agriculture news in marathi agrowon agralekh on export ban decisions of Indian Government | Agrowon

भरवशाचा निर्यातदार हीच खरी ओळख

विजय सुकळकर
सोमवार, 12 जुलै 2021

अचानक लादण्यात येत असलेल्या निर्यातबंदीमुळे एक बेभरवशाचा निर्यातदार अशी आपली ओळख जागतिक बाजारात निर्माण होत आहे. 

डाळी, कांदा याबरोबरच इतरही शेतीमालाचे देशांतर्गत बाजारपेठेत थोडेफार दर वाढू लागले अथवा कधी कधी तर दर कमी असले, तरी पुढे दर वाढून ग्राहकांवर त्याचा बोजा पडू नये, या उद्देशाने केंद्र सरकारने निर्यातबंदीचे तसेच गरज नसताना शेतीमाल आयातीचे निर्णय घेतले आहेत. आपल्या देशात असे निर्णय संबंधित शेतीमालाचे उत्पादक, शेतकऱ्यांच्या संघटना, विक्रेते, निर्यातदार, त्यांची आयात करणारे देश अशा कोणालाही विश्‍वासात न घेता, घेतले जातात. त्यामुळे या सर्व संबंधित घटकांना त्याचे गंभीर परिणाम भोगावे लागतात. शेतीमाल निर्यातबंदीच्या तसेच अनावश्यक आयातीच्या निर्णयाने देशांतर्गत बाजारपेठेतील दर कोसळतात, यात उत्पादक शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान होते. त्या पुढील बाब म्हणजे कुठलीही सूचना न देता, भारताकडून निर्यातबंदीचे निर्णय घेतले जातात, याबाबत जागतिक व्यापार संघटना - कृषी समितीच्या बैठकीत अमेरिका, जपान आदी देशांनी आक्षेप नोंदविला आहे. जागतिक व्यापार संघटनेच्या कृषिविषयक कलमात निर्यातबंदीच्या वेळी पूर्वसूचना आवश्यक असताना मागील सप्टेंबरमध्ये कांदा निर्यातबंदी करताना ती का दिली गेली नाही, असा प्रश्‍न उपस्थित गेला गेलाय. कांदा निर्यातबंदीबाबत भारताकडून देण्यात आलेले स्पष्टीकरण या दोन्ही देशांना मान्य नाही. त्यामुळे येथून पुढे तरी शेतीमाल आयात-निर्यातीबाबत आपल्याला कसेही वागता येणार नाही.

मागील पाच-सात वर्षांत प्रतिकूल परिस्थितीमध्ये अन्नधान्ये, फळे-फुले-भाजीपाला यांचे उत्पादन देशात वाढले आहे. काही शेतीमाल तर खास निर्यातीसाठी पिकविला जातो. अशावेळी आपल्या गरजेपेक्षा जास्तीचे उत्पादन निर्यात केले गेले पाहिजेत. अनेक देशांकडून आपल्या शेतीमालास मागणी वाढत आहे. ही शेतीमाल निर्यातवाढीसाठी संधी आहे. अशावेळी चीन-अमेरिकेतील शीत युद्ध आणि कोरोना विषाणूचा वाढलेला प्रादुर्भाव यामुळे शेतीमाल आयात-निर्यातीची समीकरणे बदलली आहेत. मानवी आरोग्याबाबत जगभरातील ग्राहक सजग झाला आहे. आपल्या देशात नव्या कीड-रोगांचा शिरकाव टाळण्यासाठी अनेक देशांनी शेतीमाल आयातीचे निकष कठोर केले आहेत. शेतीमाल निर्यातवृद्धीसाठी ही आव्हाने जिकिरीचे ठरत असताना शेतकरी निर्यातक्षम उत्पादन घेत आहेत. मात्र केवळ केंद्र सरकारच्या आयात-निर्यातीबाबतच्या धरसोडीच्या धोरणांमुळे आपला निर्यातीचा टक्का घसरत आहे, ही बाब दुर्दैवी आहे.

केंद्र सरकारने निर्यातीला प्रोत्साहनासाठी २०१८ मध्ये शेतीमाल निर्यात धोरण आणले. देशात ‘एक्स्पोर्ट प्रमोशन कौन्सिल’ स्थापन करण्यात आलेत. अशावेळी अचानक लादण्यात येत असलेल्या निर्यातबंदीमुळे एक बेभरवशाचा निर्यातदार अशी आपली ओळख जागतिक बाजारात निर्माण होत आहे. वर्षभरात कुठून कुठला शेतीमाल आयात करायचा, याबाबत बहुतांश देशांचे नियोजन असते. अशावेळी आपण अचानक एखाद्या शेतीमालावर निर्यातबंदी लावली तर आपल्याकडून तो शेतीमाल आयात करणाऱ्या देशांचे नियोजन कोसळते. ऐनवेळी असा शेतीमाल आयात करायचा कुठून, असा पेच त्यांच्यासमोर उभा राहतो. असे सातत्याने होत राहिले तर आयातदार आपल्यापासून शेतीमाल आयात करण्याचे टाळतील. त्यामुळे शेतीमालाबाबतीत ‘भरवशाचा निर्यातदार’ अशी आपल्या देशाची ओळख निर्माण झाली पाहिजेत. शेतीमालाच्या निर्यातबंदीचा निर्णय नकोच. कधी घेतला गेलाच तर त्याबाबतची प्रक्रिया पूर्ण करायला पाहिजेत. अन्न व नागरी पुरवठा, वाणिज्य आणि कृषी अशा मंत्रालयात आयात-निर्यातीबाबत समन्वय आवश्यक असून एकमेकांना विश्‍वासात घेऊनच त्यांनी निर्णय घ्यायला हवेत.


इतर संपादकीय
भारतातील मोटार गाड्यांसाठी इथेनॉल...पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रण करण्याचा कार्यक्रम...
सोयाबीन विक्री करा जरा जपूनचमागील दोन महिन्यांपासून सोयाबीन हे पीक देशभर...
खरे थकबाकीदार ‘सरकार’च  वीजबिलाची थकबाकी ७९ हजार कोटींच्या घरात पोहोचली...
देवगड ‘राम्बुतान’हापूस आंब्याच्या प्रदेशात चक्क परदेशी फळ ‘...
‘कृषी’चे धडे घेऊनच करावी लागेल शेतीदेशात तथा महाराष्ट्रात आजही सुमारे ६० ते ६५...
हतबलतेचा अंत नका पाहूसोलापूर जिल्ह्यातील मोहोळ तालुक्यातील शिरापूर...
दूध आणि ऊस उत्पादकांच्या लुटीचे रहस्यसाखर उद्योग व दुग्ध व्यवसायामध्ये कमालीचे...
शर्यतीतील बैलांवरील ताणतणाव नियोजनबैलगाडा शर्यतीसाठी अत्यंत पद्धतशीरपणे ...
रीतसर नफ्याचा घोटाळाशेती हा असा व्यवसाय आहे, की ज्यामध्ये शेतकरी...
व्रतस्थ कर्मयोगीप्रसिद्ध ऊसतज्ज्ञ डॉ. ज्ञानदेव गंगाराम हापसे...
शुभस्य शीघ्रम्शालेय अभ्यासक्रमात कृषीचा समावेश करण्याच्या...
वाढत्या नैसर्गिक आपत्ती गांभीर्याने...पर्यावरणाच्या कडेलोटाच्या कुंठितावस्थेचं ...
शुद्ध खाद्यतेलासाठी हेतूही हवा शुद्धपामची लागवड आणि तेलनिर्मिती वाढविण्यास केंद्र...
कात टाकून कामाला लागानागपूर येथील `केंद्रीय लिंबूवर्गीय फळ संशोधन...
घातक पायंडाजनुकीय बदल केलेल्या (जीएम) सोयापेंड आयातीला...
ऊस रसापासून थेट इथेनॉल निर्मितीचे हवे...जागतिक पातळीवर उसाच्या थेट रसापासून ३२ टक्के व...
‘गोल्डनबीन’ची झळाळी टिकवून ठेवा मागील दशकभरापासून राज्यात सोयाबीन (गोल्डनबीन)...
दिलासादायक दरवाढ खरे तर यंदाच्या साखर हंगामात साखरेच्या किमान...
अन्नप्रक्रिया योजना ठरताहेत मृगजळ भारतात उत्पादित शेतीमालापैकी ४० टक्के माल सडून...
शेतकऱ्यांच्या जिवांशी खेळ थांबवा सुमारे चार वर्षांपूर्वी २०१७ च्या खरीप हंगामात...