Agriculture news in Marathi ‘Mama’ lake became muddy | Agrowon

‘मामा’ तलाव रुतले गाळात 

टीम अॅग्रोवन
बुधवार, 15 सप्टेंबर 2021

सिंचनाचे सोडा जनावरांना पिण्यासाठी पाणी मिळत नाही. एकेकाळी हजारो एकर शेती सिंचित करण्याची क्षमता असलेले मालगुजारी तलाव शासन व संबंधित विभागाच्या दुर्लक्षामुळे निरुपयोगी ठरले. शिवनीबांध, कुंभली, गुढरी येथील लघू प्रकल्पाशिवाय जुन्या तलावांची संख्या मोठी आहे.

साकोली, जि. भंडारा : भंडारा, गोंदिया जिल्ह्यांतील २,२६७ माजी मालगुजारी तलावांपैकी १,६०२ तलाव भंडारा जिल्ह्यात आहेत. पूर्वी अशा तलावांची मालकी परिसरातील मालगुजारांकडे होती. मात्र १९५० च्या संपत्ती हक्क कायद्यानुसार मामा तलाव शासनाच्या ताब्यात गेले. बर्वे आयोगाच्या शिफारशीनुसार दुरुस्ती व पाणीवाटपावर पाणीकर आकारायचे ठरविले. याला त्या वेळी जनतेने विरोध केला. मात्र शासनाने त्याची दखल घेतली नाही. तेव्हापासून या तलावांची दुरवस्था सुरू झाली. 

जिल्हा परिषदेला लघू पाटबंधारे विभागाकडे आलेले मालगुजारी तलाव ‘रोहयो’च्या कामापुरते मर्यादित राहिले. पावसाळ्यात भरलेला तलाव दोन महिन्यांत रिकामा होतो. सिंचनाचे सोडा जनावरांना पिण्यासाठी पाणी मिळत नाही. एकेकाळी हजारो एकर शेती सिंचित करण्याची क्षमता असलेले मालगुजारी तलाव शासन व संबंधित विभागाच्या दुर्लक्षामुळे निरुपयोगी ठरले. शिवनीबांध, कुंभली, गुढरी येथील लघू प्रकल्पाशिवाय जुन्या तलावांची संख्या मोठी आहे. 

एकोडी, चांदोरी, आमगाव, वलमाझरी, पिंडकेपार, पाथरी, सावरगाव, खंडाळा, उमरी, लवारी, सितेपार, सानगडी, केसलवाडा या गावांसह साकोली तालुक्यात तब्बल २४८ मालगुजारी तलाव आहेत. परंतु कालव्यांची अपूर्ण कामे, वाढते अतिक्रमण, गाळाचा उपसा न होणे यामुळे तलाव बिनकामाचे ठरले. बहुतांश नागरिकांचा मुख्य व्यवसाय शेतीच असल्याने तलावांच्या उद्धारावरच येथील अर्थकारण अवलंबून असल्याने हा प्रश्न प्राधान्याने सोडविणे गरजेचे आहे. 

सर्व विभागांकडून हवे नियोजनबद्ध काम 
तलाव खोलीकरणासाठी कृषी, वन, महसूल व वित्त विभागाने समन्वयाने काम करणे गरजेचे आहे. अनेक तलाव वनविभागाच्या अखत्यारीत येत असल्याने तलावांचे काम वन विभागाकडून अडवले जाते. साकोली तालुक्यातील वडेगाव खांबा येथील तलावांचे काम वनविभागाने तीस वर्षांपासून थांबविले. अद्याप कालव्याची कामे अपूर्ण आहेत. घानोड, भुरेजंगी, जांभळी, रेंगेपार येथील तलावांचे खोलीकरण झाल्यास तालुका सुजलाम् सुफलाम् होईल. तलावांच्या खोलीकरणासोबतच तलावातून शेतकऱ्यांच्या शेतीपर्यंत जाणारे नहर बनणे गरजेचे आहे. नहरापासून प्रत्येक बांधापर्यंत जाणाऱ्या कॅनॉलचे बांधकाम झालेले नसल्याने पाणी जमिनीत मुरते. त्यामुळे पाण्याचा अपव्यय होतो. शासनाच्या सर्व विभागांनी नियोजनबद्धरीत्या काम केले तरच शेतकऱ्यांना वर्षभर पाणी मिळेल.

...अन्यथा तलाव फक्त नकाशावर 
सिंचन क्षमता कमी झाल्याने मामा तलाव दोन महिन्यांत रिकामे होतात. शासनाने तलाव ताब्यात घेतले; मात्र देखभाल दुरुस्तीकडे दुर्लक्ष केले. खोलीकरण केले तरच तलावांचे आणि परिसरातील नागरिकांचे भाग्य उजळू शकते. अन्यथा, तालुक्यातील तलाव नकाशावर राहतील, यात शंका नाही. लघुपाटबंधारे उपविभाग साकोलीअंतर्गत साकोली तालुक्यात २४८, लाखांदूर १९० व लाखनी तालुक्यात १२७ मामा तलाव आहेत. यापैकी यंदा गाळ काढून तलाव खोलीकरण करण्यात आलेल्या तलावांची संख्या १५६ आहे. उर्वरित तलावांचे काम कधी होणार, हा प्रश्‍न आहे. शासनाच्या योजनेनुसार तलावातील गाळ काढणे, खोलीकरणाची कामे करणे आवश्यक आहे.

राज्य शासनाच्या दुर्लक्षामुळे मामा तलावांची दुर्दशा होत आहे. साकोली विधानसभेचा आमदार असताना २०१६ ते २०२० या काळात २५० कोटी रुपये खर्चून भंडारा जिल्ह्यातील तलावाचे खोलीकरण केले. परंतु काँग्रेसशासित काळात खोलीकरणाकडे दुर्लक्ष झाल्याने पूर्वजांनी खास करून कोहळी समाजाने केलेल्या मामा तलावाची वाताहात झाली. साकोली तालुक्यातील अर्थकारण मामा तलावांवर अवलंबून आहे. त्यामुळे नियोजनबद्धरीत्या तलावाचे खोलीकरण करण्यात यावे. 
- बाळाभाऊ काशिवार, माजी आमदार, साकोली विधानसभा क्षेत्र


इतर बातम्या
‘अतिवृष्टिग्रस्त शेतकऱ्यांना  हेक्टरी...परभणी : अतिवृष्टीमुळे जमिनी खरडून गेल्या आहेत....
राज्यात पावसाचा जोर वाढणारपुणे : काहीशा विश्रांतीनंतर राज्यात पावसाला...
ज्वारी पेरली तर खरी,  पण वाचवायची कशी? अकोला : गेल्या काही वर्षांत सातत्याने ज्वारीचे...
‘कृषी’ शिक्षक म्हणून कृषी, संलग्न ...कोल्हापूर : शालेय शिक्षणात कृषी विषयाचा समावेश...
द्राक्ष बागायतदार संघाचे आजपासून ६१ वे...नाशिक : महाराष्ट्र राज्य द्राक्ष बागायतदार संघाचे...
पुरंदरमध्ये लवकरच प्रॉपर्टी कार्ड : ...गराडे, जि. पुणे : स्वामित्व योजना...
आमच्या गावाला ग्रामपंचायत द्या...गडचिरोली : आरमोरी तालुक्यातील रवी व मुल्लुरचक या...
मूग, सोयाबीन पिकाला कोंब फुटण्याची...पुणे : राज्यात काही दिवसांच्या विश्रांतीनंतर...
साखरनिर्यातीचे १८०० कोटींचे अनुदान मंजूरकोल्हापूर : केंद्राने २०२०-२१ या हंगामात निर्यात...
पुणे जिल्ह्यात तुरळक  ठिकाणी हलक्या...पुणे : दोन दिवसांपासून पावसासाठी पोषक वातावरण...
एकरकमी एफआरपीसाठी  भारतीय किसान संघाचे...पुणे : ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना रास्त व किफायतशीर...
नगरला कांदा दरात  चढ-उतार सुरूच नगर : नगर येथील दादा पाटील शेळके कृषी उत्पन्न...
सुरळीत वीजपुरवठ्यासाठी  कुरुंदवाडमध्ये...कोल्हापूर : महापूर ओसरून दीड महिना झाला असून,...
शिसोदे समितीची आज तातडीची बैठकपुणे ः जलयुक्त शिवार कामांमध्ये झालेल्या कोट्यवधी...
सामाजिक, मानसिक स्वास्थ्यासाठी...पुणे ः ‘‘बदलत्या परिस्थितीत सामाजिक आणि मानसिक...
दोन आठवडे अगोदरच खरीप कांदा बाजारातनाशिक : जिल्ह्यातील चांदवड,देवळा, मालेगाव, येवला...
‘व्हीएसआय’च्या जालना केंद्रासाठी ३० कोटीपुणे ः विदर्भ, मराठवाड्याला मार्गदर्शक ठरणाऱ्या...
अखेर ‘चोसाका’ला मिळाली नवसंजीवनीचोपडा, जि. जळगाव  : ‘‘चोपडा शेतकरी सहकारी...
पूर्व विदर्भात पावसामुळे हाहाकार नागपूर : पूर्व विदर्भातील भंडारा आणि नागपूर...
पोषक आहाराबद्दल जागरूकता महत्त्वाची :...सोलापूर ः ‘‘आपल्या सर्वांसाठी पोषक आहार आवश्यक...