agriculture news in marathi agrowon agralekh on ETHANOL PRODUCTION AND CBG PROJECTS FOR BIO FUEL | Agrowon

शेतीतील नवी ‘ऊर्जा’

विजय सुकळकर
गुरुवार, 3 डिसेंबर 2020

देशात १५० दशलक्ष टन जीवभार (बायोमास) उपलब्ध आहे. हा सर्व बायोमास सीबीजी प्लांटसाठी कच्चा माल म्हणून वापरला जाऊ शकतो.    
 

पेट्रोलियम मंत्रालयाने थेट देशातील साखर कारखान्यांशी करार करून आसवनी प्रकल्प तारण घेत त्यांना अर्थसाह्य, तसेच त्यांचे इथेनॉल खरेदीबाबतही करार करावेत, असा तोडगा केंद्रीय रस्ते व वाहतूक महामार्गमंत्री नितीन गडकरी यांनी सुचविलेला आहे. केंद्र सरकारच्या नवीन जैवइंधन धोरणानुसार जिवाश्म इंधनावरील अवलंबित्व कमी करून त्याऐवजी जैवइंधनांवर भर देण्याचे निश्‍चित झाले आहे. बहुतांश जीवाश्म इंधन आपण आयात करतो. त्यावर मोठे परकीय चलन खर्च होते. शिवाय या इंधनाच्या ज्वलनातून प्रदूषणही वाढत आहे. अशावेळी इंधनाच्या बाबतीत आत्मनिर्भर तर नाही मात्र अवलंबित्व कमी करण्यासाठी पर्यावरणपूरक जैवइंधनावर आपल्याला भर द्यावाच लागेल. 

चालू गळीत हंगाम अनेक आव्हाने घेऊन पुढे उभा आहे. कोरोनोत्तर काळात ऊसतोडणीपासूनच अडचणी सुरू झाल्या असून, या वर्षीचे अतिरिक्त साखर उत्पादन, शिल्लक साठा अशा समस्या कारखान्यांपुढे आहेत. अतिरिक्त साखर उत्पादनाच्या पार्श्वभूमीवर बी हेवी तसेच उसाच्या रसापासून साखरेऐवजी थेट इथेनॉलनिर्मितीचे पर्यायही शासनासह यातील जाणकार सुचवीत आहेत. केंद्र सरकारने नुकतेच इथेनॉलचे दर वाढविले आहेत. इथेनॉलच्या प्रकारानुसार प्रतिलिटर सुमारे ४६ ते ६३ रुपये असे दर मिळणार आहेत. हे दर समाधानकारक असल्याचे उद्योगाकडून बोलले जात आहे. महत्त्वाचे म्हणजे आपल्या क्षमतेच्या निम्म्याच इथेनॉलचे उत्पादन (२७० कोटी लिटर) सध्या होते. २०२२ पर्यंत पेट्रोलमध्ये १० टक्के, तर २०३० पर्यंत २० टक्के इथेनॉल मिश्रणाचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. परंतु देशात सध्या उपलब्धतेनुसार आपण जेमतेम चार ते पाच टक्क्यांपर्यंतच इथेनॉल पेट्रोलमध्ये मिसळू शकत आहोत. यावरून आपल्याला भविष्यात लागणाऱ्या इथेनॉलचा अंदाज यायला हवा. तेल कंपन्यासुद्धा आता कारखान्यांकडून इथेनॉल खरेदीस उत्सुक दिसताहेत. असे असताना आर्थिक अडचणीतील अनेक कारखाने इच्छा असून देखील इथेनॉल प्रकल्प उभारून त्याचे उत्पादन करू शकत नाहीत. बॅंकाही आर्थिक अडचणीतील कारखान्यांना इथेनॉल प्रकल्पासाठी कर्ज देण्यास तयार नाहीत. या सर्व पार्श्वभूमीवर नितीन गडकरी यांनी सुचविला तोडगा महत्त्वाचा वाटतो. यावर पेट्रोलियम मंत्रालयासह तेल कंपन्या आणि कारखान्यांनी गांभीर्याने विचार करायला हवा.

आपण सध्या जवळपास ८३ टक्के खनिज तेल आणि ५० टक्के नैसर्गिक गॅस आयात करतो. पुढील दोन वर्षांत ही आयात १० टक्क्यांनी कमी करण्याचे नियोजित आहे. त्यामुळेच जैवइंधन निर्मितीचे विविध पर्याय केंद्र सरकार पातळीवर शोधले जात आहेत. यातूनच इथेनॉल, सीएनजी (कॉम्प्रेस्ड  नॅचरल गॅस) नंतर सीबीजीचा (कॉम्प्रेस्ड बायो गॅस) पर्याय पुढे आला आहे. देशात सध्या ५१५ सीबीजी प्लांट उभारले जात असून, २०२३ पर्यंत पाच हजार प्लांट उभे करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. महाराष्ट्रात ७५ प्लांट उभारले जात आहेत. वाहनासाठी इंधनाबरोबर सीबीजीचे इतरही औद्योगिक उपयोग आहेत. देशात १५० दशलक्ष टन जीवभार (बायोमास) उपलब्ध आहे. शेण, साखर कारखान्यातील मळी, शहरातील ‘सिव्हेज-सॉलीड वेस्ट’, बांबू हे बायोगॅससाठीचे स्रोत आहेत. याशिवाय शेतीतील टाकाऊ पदार्थही बायोमासमध्येच मोडत असून, त्यापासून बायोगॅस निर्मितीचे तंत्र विकसित झाले आहे. सध्या पंजाब, हरियानासह देशभरातील शेतकरी शेतीतील टाकाऊ पदार्थ सर्रासपणे जाळतात. त्यातून प्रदूषण वाढत आहे. हा सर्व बायोमास सीबीजी प्लांटसाठी कच्चा माल म्हणून वापरला जाऊ शकतो. त्यामुळे टाकाऊ पदार्थ्यांच्या व्यवस्थापनावरचा शेतकऱ्यांचा खर्च वाचून त्यापासून अतिरिक्त उत्पन्न त्यांना मिळू शकते. इथेनॉल असो की सीबीजी, असे प्रकल्प देशाच्या ग्रामीण भागात उभे करून त्याचे अपेक्षित फायदे शेतकऱ्यांच्या पदरात पडायला लागल्यास मरगळलेल्या शेतीस नवी ऊर्जा लाभेल. यातच देशाचेही हित आहे. 


इतर अॅग्रो विशेष
बर्ड फ्लू ः खबरदारी आणि जबाबदारीमार्च-एप्रिल २०२० पासून देशात कोरोनाच्या...
पोखरलेला ‘पोकरा’नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पातून (पोकरा) ...
प्रस्थापितांना दणका; तरुणाईची मुसंडी पुणे : राज्यात सोमवारी (ता. १८) ग्रामपंचायतींच्या...
किमान तापमानात वाढ पुणे ः राज्यातील कोकण, मध्य महाराष्ट्र व...
शेतकऱ्यांच्या रॅलीबाबतचा निर्णय ...नवी दिल्ली ः विविध शेतकरी संघटनांकडून प्रजासत्ताक...
गहू, तांदळाच्या दराच्या प्रश्‍नांमुळेच...माळेगाव, जि. पुणे : देशपातळीवर आणि विशेषतः...
निर्यातीची साखर वाहतूक कंटेनर अभावी...कोल्हापूर: केंद्राच्या साखर निर्यात अनुदान...
रंगीत कापसाचा प्रयोग यशस्वीयवतमाळ  ः शेतीचा व्यासंग जपलेल्या मारेगाव...
व्यावसायिक दृष्टिकोनामुळेच यशस्वी...पुणे जिल्ह्यात अति पावसाच्या मावळ तालुक्यातील...
संयुक्त कुटुंबाचे शेती, पूरक उद्योगाचे...यशवंतवाडी (जि. लातूर) येथील पाच भाऊ व एकूण ४०...
बीजमाता राहीबाई पोपेरे करणार लोकसभा...अकोले, जि. नगर : पारंपरिक बियाण्यांची जोपासना...
ऊसतोडणीचा प्रश्‍न गंभीर नाशिक : गेल्या काही वर्षांपासून जिल्ह्यातील निफाड...
सोयाबीन विक्रमी टप्पा गाठेल कमी उत्पादन, चांगली निर्यात आणि वाढलेला वापर हे...
कृषी पंढरीतील यात्रेची उत्सुकता शिगेला माळेगाव, बारामती ः येथील कृषी पंढरीत आजपासून (ता....
‘पोकरा’ अनुदानातून अनेक घटक वगळले पुणे : नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पातून (...
कृषी आयुक्‍त थेट बांधावर औरंगाबाद : कृषी विभागाच्या क्षेत्रीय भेट व आढावा...
ठिकठिकाणी ढगाळ वातावरण पुणे ः मागील दोन दिवसांपासून अरबी समुद्राच्या...
समविचारी शेतकऱ्यांचे राष्ट्रीय संघटन...नागपूर ः शेती प्रश्‍नांच्या सोडवणुकीसाठी...
दुष्काळी स्थितीतही द्राक्षाने दिले...सांगली जिल्ह्यातील वायफळे (ता. तासगाव) येथील...
बारामतीमध्ये उद्यापासून कृषी तंत्रज्ञान...माळेगाव, बारामती ः अॅग्रिकल्चरल डेव्हलमेंट ट्रस्ट...