agriculture news in marathi agrowon agralekh on cheating of farmers by businessmen | Agrowon

फसवणूक थांबणार कधी?

विजय सुकळकर
मंगळवार, 26 नोव्हेंबर 2019

शिवार सौद्यांच्या व्यवहारात शेतकऱ्यांनी घाई-गडबड करू नये. व्यापाऱ्यांची अधिकृत सर्व माहिती मिळाल्यानंतरच त्यांच्याशी सौदा करावा. महत्त्वाचे म्हणजे शिवार सौद्यातील व्यवहार रोखीनेच करावेत.

नाशिक जिल्ह्यात दोन व्यापाऱ्यांनी ४० टोमॅटो उत्पादक शेतकऱ्यांना फसविले असल्याचे नुकतेच पुढे आले आहे. या व्यापाऱ्यांनी शेतकऱ्यांना ३५ लाख रुपयांनी गंडविले आहे. खरे तर द्राक्ष, डाळिंब, संत्रा, कांदा, टोमॅटो, कापूस, सोयाबीन आदी शेतीमालाच्या खरेदीत दरवर्षीच व्यापारी शेतकऱ्यांना कोट्यवधी रुपयांचा गंडा घालून पळून जातात. एका हंगामात एकाच विभागात अनेक वेळा व्यापाऱ्यांकडून शेतकऱ्यांना फसविले जाते. असे मागील अनेक वर्षांपासून सुरू असताना, हे प्रकार थांबणार कधी? हा खरा प्रश्न आहे.

निविष्ठांतील भेसळ, बनावटगिरी, त्यांचे वाढलेले दर, मजूरटंचाई आणि मजुरीचेही प्रचंड वाढलेले दर, यामुळे शेतीमाल उत्पादन घेणे हे काम खूपच कष्टदायक आणि खर्चीक झाले आहे. त्यातच नैसर्गिक आपत्तींच्या वाढत्या कहराने शेतकऱ्यांच्या हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला जातोय. एवढ्या दिव्यातून थोडाबहुत शेतीमाल हाती लागला, तर तो विकून चार पैसे पदरी पडतील, या आशेवर शेतकरी असताना त्यांना नफेखोर व्यापारी राजरोसपणे लुटत असून, यंत्रणा काहीही करू शकत नाही, हे शेतकऱ्यांचे केवढे दुर्दैव! बहुतांश शेतकरी फसवणुकीच्या प्रकारात पोलिसात तक्रार दाखल करतात. तक्रार दाखल करताना शेतकऱ्यांनाच पुरावे मागितले जातात. परंतु, त्यानंतर पोलिसांनी केलेल्या तपासणीत असे व्यापारी खोटे नाव, बनावट कागदपत्रांद्वारे फसवणूक करीत असल्याने त्यांचा काही थांगपत्ता लागत नाही. 

आपल्या राज्यात बहुतांश फळे, तसेच टोमॅटोसारख्या भाजीपाला पिकांचे शिवारसौदेच होतात. तर कापसासह मूग, उडीद, तूर, सोयाबीन आदी शेतीमालाचा न परवडणारा वाहतूक खर्च तसेच शासकीय खरेदी केंद्रे, बाजार समित्या यामध्ये योग्य दर मिळत नसल्याने शेतकरी घरूनच व्यापाऱ्यांना विकणे पसंत करतात. पूर्वी अशा प्रकारच्या व्यवहारात विश्वासार्ह व्यापारी होते. मात्र, यातील नफा पाहता अनेक क्षेत्रातील व्यावसायिक यात घुसले आहेत.

सुरुवातीला हे व्यापारी उत्पादक शेतकऱ्यांना थोड्याफार शेतीमालाचे रोख पैसे देऊन त्यांचा विश्वास संपादन करतात. त्यानंतर मात्र उधारीत, पुढच्या तारखेचे धनादेश याद्वारे व्यवहार करू लागतात. शेतकऱ्यांकडून रोख पैशांचा आग्रह होतो. मात्र नफेखोर व्यापारी नवनवीन क्लृप्त्या लढवून शेवटी शेतकऱ्यांची फसवणूक करतातच. हे व्यापारी दिवसाढवळ्या शेतकऱ्यांना लुटणारे चोर आहेत. अशा व्यापाऱ्यांचा शोध घेऊन त्यांच्यावर कडक कायदेशीर कारवाईचे शासनाचे धोरण पाहिजे.

शिवार सौद्यांच्या व्यवहारात शेतकऱ्यांनी घाई-गडबड करू नये. व्यापाऱ्यांची अधिकृत सर्व माहिती मिळाल्यानंतरच त्यांच्याशी सौदा करावा. महत्त्वाचे म्हणजे शिवार सौद्यातील व्यवहार रोखीनेच करावेत. व्यापारी जेवढा शेतमाल घेऊन गेला, त्याचे पूर्ण पैसे रोखीत घ्यावेत. डिजिटल पेमेंट असेल तर रक्कम ऑनलाइन खात्यात जमा झाली आहे, याची खात्री करून घ्यावी. विविध शेतीमाल उत्पादक संघांमार्फत शिवार सौद्यांबाबत शेतकऱ्यांमध्ये अशा प्रकारच्या खबरदारीची जाणीवजागृती निर्माण केली पाहिजेत.

पणनसारख्या यंत्रणेच्या माध्यमातून शिवार सौदे करणारे चांगले व्यापारी शोधून त्यांची ऑनलाइन आधार नोंदणी करावी. अशा नोंदणीकृत व्यापाऱ्यांनाच शेतीमाल खरेदी-विक्रीचे रीतसर परवाने देण्यात यावेत. परवानाधारक व्यापाऱ्यांकडून ते करीत असलेल्या व्यवहाराच्या प्रमाणात अमानत रक्कम पणन अथवा शेतीमाल उत्पादक संघाकडे ठेवण्यात यायला हवी. हे करीत असतानाच कृषी, पणन विभाग, स्थानिक पोलिस आणि शेतीमाल उत्पादक संघ यांच्यामार्फत परिसरातील बोगस व्यापाऱ्यांचा शोध घेऊन त्यांना ‘ब्लॅक लिस्ट’मध्ये टाकावे. अशा व्यापाऱ्यांकडून कुठलाही व्यवहार होणार नाही, हेही पाहावे लागेल. अशा सर्व स्तरावरील खबरदारीने शिवार सौद्यांतील शेतकऱ्यांची होणारी लूट, फसवणूक टाळता येऊ शकते. 


इतर संपादकीय
मटण दरवाढीचा लाभ पशुपालकांना कधी?शेळीपालनाबरोबरच मेंढीपालनातही समस्यांचा ऊहापोह...
जैवविविधतेची नोंदणी गांभीर्याने घ्याराज्यातील खेड्यापाड्यांसह शहरांमध्ये असलेल्या...
चार आने की मुर्गी...केंद्र सरकारने मागील लोकसभा निवडणुकीच्या तोंडावर...
मटणाचे वाढते दर अन् शेळी-मेंढीपालन मागणी, पुरवठा आणि किंमत या बाबींच्या...
चिंता पुरे; हवी थेट कृती ग्रामीण कुटुंबाचे उत्पन्न वाढल्याशिवाय देशाचा...
बदल ठरावेत लाभदायकयवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी तालुक्यातील हजारो...
हवामान बदल हेच सर्वांत मोठे आव्हानआ ज जगभरात हवामान बदल आणि त्याचे होणारे परिणाम हा...
पशुधन विकासाची वसाहत वाटपशुसंवर्धन, दुग्धविकास व मत्स्यव्यवसाय विभागाची...
रस्ते की मृत्यूचे सापळेआपला देश संपूर्ण विश्वात रस्ते अपघातात अव्वल आहे...
‘अटल योजने’द्वारे शाश्‍वत करूया भूजलजल म्हणजेच पाणी अर्थात अमृत. जलाचे वर्गीकरण आपण...
वेध भविष्यातील शेतीचाआपल्या देशात आणि राज्यात सुद्धा आजही बहुतांश...
शेतकऱ्यांच्या व्यापक हिताचे कार्य कधी?शेती उत्पादनाची वाढ व्हावयाची असेल, वाढत्या...
निर्यातवृद्धीचा रोडमॅपभारतात प्रदेशनिहाय माती, हवामान बदलते. अनेक...
दुबई वारी फलदायी ठरावी संत्रा हे जगभरातून मागणी असलेले फळपीक आहे....
उद्योगाप्रमाणे हव्यात शेतीला सवलतीशेती हा एक उद्योग आहे, याची जाणीव करून देण्याची...
गोड बोलण्यासारखी स्थिती नाही!गेल्या सहा वर्षांत भारतात एक नवी ‘भक्त-परंपरा’...
ना रहेगा बास...दोन वर्षांपूर्वी (२०१७ मध्ये) भारतात कीडनाशकांचा...
बदलती जीवनशैली अन् वाढते आजारजगात एकच गोष्ट शाश्वत आहे अन् तो म्हणजे बदल. हा...
खाद्यतेल स्वयंपूर्णतेची दिशादेशाची वार्षिक खाद्यतेलाची गरज २३.५ दशलक्ष टन आहे...
निसर्गाचा सहवास अन् गोमातेचा आशीर्वादमागील आठवड्यात उत्तर केरळमधील ‘पेय्यानूर’ या...