agriculture news in marathi agrowon agralekh on flood and land slides in Konkan and Western Maharashtra due to heavy Rain | Agrowon

मानवनिर्मित आपत्ती!

विजय सुकळकर
सोमवार, 26 जुलै 2021

डोंगर-दऱ्या पोखरून रस्ते केले जात आहेत. शहरालगतच्या टेकड्या कोरून तेथे बहुमजली इमारती उभ्या राहत आहेत.
 

राज्यात बेफामपणे कोसळणाऱ्या पावसाने सगळीकडे एकच हाहाकार उडाला आहे. सांगली, सातारा, कोल्हापूर या जिल्ह्यांना महापुराने विळखा घातला तर कोकणामध्ये डोंगर-दरडी कोसळून अनेकांचे प्राण गेले. रायगड जिल्ह्यातील महाड, पोलादपूर तालुक्यांवर निसर्ग अक्षरशः कोपल्याचे पाहावयास मिळाले. महाडच्या तळिये गावात दरडीच्या ढिगाऱ्याखाली अनेक जण गाडले गेले. या आपत्तीने राज्यभरात ८० हून अधिक जणांचा मृत्यू झाला. अनेक जण अजूनही बेपत्ता असल्याने मृतांचा आकडा वाढणार आहे. शेतीपिके, गुरेढोरे, इतर मालमत्तेचीही अपरिमित हानी झाली असून, यथावकाश नुकसानीचे आकडे पुढे येतील. या आपत्तीमुळे अनेकांचे संसार उध्वस्त झाले आहेत. ठिकठिकाणच्या दुर्घटनास्थळी मृतांच्या नातेवाइकांचा हृदय पिळवटून टाकणारा आक्रोश ऐकायला मिळतोय. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी तळिये गावाला भेट देऊन ओढवलेला प्रसंग मोठा कठीण असून स्वतःला सावरा. बाकीच्या गोष्टी सरकारवर सोडा. आम्ही तुमचे पुनर्वसन करू, असा आधार दुर्घटनाग्रस्त लोकांना दिला. एखादी दुर्घटना घडली की शासन-प्रशासन तात्पुरते जागे होते. चार-आठ दिवस अशा दुर्घटना टाळण्याबाबत चर्चा होते. सरकारही आपण काहीतरी करतोय, असे दाखवते. मात्र ठोस काहीच होत नाही. पुन्हा महापूर, दरड-डोंगर कोसळून काही जणांचे प्राण जातात. हे असे मागील अनेक वर्षांपासून राज्यात सुरू आहे. 

आज सुमारे पाच वर्षांपूर्वी भीमाशंकर परिसरात माळीण गाव डोंगरकडा कोसळून जमिनीच्या पोटात गडप झाले होते. यात २०० हून अधिक जण मातीच्या ढिगाऱ्याखाली गाडले गेले होते. सुमारे तीन वर्षांनंतर या गावचा पुनर्वसन सोहळा पार पडला. त्या वेळी तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी माळीणसारख्या डोंगराजवळ असलेल्या धोकादायक गावांचा आढावा घेण्याचे काम राज्य शासनाने हाती घेतले आहे. अशा गावात आपत्ती येऊच नये म्हणून उपाययोजना केल्या जातील, असे स्पष्ट केले होते. या कामाचे पुढे काय झाले, ते या राज्यातील जनतेला कळेल का? सरकार बदलले तरी हे काम सुरू असते तर आज कदाचित तळिये आणि इतर गावांत दरडी कोसळून अनेकांना प्राण गववावे लागले नसते. एवढेच नाही तर दरड कोसळण्यापूर्वी येथील ग्रामस्थांना दुर्घटनेचे काही संकेत मिळाले होते. शासन-प्रशासनाने वेळीच सावध होऊन मदतकार्य पोहोचविले असते तरीही अनेकांचे प्राण वाचले असते. परंतु तसेही झाले नाही. तळियेत माळीणचीच पुनरावृत्ती झाली आहे. आता तळियेची तरी पुनरावृत्ती नको, एवढी काळजी घ्यायला हवी. अनेकांच्या मृत्यूनंतरचे पुनर्वसन काही कामाचे नाही, हेही लक्षात घेतले पाहिजे.

महापूर, भूस्खलन असो की दरड-डोंगर कोसळणे असो, या सर्व मानवनिर्मितच आपत्ती आहेत. निसर्गात मानवाच्या नको तेवढ्या हस्तक्षेपाने वातावरणाचे संतुलन बिघडले आहे. विकासाच्या नावाखाली निसर्गाला सारखे ओरबाडणे सुरू आहे. त्याचीच परतफेड निसर्ग करतोय. डोंगर-दऱ्या पोखरून रस्ते केले जात आहेत. शहरालगतच्या टेकड्या कोरून तेथे बहुमजली इमारती उभ्या राहत आहेत. मोठ्या प्रमाणात वृक्षतोड सुरू आहे. त्यामुळे भूस्खलनाचे प्रमाण वाढले आहे. नदी-नाल्यांत भर टाळून त्यांचे प्रवाह अडविले, वळविले जात आहेत. राडारोडा, कचरा, सांडपाणी नदीपात्रात सोडून तिला प्रदूषित केले जात आहे. मोठी गावे, शहरांत पाणी निचऱ्याची व्यवस्था नाही. त्यामुळे अचानक होणाऱ्या अतिवृष्टीने पुराचे प्रमाण वाढले आहे. धरणाचे पाणी सोडण्याबाबतही दोन राज्यांत समन्वय दिसत नाही. अनेक वेळा धरणाचे पाणी अचानक सोडल्याने त्या खालील गावांना पुराचा वेढा पडतो, तर कधी पाणी न सोडल्याने धरणांच्या मागील गावे पाण्याखाली जातात. निसर्गात मानवाचा नको तेवढा हस्तक्षेप थांबवावा लागेल. हवामान बदलाच्या काळात नैसर्गिक आपत्ती वाढत असताना समन्वय आणि सर्वांच्याच एकत्रित प्रयत्नांतून त्यावर मात करावी लागणार आहे.


इतर अॅग्रो विशेष
बीजोत्पादनातून साधली कुटुंबाची भरभराटसुरेश हुसे यांना वडिलोपार्जित केवळ दीड एकर शेती....
ऑनलाइन ठिबक योजनेत पुन्हा कागदपत्रांचा...पुणे : कोट्यवधी रुपयांच्या घोटाळ्याची परंपरा...
सर्वदूर जोरदार पावसाची शक्यतापुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘गुलाब’...
प्रगतिपथावरील जलसंधारण प्रकल्प लवकर...औरंगाबाद : जिल्ह्याचा सर्वांगीण विकास साध्य...
‘रूफटॉप सौरऊर्जे’ला कसे मिळणार बूस्टर?नागपूर ः दीर्घ खोळंब्यानंतर महावितरणने पुन्हा...
केळी, संत्रा क्लस्टरमध्ये वर्ध्याचा...वर्धा : केंद्राच्या धर्तीवर राज्याने निर्यात धोरण...
सांगलीत ३० टक्के द्राक्ष फळछाटणी पूर्णसांगली ः जिल्ह्यात यंदाच्या द्राक्ष फळ छाटणीस...
‘अलमट्टी’ची उंची वाढवू नका ः राजू शेट्टीकोल्हापूर : कोल्हापूर, सांगली व बेळगाव...
'गुलाब' चक्रीवादळ कलिंगापट्टणमनजीक...पुणे : बंगालच्या उपसागरात घोंगावणारे 'गुलाब'...
येवला बाजार समितीचा ‘अंनिस’कडून गौरवयेवला, जि. नाशिक : ६४ वर्षांची परंपरा मोडीत काढत...
सोयाबीन विक्रीची घाई नकोनागपूर : मुहूर्ताचे दर पाहून शेतकऱ्यांकडून अधिक...
‘गुलाब’ चक्रीवादळ आज पूर्व किनाऱ्याला...पुणे : बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
राज्यात पावसाचा जोर वाढणारपुणे : बंगालच्या उपसागरातील वादळी प्रणालीमुळे...
साहित्य संमेलनातून वैचारिक दिशा...औरंगाबाद : साहित्य हे समाजाच्या विकासासाठी...
लहान संत्रा फळांचे करायचे काय?नागपूर : लहान आकाराच्या संत्रा फळांवर नांदेड...
दहा जिल्ह्यांत ‘कृषी तंत्रज्ञान पारायण’नगर ः फळबागा, शेतीपिके आणि पशुसंवर्धनाबाबत ऐनवेळी...
दुग्ध व्यवसायातून उंचावले शेती-...सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील निवजे (ता. कुडाळ) येथील...
सोनपेठ तालुक्यातील शेतकरी महिलांचा...परभणी जिल्ह्यातील सोनपेठ येथे महिला आर्थिक विकास...
बंगालच्या उपसागरात घोंघावतेय चक्रीवादळपुणे : बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
शेतीसह पर्यावरणाचे संवर्धनमान्हेरे (ता. अकोले, जि. नगर) येथील तुकाराम भोरू...