Agriculture Agricultural News Marathi success story of Daneswar farmers producer company,Kinkheda,Dist.Washim | Agrowon

शेतकऱ्यांना उभारी देणारी संत ज्ञानेश्‍वर शेतकरी उत्पादक कंपनी

गोपाल हागे
शनिवार, 19 सप्टेंबर 2020

किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी पंजाबराव पांडुरंग अवचार यांनी शेतकऱ्यांना एकत्र करून संत ज्ञानेश्‍वर शेतकरी उत्पादक कंपनीची स्थापना केली. या कंपनीच्या माध्यमातून सोयाबीन, हरभरा बीजोत्पादन घेतले जाते.

किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी पंजाबराव पांडुरंग अवचार यांनी शेतकऱ्यांना एकत्र करून संत ज्ञानेश्‍वर शेतकरी उत्पादक कंपनीची स्थापना केली. या कंपनीच्या माध्यमातून सोयाबीन, हरभरा बीजोत्पादन घेतले जाते. याचबरोबरीने कृषी यांत्रिकीकरण, सार्वजनिक- खासगी भागीदारीतून प्रकल्प आणि जलयुक्त शिवार असे उपक्रम राबविले जातात.

वाशीम जिल्हा हा शेतीतील नवनवीन प्रयोग, बीजोत्पादनात अग्रेसर समजला जातो. या जिल्ह्यात मागील काही वर्षात शेतकरी कंपन्यांनी बीजोत्पादनाच्या क्षेत्रात चांगले काम केले आहे. अशा कंपन्यांपैकी एक आहे, किनखेडा येथील संत ज्ञानेश्‍वर शेतकरी उत्पादक कंपनी. या कंपनीने ३५० सभासदांसह सुमारे ५०० हून अधिक शेतकऱ्यांना विविध प्रकारच्या सुविधा पुरविण्यात पुढाकार घेतला आहे. 

   कंपनीच्या पुढाकाराने राज्य व केंद्र शासनाच्या मदतीने विविध शासकीय योजनांची अंमलबजावणी केली जाते. किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी पंजाबराव पांडुरंग अवचार यांनी शेतकऱ्यांना एकत्र करून शेती विकासासाठी विविध उपक्रम राबविले आहेत. कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणा (आत्मा) आणि वाशीम कृषी विभागाच्या मार्गदर्शनाखाली १२ फेब्रुवारी, २०१६ मध्ये १८ गावातील शेतकऱ्यांनी एकत्र घेऊन संत ज्ञानेश्‍वर शेतकरी उत्पादक कंपनीची स्थापना केली. यासाठी सुरुवातीला दहा लाख रुपयांचे भागभांडवल शेतकऱ्यांच्या माध्यमातून उभे केले. गावामध्ये कृषी यांत्रिकीकरण, सोयाबीन बीजोत्पादन, सार्वजनिक- खासगी भागीदारीतून प्रकल्प अंमलबजावणी आणि जलयुक्त शिवार यासारखे अभियान राबवून शेतकऱ्यांना विकासाची दिशा दिली. याचबरोबरीने किनखेडा गावामध्ये ७० एकरावर तुती लागवड करून रेशीम शेतीला सुरवात केली आहे.

सोयाबीन शेतीमध्ये यांत्रिकीकरण
 अमरावती विभागात सोयाबीन लागवडीचे क्षेत्र जास्त आहे. सोयाबीन पिकाच्या वाढत्या क्षेत्रामुळे शेती कामात मजुरांची समस्या सर्वत्र भेडसावत आहे. कंपनीने ही समस्या लक्षात घेऊन सर्वप्रथम सोयाबीन पिकात यांत्रिकरण करण्याचे ठरविले. सोयाबीन पीक आणि यांत्रिकरणाची माहिती घेण्यासाठी आत्माच्या माध्यमातून सदस्यांचा अभ्यास दौरा आयोजित केला. यातून शेतकऱ्यांनी प्रेरणा घेतली. आता कंपनीच्या माध्यमातून रुंद वरंबा सरी पद्धतीने सोयाबीन लागवड तसेच हार्वेस्टरने काढणी केली जाते.

खरीप, रब्बीत बीजोत्पादन कार्यक्रम

  • कंपनीच्या पुढाकाराने कार्यक्षेत्रात खरिपात सोयाबीन तसेच रब्बी हंगामात हरभऱ्याचा बीजोत्पादन कार्यक्रम राबवला जातो. या माध्यमातून शेतकऱ्यांच्या उत्पादनाला अधिक दर मिळतो. शिवाय कंपनीमुळे पुढील हंगामात शेतकऱ्यांना स्थानिक पातळीवरच दर्जेदार बियाणेसुद्धा उपलब्ध होते.  कृषी विभागाच्या ग्रामबीजोत्पादन कार्यक्रमांतर्गत मागील तीन वर्षांपासून कंपनी बीजोत्पादन कार्यक्रम राबवीत आहे. यामध्ये १० वर्षांच्या आतील विविध जातीच्या सोयाबीन व हरभरा पिकाचे बीजोत्पादन घेतले जाते. 
  •  २०१६-१७ मध्ये एकूण १५० एकरांवर बीजोत्पादन कार्यक्रम राबवून १,३५० क्विंटल बियाणे उत्पादित झाले. सन २०१७-१८ मध्ये २५० एकर आणि २०१९-२० मध्ये कंपनीने ३०० एकरांवर बीजोत्पादन कार्यक्रम घेतला होता. 
  •  मध्यंतरी सरकारने शेतकरी उत्पादक कंपन्यांना बियाणे वितरण अनुदान बंद केल्याचा फटका बसला. त्यामुळे इच्छा असतानाही पुढील बीजोत्पादन कार्यक्रम कमी करावा लागला. अडचणी असल्या तरी त्यावर मात करून सोयाबीन व हरभरा  पिकाच्या विविध जातीच्या बिजोत्पादन कार्यक्रम सुरळीतपणे चालू ठेवला आहे. यात प्रामुख्याने सोयाबीनच्या एमएयूएस -१६२, एमएयूएस -६१२, एमएयूएस -१५८, जेएस-३३५, जेएस-९३०५, डिएसबी-२१ आणि  हरभरा पिकाच्या जाकी-९२१८, दिग्विजय, आरव्हीजी-२०२ या जातींचा समावेश आहे. 
  • उत्पादित होणाऱ्या सोयाबीन, हरभरा बियाणावर प्रक्रिया केली जाते. आजवर कंपनीने सुमारे पाच हजार क्विंटलपेक्षा अधिक सोयाबीन बियाणे शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविले आहे.  
  • केंद्र शासनाच्या मदतीने केंद्र पुरस्कृत बियाणे व लागवड साहित्य उप अभियान या योजनेअंतर्गत बियाणे प्रक्रिया केंद्र व साठवणूक केंद्रासाठी शेतकरी उत्पादक कंपनीला पाठबळ मिळाले. सन २०१९ मध्ये शेतकऱ्यांना स्थानिक पातळीवर दर्जेदार बियाणे उपलब्ध होण्यास मोठी मदत झाली.

 

कंपनीचे विविध उपक्रम

कार्यक्षेत्रातील शेतकऱ्यांचे हित लक्षात घेत शेतकरी कंपनी सातत्याने विविध उपक्रम राबविते. यात हमीभावाने खरेदी, गट शेती उपक्रम राबविला जाते. शेतकऱ्यांसाठी प्रात्यक्षिकाचे आयोजन करण्यात येते. याअंतर्गत निविष्ठांचे वितरण व इतर उपक्रम हाती घेतले जातात. गट शेती उपक्रमाअंतर्गत कंपनीने ॲग्री मॉलचे बांधकाम चालू केले आहे. या मॉलच्या माध्यमातून शेतमाल आणि बचत गटांची प्रक्रिया उत्पादनांची विक्री केली जाणार आहे. कंपनीला ‘आयफा महाराष्ट्र प्रोग्रेसिव्ह फार्मर्स ॲवॉर्ड-२०१८‘ चा उत्कृष्ट कंपनी आणि कार्यकारी अधिकारी म्हणून पुरस्कार मिळाला आहे.

शेतकरी कंपनीला शासनाचे पाठबळ

  •  कंपनीने  बियाणे आणि धान्य साठविण्यासाठी ५०० टन क्षमतेचे गोदाम बांधले आहे. यासाठी कृषी विभागाने ६० लाख रुपयांचे अनुदान उपलब्ध करून दिले. याअनुदानातून शेतकरी कंपनीने गोदाम उभारणीवर ४० लाखांचा खर्च केला.
  •       कंपनीने  बीज प्रक्रिया संयंत्र खरेदी केले असून त्याची प्रति तास चार टन क्षमता आहे. यासाठी २७ लाख ५० हजार रुपये खर्च झाले आहेत. 

शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात वाढ
केंद्र व राज्य कृषी विभागाने केलेल्या सहकार्यामुळे शेतकरी उत्पादक कंपनीचे स्वप्न साकार झाले. शेतकरी हितासाठी नवनवीन उपक्रम सुरू झाले आहेत. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी कंपनी काम करत आहे.
— पंजाबराव अवचार, अध्यक्ष, शेतकरी उत्पादक कंपनी, किनखेडा

दर्जेदार बियाणे पुरवठा
कंपनी कृषी विभागाच्या सहकार्याने विविध योजना राबवून शेतकऱ्यांना मदत करीत आहे. केंद्र पुरस्कृत बियाणे व लागवड साहित्य उपअभियान योजनेअंतर्गत बियाणे प्रक्रिया व साठवणूक केंद्रासाठी ६० लाख रुपयांचे पाठबळ मिळाले. याचा शेतकऱ्यांना मोठा फायदा होत आहे. 
— रविंद्र बोडखे (व्यवस्थापक), ९७६७२००४२७

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
व्यवहारापलिकडचा विचारदसऱ्याच्या पर्वावर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ‘...
आत्मनिर्भर नव्हे, समृद्ध होऊ याशेतकरी संघटनेचे जेष्ठ नेते स्व. भास्करभाऊ बोरावके...
ऊसतोड कामगार कल्याण महामंडळाला बळकटी...मुंबई: गोपीनाथराव मुंडे ऊसतोड कामगार कल्याण...
व्यथा लई गंभीर हाय, पण करावंच लागतं !बीड: यंदा ऊस सोडून काहीच नाही. सोयाबीन पावसानं...
कृषी विद्यापीठ कर्मचाऱ्यांचे काळ्या...नगर : कृषी विद्यापीठातील अधिकारी, कर्मचाऱ्यांना...
कांदा दर पाडण्याचा डावनाशिक : जिल्ह्यात सलग दुसऱ्या दिवशी कांदा लिलाव...
शेतकऱ्यांना मिळणार पिकांचे नवे १६ वाणपुणे: राज्यातील चारही कृषी विद्यापीठांनी...
उन्हाचा चटका वाढू लागलापुणे ः राज्यात पावसाने उघडीप देण्यास सुरूवात केली...
राज्यात सुधारित अंदाजानुसार ५९ लाख टन...पुणे: राज्यात यंदा उसाची उपलब्धता सुधारित...
‘पीएम-किसान’मध्ये बोगस लाभार्थींनी...मालेगाव, जि. नाशिक : पंतप्रधान किसान सन्मान...
शेतीसाठी परिपूर्ण आराखडा तयार करा:...अकोला : शेतकऱ्यांच्या आयुष्यात असलेली अस्थिरता...
व्यापाऱ्यांच्या मुजोरीला शेतकऱ्यांचे...अमरावती : ‘जशास तसे’च्या धर्तीवर उत्तर देत...
सरकारी मदतीबरोबरच विमा भरपाईही मिळणारपुणे: राज्यात पावसामुळे झालेल्या पिकांच्या नुकसान...
आधुनिक बहुमजली कांदा साठवण तंत्रज्ञानचाळींद्वारे पारंपारिक कांदा साठवणुकीत होणारे...
एकीमुळे सुधारित तंत्रज्ञान वापराला...नगर जिल्ह्यातील देवळाली प्रवरा (ता. राहुरी) येथील...
शेतकरी सक्षमीकरण हेच असावे धोरण यावर्षी पावसाळा वेळेवर सुरू झाला. बेताबेताने...
अवजारे, अनुदान अन् अनागोंदीअवजारे अनुदानाच्या योजना आणि त्यातील अनागोंदींचे...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी...पुणे ः मध्य महाराष्ट्रातील नगर, पुणे, सातारा,...
निम्म्या महाराष्ट्रातून मॉन्सूनची माघार पुणे : परतीच्या मॉन्सूनने गेल्या आठवड्यापासून...
‘जाॅइंट अॅग्रेस्को’ आजपासून अकोला ः डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ व...