळी, सीसीटी, डीप सीसीटी, कर्पाटमेंट बंडिंग, तलावातील गाळ काढणे आदी कामे घेण्यात आली. ग्रामस्थांनीदेखील सुमारे दीड लाख रुपयांची मदत केली. गेल्या पावसाळ्यातच शेततळ्यात पाण्याचा चांगला संचय झाल्याने एका शेतकऱ्याने मत्स्यपालन केले. यातून चार महिन्यात निव्वळ २० हजार रुपये नफा त्यांनी मिळविला. 
जलसंधारणाच्या कामांसाठी सरपंच रमेश पावरा, बाबूलाल पावरा, कांतिलाल पावरा आदी अनेक शेतकरी, ग्रामस्थांनी मदत केली. सर्वांच्या सहभागामुळे कामे योग्य पद्धतीने झाली. यामुळे गावातील विहिरींची पाणीपातळी वाढली.  रब्बी हंगामासाठी पाणी उपलब्ध होवू लागले आहे. गेल्या वर्षी गावातील ३० टक्के शेतकऱ्यांनी खरिपानंतर रब्बीमध्ये हरभरा, मका लागवड केली होती. यंदाही मका, हरभरा या पिकांच्या लागवडीवर शेतकऱ्यांचा भर आहे.


इतर यशोगाथा
शेतीला मिळाली प्रक्रिया उद्योगाची जोडखोपी (ता.भोर,जि.पुणे) येथील अंजना नारायण जगताप...
बिस्कीट निर्मितीतून महिलांनी घेतली...सांगली जिल्ह्यातील नवेखेड (ता.वाळवा) येथील...
कष्ट, नियोजनपूर्वक उभारली आंबा, नारळ,...शासकीय योजनांचा पुरेपूर वापर करताना वरवडे (ता. जि...
शेडनेट, फळबागेतून मिळालेल्या ओळखीसह...धुळे जिल्ह्यातील फागणे (ता. धुळे) येथील उमेश व...
शेती, जलसंधारण, सामाजिक कार्यात...पुण्यापासून हाकेच्या अंतरावर असलेल्या केंदूर (ता....
खारपाणपट्ट्यातील समस्यांवर...दापुरा (ता. जि. अकोला) येथील स्वप्नील व संदीप या...
प्रयोगशील दुग्ध व्यवसायातून पुढारले...माळीसागज (जि. औरंगाबाद) गावात कोरडवाहू क्षेत्र...
अकोले तालुक्यात होतेय डांगी गोवंशाचे...अकोले तालुक्यातील (जि. नगर) डोंगराळ, अति...
बिजोत्पादनातून ‘गौरीनंदन’ची उलाढाल...नगर जिल्ह्यातील शनी शिंगणापूर (ता. नेवासा) येथील...
पूरक व्यवसायातून स्वयंपूर्णतेचा धडादुग्ध व्यवसाय, कुक्कुटपालन आणि परसबागेतील...
परसातील ‘ग्रामप्रिया’ कोंबडीपालन...औरंगाबाद जिल्ह्यात गंगापूर तालुक्यातील काही...
‘व्हर्जिन कोकोनट ऑइल’ अन सुकवलेली पावडरसिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ले येथील अभिजित...
अभ्यासू, प्रयोगशील द्राक्षबागायतरांचे...महाराष्‍ट्रातील द्राक्ष बागायतदार अत्यंत...
कष्टपूर्वक नियोजनबध्द विकसित केली...परभणी येथील मिलिंद डुब्बेवार यांनी व्यावसायिक...
यांत्रिकीकरणातून होताहेत आदिवासी आर्थिक...पालघर जिल्ह्यातील दुर्गम, आदिवासी पाड्यांतील...
पंडागे कुटुंबाची भाजीपाला शेतीत कुशलतापारंपरिक पिकांच्या जोडीने कानशिवणी (जि. अकोला)...
शेळीपालन, मळणीयंत्र व्यवसायातून बसवली...पडसाळी (ता. उत्तर सोलापूर, जि. सोलापूर) येथील...
शाळेबरोबरच शेतीमध्येही उपक्रमशीलजळगाव येथील शिक्षक किरण विठ्ठल पाटील यांनी आपले...
महिला बचत गटांची दुग्धव्यवसायात भरारीखडकूत गावातील बचतगटांना महिला आर्थिक ...
शेतीला मिळाली शेळीपालनाची साथशिंदेवाडी(ता.करवीर,जि.कोल्हापूर) येथील पंकज...