agriculture news in marathi agrowon agralekh on export ban decisions of Indian Government | Page 2 ||| Agrowon

भरवशाचा निर्यातदार हीच खरी ओळख

विजय सुकळकर
सोमवार, 12 जुलै 2021

अचानक लादण्यात येत असलेल्या निर्यातबंदीमुळे एक बेभरवशाचा निर्यातदार अशी आपली ओळख जागतिक बाजारात निर्माण होत आहे. 

डाळी, कांदा याबरोबरच इतरही शेतीमालाचे देशांतर्गत बाजारपेठेत थोडेफार दर वाढू लागले अथवा कधी कधी तर दर कमी असले, तरी पुढे दर वाढून ग्राहकांवर त्याचा बोजा पडू नये, या उद्देशाने केंद्र सरकारने निर्यातबंदीचे तसेच गरज नसताना शेतीमाल आयातीचे निर्णय घेतले आहेत. आपल्या देशात असे निर्णय संबंधित शेतीमालाचे उत्पादक, शेतकऱ्यांच्या संघटना, विक्रेते, निर्यातदार, त्यांची आयात करणारे देश अशा कोणालाही विश्‍वासात न घेता, घेतले जातात. त्यामुळे या सर्व संबंधित घटकांना त्याचे गंभीर परिणाम भोगावे लागतात. शेतीमाल निर्यातबंदीच्या तसेच अनावश्यक आयातीच्या निर्णयाने देशांतर्गत बाजारपेठेतील दर कोसळतात, यात उत्पादक शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान होते. त्या पुढील बाब म्हणजे कुठलीही सूचना न देता, भारताकडून निर्यातबंदीचे निर्णय घेतले जातात, याबाबत जागतिक व्यापार संघटना - कृषी समितीच्या बैठकीत अमेरिका, जपान आदी देशांनी आक्षेप नोंदविला आहे. जागतिक व्यापार संघटनेच्या कृषिविषयक कलमात निर्यातबंदीच्या वेळी पूर्वसूचना आवश्यक असताना मागील सप्टेंबरमध्ये कांदा निर्यातबंदी करताना ती का दिली गेली नाही, असा प्रश्‍न उपस्थित गेला गेलाय. कांदा निर्यातबंदीबाबत भारताकडून देण्यात आलेले स्पष्टीकरण या दोन्ही देशांना मान्य नाही. त्यामुळे येथून पुढे तरी शेतीमाल आयात-निर्यातीबाबत आपल्याला कसेही वागता येणार नाही.

मागील पाच-सात वर्षांत प्रतिकूल परिस्थितीमध्ये अन्नधान्ये, फळे-फुले-भाजीपाला यांचे उत्पादन देशात वाढले आहे. काही शेतीमाल तर खास निर्यातीसाठी पिकविला जातो. अशावेळी आपल्या गरजेपेक्षा जास्तीचे उत्पादन निर्यात केले गेले पाहिजेत. अनेक देशांकडून आपल्या शेतीमालास मागणी वाढत आहे. ही शेतीमाल निर्यातवाढीसाठी संधी आहे. अशावेळी चीन-अमेरिकेतील शीत युद्ध आणि कोरोना विषाणूचा वाढलेला प्रादुर्भाव यामुळे शेतीमाल आयात-निर्यातीची समीकरणे बदलली आहेत. मानवी आरोग्याबाबत जगभरातील ग्राहक सजग झाला आहे. आपल्या देशात नव्या कीड-रोगांचा शिरकाव टाळण्यासाठी अनेक देशांनी शेतीमाल आयातीचे निकष कठोर केले आहेत. शेतीमाल निर्यातवृद्धीसाठी ही आव्हाने जिकिरीचे ठरत असताना शेतकरी निर्यातक्षम उत्पादन घेत आहेत. मात्र केवळ केंद्र सरकारच्या आयात-निर्यातीबाबतच्या धरसोडीच्या धोरणांमुळे आपला निर्यातीचा टक्का घसरत आहे, ही बाब दुर्दैवी आहे.

केंद्र सरकारने निर्यातीला प्रोत्साहनासाठी २०१८ मध्ये शेतीमाल निर्यात धोरण आणले. देशात ‘एक्स्पोर्ट प्रमोशन कौन्सिल’ स्थापन करण्यात आलेत. अशावेळी अचानक लादण्यात येत असलेल्या निर्यातबंदीमुळे एक बेभरवशाचा निर्यातदार अशी आपली ओळख जागतिक बाजारात निर्माण होत आहे. वर्षभरात कुठून कुठला शेतीमाल आयात करायचा, याबाबत बहुतांश देशांचे नियोजन असते. अशावेळी आपण अचानक एखाद्या शेतीमालावर निर्यातबंदी लावली तर आपल्याकडून तो शेतीमाल आयात करणाऱ्या देशांचे नियोजन कोसळते. ऐनवेळी असा शेतीमाल आयात करायचा कुठून, असा पेच त्यांच्यासमोर उभा राहतो. असे सातत्याने होत राहिले तर आयातदार आपल्यापासून शेतीमाल आयात करण्याचे टाळतील. त्यामुळे शेतीमालाबाबतीत ‘भरवशाचा निर्यातदार’ अशी आपल्या देशाची ओळख निर्माण झाली पाहिजेत. शेतीमालाच्या निर्यातबंदीचा निर्णय नकोच. कधी घेतला गेलाच तर त्याबाबतची प्रक्रिया पूर्ण करायला पाहिजेत. अन्न व नागरी पुरवठा, वाणिज्य आणि कृषी अशा मंत्रालयात आयात-निर्यातीबाबत समन्वय आवश्यक असून एकमेकांना विश्‍वासात घेऊनच त्यांनी निर्णय घ्यायला हवेत.


इतर संपादकीय
इथेनॉलयुक्त भारतातूनच साधेल इंधन...भारत हा ब्राझीलनंतर जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा ऊस...
डीबीटी’ लाभदायकच!  कृषी विभागांतर्गतच्या विविध योजनांचा एक हजार...
साखर दराला झळाळी; दोन वर्षांतील...कोल्हापूर : साखरेच्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात...
दिलासादायक दरवाढखरे तर यंदाच्या साखर हंगामात साखरेच्या किमान...
शर्यतीच्या बैलांची निवड आणि संगोपनशर्यतीच्या बैलांची खरेदी साधारण नोव्हेंबर ते...
बैलगाडा शर्यत ः ग्रामीण अर्थकारणाचे साधनबैलगाडी शर्यतीचा इतिहास तसा फार जुना आहे....
‘सिट्रस इस्टेट’ला गतिमान करा विदर्भातील संत्रा या फळपिकाची उत्पादकता वाढवून...
जीवदान अन् दाणादाणहीयावर्षी जूनमध्ये ऐन पेरणीच्या हंगामातील पावसाचा...
स्वतंत्र सिंचन यंत्रणेची करा निर्मितीपंतप्रधान कृषी सिंचन योजना देशातील अनेक राज्यांत...
घटता सहभाग चिंता वाढविणारापंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या महत्त्वाकांक्षी...
अनुदानात अडकले सूक्ष्म सिंचनाचे थेंब ठिबक व तुषार सिंचन पद्धती वापरून कमी पाण्यात...
हिरव्या ऋतूत पाण्याची वानवायावर्षी देशपातळीवर सरासरीपेक्षा अधिक पावसाच्या...
तीन दशके आर्थिक उदारीकरणाची!वामनाने तीन पावलांत बळीराजाला पाताळात ...
शांतता, संसदेत गोंधळ सुरू आहे!अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी गेल्या आठवड्याने...
एफआरपी ः दूधदरावर कायमस्वरूपी तोडगाखरे तर मागील दशकभरापासून राज्यातील दुग्ध व्यवसाय...
अडचणीत वाढ अन् लुटीला प्रोत्साहनआधीच शेतकऱ्यांवर प्रचंड निर्बंध लादलेले असताना...
अवजारांची उपयुक्तता अन् दर्जा कसून...मागील दीड-दोन दशकांमध्ये देशात, राज्यात...
असा आदर्शवादी नेता पुन्हा होणे नाहीगणपतराव देशमुख ३० जुलै २०२१ ला आपल्यातून निघून...
आव्हान पाण्याच्या अन् चिखलाच्या पुराचेकोकणात २२ जुलै २०२१ या दिवशी ६३० मि.मी. एवढा...
जीवनमरणाचा प्रश्‍न निकाली काढामागील काही वर्षांपासून सोयाबीनच्या चांगल्या...