agriculture news in marathi agrowon agralekh on banana marketing and export | Agrowon

केळीची कथा
विजय सुकळकर
गुरुवार, 15 ऑगस्ट 2019

केळी विक्रीच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर शासनाची काहीही व्यवस्था नाही, म्हटले तरी चालेल. राज्यातील बहुतांश केळीची निर्यात उत्तरेकडील राज्यांमध्ये होते. याकरिता पूर्वी रेल्वे वॅगनची सोय करण्यात आली होती. परंतु, २००५ पासून ती बंदच आहे.

देशांतर्गत विक्री तसेच निर्यातीसाठी केळीचे दर सध्या चांगले आहेत. मागील आठवडाभरात केळीचे दर ९०० वरून १३०० रुपये प्रतिक्विंटलवर पोचले आहेत. तर निर्यातक्षम केळीला १६०० ते१७०० रुपये दर मिळतोय. परंतु, महाराष्ट्रासह इतरही केळी उत्पादक प्रमुख राज्यांमधून केळीची आवक घटली आहे. राज्यातील केळीला मागच्या वर्षीचा दुष्काळ आणि पाणीटंचाईने ग्रासले आहे. मागील वर्षी कमी पाऊसमानामुळे जळगावसह राज्यभर मृग बाग केळीची लागवड कमी झाली. एकट्या जळगाव जिल्ह्यात केळीचे क्षेत्र जवळपास चार हजार हेक्टरने कमी झाले. ज्या शेतकऱ्यांनी धाडसाने केळी लावली. अशा केळीला पुढे उन्हाळ्यात ४५ अंश सेल्सिअसच्या वर तापमान गेल्याने चांगलाच फटका बसला. यामुळे केळीचा दर्जा आणि उत्पादन कमी मिळाले.

राज्यातून सध्या केळीची आवक घटण्याची ही काही कारणे आहेत. सध्या राज्यातील अकलूज, तमिळनाडूतील थेणी, गुजरातमधील कामरेज अशा काही मोजक्या ठिकाणांहून केळीची निर्यात सुरू आहे. आखाती देशांत मांसाहाराचे प्रमाण अधिक आहे. या देशांतील लोक अन्नपचनासाठी जेवणानंतर केळी खाणे पसंत करतात. त्यामुळे इराण, इराक, कतार, मस्कत, दुबई आदी देशांमधून भारतीय केळीला सातत्याने मागणी असते. आखातात जेवढी केळी आपण पाठवू, तेवढी घ्यायची (गुणवत्तेच्या निकषांवर) त्यांची तयारी असते. देशांतर्गत बाजारपेठेत पुणे, मुंबई, ठाणे यांसह पंजाब, दिल्ली अशा उत्तरेकडील राज्यांमधूनपण केळीची मागणी वाढत आहे. परंतु महाराष्ट्रासह आंध्र प्रदेश, गुजरात, मध्य प्रदेश आदी राज्यांतून देशांतर्गत विक्री, तसेच निर्यातीसाठी जानेवारीपासूनच केळी प्रामुख्याने उपलब्ध होतील. दिवाळीदरम्यान कांदे बागची केळी येईल, परंतु त्याचे प्रमाण अत्यल्प असते.

या वर्षी पाऊसमान चांगले आहे. जळगाव भागात मृग बाग केळीची लागवड बऱ्यापैकी आहे. परंतु नांदेड, परभणी, हिंगोली या जिल्ह्यांत आधी कमी पावसामुळे मृग बाग लागवड क्षेत्र घटले, तर ज्यांनी लागवड केली त्यांना ऑगस्टमधील पुराचा चांगलाच फटका बसला आहे. आपल्या राज्यासह आंध्र प्रदेश, केरळ, तमिळनाडू आदी केळी उत्पादक राज्यांमध्ये पुराने घातलेल्या थैमानात इतर पिकांसह केळीचेही मोठे नुकसान झाले आहे. त्यामुळे पुढील वर्षातही केळीची आवक कमीच राहील, असा अंदाज आहे.

महत्त्वाचे म्हणजे मागील काही वर्षांपासून पूर, पाणीटंचाई, थंडीच्या लाटा आणि वाढते उष्णतामान यांचा केळीवर अत्यंत विपरीत परिणाम होत आहे. त्यामुळे पावसाळा, हिवाळा आणि उन्हाळा अशा तिन्ही हंगामांतील बदलत्या वातावरणात केळीचे संगोपनतंत्रही बदलावे लागेल. केळी तज्ज्ञांनी हे आव्हान स्वीकारून व्यवस्थापनाचे नव्याने धडे उत्पादकांना द्यायला हवेत. केळी विक्रीच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर शासनाची काहीही व्यवस्था नाही, म्हटले तरी चालेल. राज्यातील बहुतांश केळीची निर्यात उत्तरेकडील राज्यांमध्ये होते. याकरिता पूर्वी रेल्वे वॅगनची सोय करण्यात आली होती. परंतु, त्याचे भाडे केळी उत्पादकांना परवडेल, असे नव्हतेच. त्यातच केळी पाठविण्याबाबत रेल्वेच्या जाचक अटींमुळेही अनेक केळी उत्पादकांनी तेव्हा त्याकडे पाठ फिरविली होती. त्यामुळे २००५ पासून केळी वाहतुकीसाठी रेल्वे वॅगनची सेवा बंदच आहे. आता ती सेवा सुरू करून त्यामध्ये वाहतूक अनुदान द्यावे, अशी केळी उत्पादकांची मागणी आहे.

केळी निर्यातीसाठी जळगाव जिल्ह्यात एकच पॅकहाउस आहे. पॅकहाउस उभारणे हे मोठे खर्चीक काम आहे. परंतु, शासनाने प्रोत्साहन आणि आर्थिक मदत अनुदानाच्या स्वरूपात दिली, तर काही प्रगतिशील केळी उत्पादक पॅकहाउस उभारायला तयार होतील. शासनाने प्रोत्साहन दिल्यास यात काही खासगी कंपन्याही उतरतील. केळीसाठी पॅकहाउस, प्री-कूलिंग चेंबर्स तसेच शीत वाहतूक (पॅकहाउस ते बंदर) आदी निर्यातीसंबंधी सोयीसुविधा जळगाव भागात निर्माण झाल्याशिवाय केळीची निर्यात वाढणार नाही, हेही तेवढेच खरे आहे.

इतर अॅग्रो विशेष
कांदा खाणाऱ्यांचा विचार करता, मग...नाशिक : कांद्यातील भाववाढीला आळा घालण्यासाठी...
द्राक्षपंढरीत गोड्या छाटण्यांना सुरवातनाशिक : चालू वर्षीच्या द्राक्ष हंगामाला सुरवात...
युरियाशिवाय शेती विचार रुजला तरच...नागपूर ः सेंद्रिय शेतीचा विचार गेल्या अनेक...
...अखेर ऊसतोड कामगार महामंडळ स्थापनमुंबई ः गेल्या अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या...
जलसमृद्धी बक्षीस योजनेतील चौथ्या आणि...पुणे : ॲग्रोवन जलसमृद्धी बक्षीस योजनेची सोडत...
नागपूर जिल्हा बॅंक घोटाळा निकाली...नागपूर ः नागपूर जिल्हा मध्यवर्ती बॅंकेतील...
शेतकरी कंपन्यांकडून हमीभावाने खरेदीची...पुणे : किमान हमीभाव खरेदीच्या कार्यक्रमात शेतकरी...
राज्यात उद्यापासून पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात पावसासाठी पोषक हवामान होत असल्याने...
राज्यात नवे जलधोरणपुणे : राज्याच्या जुनाट जलधोरणाला अखेर मूठमाती...
कृषी विभाग उभारणार गाव पातळीवर शेतकरी...नागपूर ः ग्रामपंचायत कार्यालयात कृषी सहायकांकरिता...
अनुदान अर्जांना १०० टक्के पूर्वसंमती...पुणे : कृषी विभागाच्या विविध योजनांमधील...
गुरुवारपासून पावसाचा जोर वाढणारपुणे : काहीशी विश्रांती घेतल्यानंतर अरबी...
कीडनाशके विक्री पात्रतेचा तिढा सुटलापुणे : देशात कीडनाशके विक्रीसाठी शैक्षणिक...
‘अमूल’कडून राज्यात कडवे आव्हानपुणे : राज्याच्या दूध उद्योगात ‘अमूल’चा होत...
मॉन्सूनचा मुक्काम लांबणारपुणे : निम्मा सप्टेंबर उलटूनही परतीच्या...
अकोला जिल्ह्यात हजारो हेक्टर शेती नापेरअकोला ः अनियमित पावसाचा यंदा खरिपाला मोठा फटका...
नाशवंत शेतमालाचे नुकसान टाळण्यासाठी...पुणे : राज्यातील नाशवंत शेतमालाचे काढणीपश्‍चात...
शेतमाल प्रक्रिया उद्योगातून मिळाला...नांदेड जिल्ह्यातील बहाद्दरपुरा (ता. कंधार) येथील...
कुक्कुटपालनातून मिळाली स्वयंपूर्णतापरिसरातील बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन वळके...
अंगावर काटा येणारच!देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी मधुरेमध्ये दाखल...