agriculture news in marathi agrowon agralekh on agril produce purchasing hurdles | Agrowon

खरेदीतील खोडा काढा

विजय सुकळकर
शनिवार, 5 ऑक्टोबर 2019

राज्यातील बाजार समित्यांमध्ये मूग, उडदाची आवक महिनाभरापासून सुरू झाली आहे. मात्र, हमीभावाने खरेदीसाठी आवश्यक दर्जा नसल्याचे कारण सांगून या दोन्ही शेतमालाची हमीभावापेक्षा खूपच कमी भावाने खरेदी सुरू आहे.

मूग, उडीद ही कमी कालवधीची कडधान्ये पिके आहेत. खरीप 
 हंगामात या पिकांची पेरणी वेळेवर झाली तर गणपती, नवरात्र, दसरा अशा सणासुदीच्या काळात शेतकऱ्यांच्या हाती पैसा येतो. शिवाय ही आपल्या आहारातील सुद्धा मुख्य कडधान्ये आहेत. त्यामुळे या पिकांकडे राज्यातील शेतकऱ्यांचा कल असतो. यावर्षी मात्र राज्यात मॉन्सूनचे आगमन उशिरा झाल्याने या दोन्ही पिकांचा पेरा घटला. त्यानंतर जुलै शेवटपासून राज्यात सुरू झालेला पाऊस सप्टेंबर शेवटपर्यंत थांबला नसल्याने यात सर्वाधिक नुकसान मूग, उडीद या पिकांचेच झाले आहे. अनेक शेतकऱ्यांना मूग, उडदाच्या शेंगा तोडता आल्या नाहीत तर काहींना तोडलेल्या शेंगा वाळवता आल्या नाहीत. त्यामुळे या दोन्ही शेतमालाचे उत्पादन राज्यात चांगलेच घटणार आहे.

अशा प्रतिकूल परिस्थितीमध्ये ज्या शेतकऱ्यांच्या हाती मूग, उडदाचे पीक लागले त्यांना विक्रीमध्ये अनंत अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. सोयाबीनच्या काढणीला सुद्धा राज्यात नुकतीच सुरवात झाली आहे. या पिकांचेही पावसाने चांगलेच नुकसान केले आहे. राज्यातील बाजार समित्यांमध्ये मूग, उडदाची आवक महिनाभरापासून सुरू झाली आहे. मात्र, हमीभावाने खरेदीसाठी आवश्यक दर्जा नसल्याचे कारण सांगून या दोन्ही शेतमालाची हमीभावापेक्षा खूपच कमी भावाने खरेदी सुरू आहे. हमीभावापेक्षा कमी भावाने शेतमालाची खरेदी करणाऱ्या व्यापाऱ्यांवर कायदेशीर कारवाईची तरतूद आहे. परंतु, यावर नियंत्रणासंदर्भातील समितीसह शासन-प्रशासनाकडून कुठेही कारवाई होत नाही, हा मागील चार-पाच वर्षांपासूनचा अनुभव आहे.

यावर्षी मुगाला ७०५० रुपये, उडदाला ५७०० रुपये तर सोयाबीनला ३७१० रुपये प्रतिक्विंटल असे हमीभाव जाहीर झाले आहेत. प्रत्यक्षात मात्र मुगाला ३८०० ते ६००० रुपये (सरासरी ५००० रुपये) तर उडदाला ३४०० ते ५५०० रुपये (सरासरी ४४५० रुपये) प्रतिक्विंटल भाव मिळतोय. याचा अर्थ क्विंटलमागे मुगाला २००० रुपये तर उडदाला १२०० रुपयांचा फटका उत्पादकांना बसतोय. सोयाबीनची आत्ता बाजारात आवक सुरू झाली असून त्यासही हमीभावापेक्षा कमीच भाव मिळतोय. ही शेतकऱ्यांची उघडउघड लूटच म्हणावी लागेल. 

राज्यात नाफेडच्या वतीने मूग, उडीद, सोयाबीनची हमीभावाने खरेदीचे शासनाचे नियोजन आहे. याबाबतची ऑनलाइन नोंदणी सुद्धा सुरू झालेली आहे. शेतकरी मूग, उडदाची नोंदणी १५ ऑक्टोबरपर्यंत तर सोयाबीनची नोंदणी ३१ ऑक्टोबरपर्यंत करू शकतात. परंतु, याबाबतची खरेदी केंद्र अजूनही सुरू झालेली नाहीत. प्रचंड आर्थिक अडचणीतील शेतकऱ्यांना तत्काळ पैसा हवा असतो. त्यामुळे नोंदणी करून प्रत्यक्ष खरेदी आणि पैसे हातात पडण्यास बराच वेळ लागणार असल्याने ऑनलाइन नोंदणीकडे शेतकरी पाठ फिरवित असल्याचे दिसून येते. अशा प्रकारच्या ऑनलाइन नोंदणीसाठी सातबारा उतारा लागणार असून त्यावर क्षेत्रनिहाय पिकांची नोंद आवश्यक आहे. परंतु, ऑनलाइन सातबाऱ्यात यावर्षीच्या पीकपेऱ्यांची नोंद बऱ्याच ठिकाणी करण्यात आलेली नाही. त्यातच सध्या महसूल यंत्रणा निवडणुकीत व्यस्त असल्याचे सांगितले जात असून त्यांच्याकडून कागदपत्रे अद्ययावत करण्याचे काम रखडले आहे.

खरे तर पिकांची पेरणी ते आचारसंहिता लागेपर्यंत महसूल विभागाकडे बराच अवधी होता. पुढे निवडणुका आहेत, आचारसंहिता लागणार आहे, हे माहीत असताना त्यांनी शेतमाल विक्रीसंदर्भातील आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत करून ठेवणे अपेक्षित होते. मात्र तसे झाले नाही. त्यातच प्रति हेक्टरी मर्यादाही मूग खरेदीत अडसर ठरत असल्याने शेतकऱ्यांमध्ये संतापाचे वातावरण आहे. शासकीय शेतमाल खरेदीतील हे सर्व खोडे तत्काळ दूर करून शेतकऱ्यांना न्याय द्यायला हवा. शेतकऱ्यांच्या हातात पैसा आला तर देशावरील आर्थिक मंदीचे सावट दूर होईल, असे अनेक अर्थतज्ज्ञ सांगत आहेत. अशावेळी शेतमालास हमीभावाचा आधार मिळाला तर शेतकऱ्यांच्या खिशात चार पैसे जातील, हे लक्षात घ्यायला हवे. 


इतर संपादकीय
कहर ‘कोरोना’चाकोरोना विषाणूच्या वाढत्या उद्रेकाने जगभर दहशतीचे...
नदी संवर्धनाचा केरळचा आदर्शकेरळ हे भारताच्या दक्षिण टोकाचे एक राज्य. अरबी...
शिवरायांची भविष्यवेधी ध्येयधोरणेछत्रपती शिवाजी महाराजांच्या रूपाने रयतेचा राजा...
आपणच आपला करावा उद्धारशेती फायद्याची करायची असेल, तर शेतकऱ्यांनी एकत्र...
 शेतकरी केंद्रित अर्थसंकल्पाचा दावा फोलकेंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी १...
‘कीडनाशके कायदा’ हवा स्पष्ट शेतकऱ्यांना बनावट कीडनाशके विक्रेत्यांपासून...
राष्ट्रीय मुद्द्यांचा भाजपपुढे गुंतादिल्ली विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांच्या...
आता तरी सोडा धरसोडीचे धोरणसध्या बाजारात तुरीची आवक सुरू झाली असून अपेक्षित...
ग्रामीण विकासाचा ‘पर्यटन’ मार्गगेल्या आठवड्यात गुजरातमधील नर्मदा जिल्ह्यात...
संशोधनासाठीसुद्धा आता हवा जनरेटामागील वर्षी स्पेनमधील माद्रिद येथे संयुक्त...
आता वाढवा कामाचा वेगमहाविकास आघाडी सरकारने राज्यातील सरकारी अधिकारी-...
वृक्षसंवर्धनासाठी अनोखे संमेलनअमेरिकेमधील टेक्सास प्रांतात मी एक उद्यान पहावयास...
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थचभारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्थेच्या माध्यमातून...
शिवार जलयुक्त झाले, तर वॉटर ग्रीड...जलयुक्त शिवार, झाडे लावा या दोन्ही योजना पूर्वी...
‘एनएचबी’तील गोंधळम हाराष्ट्र राज्य फळे-फुले-भाजीपाला लागवड आणि...
तंत्रज्ञान स्वातंत्र्यास आग्रही...शरद जोशी यांना ऐंशीच्या दशकात महाराष्ट्रात जे...
अति‘रिक्त’ कृषी विद्यापीठेपरभणी येथील वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
निर्यातबंदीने कोंडी मागील उन्हाळ्यातील पाणीटंचाई आणि पावसाळ्यातील...
‘ब्लू इकॉनॉमी’चे वास्तवबदलत्या हवामानकाळात शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीवर...
घातक ‘टोळ’चे हवे जैविक नियंत्रण आं तरराष्ट्रीयस्तरावर टोळधाडीचे निरीक्षण व होणारे...