agriculture news in marathi agrowon agralekh on crop insurance scheem | Agrowon

बदल ठरावेत लाभदायक

विजय सुकळकर
शनिवार, 18 जानेवारी 2020

क्षेत्रनिहाय नुकसानीचे मूल्यांकन न करता विमाहप्ता भरलेल्या अन् नुकसान झालेल्या प्रत्येक शेतकऱ्याचे पीकनिहाय नुकसानीचे अचूक मूल्यांकन व्हायला हवे. 

यवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी तालुक्यातील हजारो शेतकऱ्यांनी खरीप व रब्बी हंगामात पीकविमा उतरविला आहे. यातील बहुतांश शेतकऱ्यांनी सायबर कॅफेत विमाहप्ता भरून याबाबतची ऑनलाइन प्रक्रिया पूर्ण केली होती. त्यांना विमाहप्ता भरल्याची पावतीही देण्यात आली. परंतु चौकशीअंती ही पावती बनावट असल्याचा खुलासा झाला आहे. बनावट पावतीपोटी ११ लाखांचा गंडा शेतकऱ्यांना घातला गेला आहे. या शेतकऱ्यांनी ‘आम्हाला न्याय मिळवून द्या,’ अशी मागणी राज्यमंत्री बच्चू कडू यांच्याकडे केली आहे. मागील काही खरीप व रब्बी हंगामातील पीकविमा भरलेल्या शेतकऱ्यांची चौकशी केली तर असे फसवणुकीचे प्रकार अनेक ठिकाणी झाल्याचे स्पष्ट होईल. शेतकऱ्यांनी सायबर कॅफेत अथवा बॅंकेत भरलेला विमा आणि कृषी विभाग, तसेच विमा कंपन्या यांच्याकडील माहितीचा तालमेळच अनेक वेळा लागलेला नाही. विशेष म्हणजे शेतकऱ्यांनी भरलेल्या विमाहप्त्याची एकमेकांना नीट माहितीही दिली जात नाही. यावरुन हा मोठा घोळ असल्याचे स्पष्ट होते. यामध्ये शेतकरी कृषी विभागाच्या नावाने, बॅंका विमा कंपन्यांच्या नावाने तर विमा कंपन्या बॅंकांच्या नावाने खापर फोडून मोकळे होतात. यात नुकसान मात्र शेतकऱ्यांचे होत आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी पीकविमा भरुन त्यांच्या पिकाचे नैसर्गिक आपत्तींनी नुकसान झालेले असताना त्यांना विम्याद्वारे भरपाई मिळत नाही. ही सर्वात मोठी या योजनेत त्रुटी आहे. विम्याची मदत मिळावी यासाठी राज्यात कुठे ना कुठे शेतकऱ्यांचे आंदोलन कायम चालू असते. बनावट पावत्यांद्वारे शेतकऱ्यांच्या फसवणुकीवर आळा घालण्यासाठी कृषी विभागाने विमाहप्ता पावतीवर ‘क्यूआर कोड’चा उपाय काढला आहे. 

विमा पावतीवरील क्यूआर कोड स्कॅन केल्यावर शेतकऱ्यांची नावासह संपूर्ण माहिती मोबाईलवर दिसणार आहे. ही माहिती किती शेतकऱ्यांपर्यंत पोचेल, त्यातून स्मार्ट फोन किती शेतकऱ्यांकडे आहे, स्मार्ट फोन असलेले किती शेतकरी क्यूआर कोड स्कॅन करतील, हा खरा प्रश्न आहे. विशेष म्हणजे गैरप्रकाराला चटकावलेले सायबर कॅफेसह या योजनेतील प्रत्येक घटक यातूनही बनावटगिरीचा दुसरा काही तरी मार्ग काढतीलच! तसे होणार नाही यावरही लक्ष ठेवावे लागेल. खरे तर सुधारित पंतप्रधान पीकविमा योजना २०१६ च्या खरीप हंगामापासून देशभर लागू करण्यात आली आहे. त्यानंतर राष्ट्रीय स्तरावरील काही संस्थांकडून या योजनेचे फलित, त्रुटी याबाबत विश्लेषण करण्यात आले आहे. त्यात ही योजना चांगली असली तरी अंमलबजावणीच्या पातळीवर ती अयशस्वी ठरली असल्याचे पुढे आले आहे. पीकविमा योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी स्वतंत्र यंत्रणा उभी केल्याशिवाय यात शेतकऱ्यांना न्याय मिळणार नाही. दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे क्षेत्रनिहाय नुकसानीचे मूल्यांकन न करता विमाहप्ता भरलेल्या अन् नुकसान झालेल्या  प्रत्येक शेतकऱ्याचे पीकनिहाय नुकसानीचे अचूक मूल्यांकन व्हायला हवे. सध्या उपलब्ध मनुष्यबळाद्वारे असे मूल्यांकन जवळपास अशक्य असले तरी यामध्ये सॅटेलाईट मॅपिंग, ड्रोन तंत्रज्ञानाचा उपयोग करता येऊ शकतो. असे झाले तरच नुकसानग्रस्त प्रत्येक शेतकऱ्याला मदत मिळू शकेल.

पीकविमा योजना हाच मोठा घोटाळा आहे, या योजनेतील झारीतील शुक्राचार्यांवर कारवाई व्हायलाच पाहिजे, असे मत मागील वर्षी उद्धव ठाकरे यांनी (मुख्यमंत्री नसताना) व्यक्त केले होते. आता ते राज्याचे मुख्यमंत्री आहेत. पीकविमा योजनेत आवश्यक ते बदल करून शेतकऱ्यांना योग्य तो लाभ मिळवून देण्यासाठी ते प्रयत्न करतील, अशी आशा करूया!


इतर अॅग्रो विशेष
राज्यात गोंधळलेले सरकार: देवेेंद्र...मुंबई ः दिशा ठरत नाही आणि त्यांना सूरही गवसत...
कर्जमाफीच्या मुद्द्यावर राज्य सरकारची...मुंबई : आजपासून (ता. २४) सुरू होणारे अर्थसंकल्पी...
अकरा लाख टन रिफाइंड पामतेल आयातीला...नवी दिल्ली: केंद्र सरकारने रिफाइंड पामतेलाची...
कर्जमाफी बिनकामाची, तकलादू : राजू...नगर: पंतप्रधान पीकविमा योजना सरकारी...
पूर्व विदर्भात पावसाचा अंदाजपुणे  : पावसासाठी पोषक हवामान असल्याने पूर्व...
‘ठिबक’च्या ऑनलाइन अर्जासाठी मुदतवाढपुणे ः ठिबक सिंचन योजनेचा लाभ घेण्यासाठी ऑनलाइन...
विदर्भात पावसाची शक्यतापुणे: पूर्व आणि पश्चिमेकडील वाऱ्यांचा संगम होत...
सांगली जिल्ह्यातून सव्वादोन हजार टन...सांगली ः दुष्काळ, अवकाळी आणि अतिवृष्टीच्या...
शेती, पूरक उद्योग अन् आरोग्याचा जागरशेतकरी आणि ग्रामीण महिलांच्या जीवनात आश्वासक बदल...
ई-पीक पाहणी प्रकल्पाची प्रायोगिक...सिल्लोड : हंगामनिहाय किती क्षेत्रावर कोणत्या...
अठ्ठेचाळीस कृषी महाविद्यालयांची...पुणे : विद्यार्थ्यांकडून लक्षावधी रुपये शुल्क...
सिंधुदुर्गच्या पूर्व पट्ट्यात आंब्याला...सिंधुदुर्ग: फेब्रुवारी महिना संपत आला तरी...
पशुधनाचे मार्चमध्ये होणार लसीकरणपुणे ः गाई, म्हशी, शेळ्या, कालवडी आजारी पडू नये...
निर्धारित निर्यातीनंतरच बफर स्टॉकवरील...नवी दिल्ली: देशातील ज्या साखर कारखान्यांनी...
खारपाण पट्ट्यातील येऊलखेड बनले कृषी...अकोला: विदर्भाची पंढरी शेगाव हे संपूर्ण...
जळगाव ः कापसाच्या खेडा खरेदीला कमी...जळगाव ः कापसाची खेडा खरेदी मागील आठवड्यात...
इंडोनेशियात कच्च्या साखरेची जादा...कोल्हापूर : भारताच्या दृष्टीने साखर निर्यातीसाठी...
चांगदेव यात्रेला प्रारंभ; दिंड्या दाखलचांगदेव, जि. जळगाव ः सिद्धेश्वर योगिराज चांगदेव...
सर्व्हर डाउनच्या गोंधळामुळे द्राक्ष...नाशिक : केंद्रीय अप्रत्यक्ष कर आणि सीमा शुल्क...
विदर्भात पावसाला पोषक हवामान पुणे: राज्याच्या कमाल आणि किमान तापमानात वाढ...