agriculture news in marathi, agrowon agralekh on agriculture subject in regular education | Agrowon

‘असर’दार शिक्षणासाठी...
विजय सुकळकर
शनिवार, 15 जून 2019

ग्रामीण भागातील दहावी पास-नापास झालेल्या अनेक मुलांना उपजीविकेसाठी शेतीत उतरण्यावाचून काहीही पर्याय नसतो. अशावेळी पाचवीपासून ते दहावीपर्यंत या मुलांना शेतीसाठीचे उपयुक्त ज्ञान मिळाले, तर त्याचा फायदा शेती या व्यवसायात त्यांना होऊ शकतो.
 

कृषी पदवीधर आता माध्यमिक शिक्षकांच्या नोकरीसाठी पात्र ठरणार आहेत. याबाबतचा शासन आदेशही नुकताच जाहीर झाला असून, राज्य शासनाचा हा एक चांगला निर्णय म्हणावा लागेल. खरे तर कृषी शाखेचा विद्यार्थी माती, पाणी, पर्यावरण, हवामान, पिके (वनस्पती), प्राणी, जीव रसायन, जैव तंत्रज्ञान, पीक संरक्षण, कृषी अभियांत्रिकी आदी विषय शिकत असल्यामुळे तो विज्ञानाचा पदवीधर असतोच. कृषीचे अनेक विद्यार्थी हे पदवीत्तोर शिक्षण घेऊन संबंधित विषयातील ‘मास्टर’ही होतात. मागील काही वर्षांपासून १२ वी विज्ञान उत्तिर्ण झालेले विद्यार्थी वैद्यकीय शाखेनंतर कृषीलाच प्राधान्य देत आहेत. त्यामुळे बीएस्सी कृषीसाठी असलेल्या जागेच्या संख्येच्या चार, पाच पट अधिक अर्ज प्रवेशासाठी येत होते. कृषी शिक्षणाला मिळत असलेला प्रतिसाद पाहून प्रवेशासाठी चाळणी लावावी लागली आहे. ‘सीईटी’च्या परीक्षेत उत्तम गुण मिळविलेल्या विद्यार्थ्यांनाच आता कृषीला प्रवेश मिळत आहे. सीईटीद्वारे प्रवेशाने वैद्यकीय, अभियांत्रिकी प्रमाणेच कृषी शिक्षणालाही प्रतिष्ठा लाभली आहे. अशाप्रकारे कृषी पदवीसाठी स्पर्धेतून प्रवेश आणि चार वर्षांत मिळविलेले विविध विषयांतील ज्ञानाचा फायदा शालेय शिक्षणात विद्यार्थ्यांना होऊ शकतो. आज आपण पाहतोय शालेय शिक्षणाचा दर्जा खूपच खालावलेला आहे. पाचवीच्या मुलाला दुसरीचे पुस्तक वाचता येत नाही. गणितात ७५ टक्क्यांहून अधिक मुलांना वजाबाकी आणि ७९ टक्के विद्यार्थ्यांना भागाकार येत नाही, असा ‘असर’चा अहवाल सांगतो. अशावेळी शालेय शिक्षणाचा दर्जा सुधारण्यासाठी कृषी पदवीधारक शिक्षकांचा उपयोग शिक्षण व्यवस्थेबरोबरच राज्य शासनाला होऊ शकतो. त्याचबरोबर कृषी पदवीधारकांनासुद्धा नोकरीचे एक वेगळे दालन शालेय शिक्षकांच्या माध्यमातून मिळणार आहे.

शाळेय शिक्षणात कषिशास्त्र विषयाचा समावेश करा, ही विद्यार्थी, शेतकरी आणि शिक्षण क्षेत्रातील अनेक जाणकारांची मागील अनेक वर्षांपासूनची मागणी आहे. यावरही राज्य शासनाने गांभीर्याने विचार करायला हवा. शालेय शिक्षणात कृषीचे धडे मिळण्याबाबत सुमारे दशकभरापूर्वी आर. बी. देशमुख यांच्या अध्यक्षतेखाली एक समिती नेमली होती. या समितीने शालेय शिक्षणात कृषी शिक्षणाचे महत्त्व स्पष्ट करून कुठल्या वर्गाला काय शिकवायचे असा अभ्यासक्रमनिहाय अहवाल शासनाला दिलेला आहे. परंतु शहरी भागातील काही प्रस्थापित शाळाचालकांची लॉबी यांस विरोध करीत आहे.

त्याहूनही गंभीर बाब म्हणजे राज्य शासन या लॉबीपुढे सातत्याने झुकत असून, त्यामुळेच आजतागायत याबाबत निर्णय झालेला नाही. ग्रामीण भागात शालेय शिक्षणातून ‘ड्राप आउट’ होणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या ५० टक्क्यांच्या वर आहे. ग्रामीण भागातील दहावी पास-नापास झालेल्या अनेक मुलांना उपजीविकेसाठी शेतीत उतरण्यावाचून काहीही पर्याय नसतो. अशा वेळी पाचवीपासून ते दहावीपर्यंत या मुलांना शेतीसाठीचे उपयुक्त ज्ञान मिळाले तर त्याचा फायदा शेती या व्यवसायात त्यांना होऊ शकतो. खेड्यातील अनेक मुलांना इंग्रजी, गणित हे विषय अवघड जातात. त्यामुळे या विषयांमध्ये दहावीत नापास होणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या देखील अधिक असते. अशावेळी इंग्रजी, गणिताला पर्यायी कृषिशास्त्र विषय ठेवला तर ग्रामीण आणि शहरी भागातील मुलं ज्यांना जे जमतं अथवा ज्याची जी आवड आहे, असे विषय निवडून त्यात ज्ञान संपादन करू शकतात. या सर्व बाबींचा विचार करून राज्य शासनाने आता शालेय शिक्षणात कृषिशास्त्र हा विषय आणायलाच हवा. असे झाले तरच शालेय शिक्षण अधिक असरदार ठरेल. 

इतर अॅग्रो विशेष
पर्यायाविना निर्णय घातकच! ऑ नलाइन राष्ट्रीय कृषी बाजार (ई-नाम) अधिक...
नैसर्गिक आपत्तीपासूनचा धडा काही वेदनांमधून सुखद आनंदप्राप्ती होते, तर काही...
किमान तापमानात किंचित वाढपुणे  : राज्यात थंडीची चाहूल लागल्यानंतर...
बाजार समित्यांना सक्षम पर्याय द्याः...पुणे ः केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी...
पावसाने संत्र्यात ४० टक्के फळगळ; ४००...नागपूर : राज्याचे मुख्य फळपिकांत महत्त्वाचे स्थान...
हमीभावाने कापूस खरेदी २० नोव्हेंबरपासून...जळगाव : भारतीय कापूस महामंडळ (सीसीआय) व...
बारा लाख टन साखर निर्यातीचा मार्ग मोकळापुणे : केंद्र शासनाने मुदतवाढ दिल्यामुळे देशातील...
विमा कंपन्यांचे आस्ते कदम; पंचनाम्याकडे...पुणे : राज्यातील लाखो हेक्टरवरील पिके जमीनदोस्त...
अकोला, बुलडाण्याला खरिपात ७२५ कोटींचा...अकाेला ः गेल्या महिन्यात झालेल्या संततधार पाऊस व...
पावसाचा मराठवाड्यात ४१ लाख हेक्‍टर...औरंगाबाद : मराठवाड्यात मॉन्सूनोत्तर पावसाने...
ग्रामपरिवर्तनाची दिशा दाखविणारे शेंदोळा...जन्म, मृत्यू, विवाहनोंदणी प्रमाणपत्र हवे असेल; तर...
रत्नागिरी : गतवर्षीच्या तुलनेत भात...रत्नागिरी ः अतिवृष्टीमुळे कोकणातील शेतकरी चांगलाच...
दक्षिण आफ्रिकेतील 'मालावी हापूस'...पुणे  ः दक्षिण आफ्रिकेतील मालावी प्रांतात...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्षबागांना आता...सांगली ः गेल्या पंधरा ते वीस दिवसांपूर्वी...
राज्यात रब्बीसाठी सव्वासहा हजार शेतीशाळापुणे : रब्बी हंगामात राज्यात सव्वासहा...
केंद्र सरकारकडून एक लाख टन कांदा...पुणे: मॉन्सूनचा वाढलेला मुक्काम, अतिवृष्टी,...
बाजार समित्या बरखास्त करणार : केंद्रीय...नवी दिल्ली : बाजार समित्यांची कार्यपद्धती आणि...
राज्य झाले टॅंकरमुक्त; केवळ बुलडाण्यात...पुणे: मॉन्सून आणि मॉन्सूनोत्तर काळात राज्यात...
केसर आंब्याचे उत्पादन ४५ टक्के घटणार;...औरंगाबाद : गंध आणि चवीसाठी केसर आंब्याची आपली...
किमान तापमानात चढ-उतारपुणे: मॉन्सूनोत्तर पावसाने उघडीप दिल्यानंतर...