agriculture news in marathi agrowon agralekh on heavy rain and flood situation in Maharashtra | Agrowon

जल‘प्रलय’

विजय सुकळकर
शनिवार, 24 जुलै 2021

निसर्गापुढे कुणाचे काही चालत नाही, हे सत्य असले तरी वेळीच सावध होऊन योग्य त्या सर्व खबरदाऱ्या घेतल्या तर होणारी हानी थोडीफार कमी नक्कीच करता येते.

शेती हा पूर्वीपासूनच जोखीमयुक्त व्यवसाय आहे. परंतु हवामान बदलाच्या 
 काळात शेती क्षेत्रातील जोखीम फारच वाढली आहे. नैसर्गिक आपत्ती वाढल्या, त्यांची तीव्रता वाढली. पाऊसमान असो की तापमान याचे नवनवे उच्चांक स्थापित होत आहेत. मागचे वर्ष हे सर्वाधिक वादळांचे ठरले. त्यामुळे मागच्या वर्षी वर्षभर पाऊस पडत राहिला. यांत खरीप, रब्बी आणि उन्हाळी अशा तिन्ही हंगामात पिकांचे प्रचंड नुकसान झाले. या वर्षी सरासरीपेक्षा अधिक पावसाच्या सुरुवातीच्या अंदाजाने बळिराजा सुखावला. मॉन्सूनने वेळेवर हजेरी लावून अंदाजाला साजेसे वर्तन सुद्धा दाखविले. परंतु हा पाऊस सर्वदूर नव्हता. सुरुवातीच्या हजेरीनंतर राज्यातून २० ते २५ दिवस पाऊस गायब झाला. त्यामुळे पेरण्या खोळंबल्या. काही भागांत शेतकऱ्यांना दुबार पेरण्या कराव्या लागल्या. त्यानंतर आठ दिवसांपूर्वी राज्यात पावसाने पुन्हा हजेरी लावली. हा पाऊस सर्वदूर आहे. दोन दिवसांपासून कोकणसह राज्यभर कोसळधार सुरू आहे. कोल्हापूर, महाबळेश्‍वर या भागांत विक्रमी पावसाच्या नोंदी झाल्या आहेत. या पावसामुळे अनेक गावशहरांत पाणी शिरले. घर-गोठे पडले, गुरे-ढोरे वाहून गेले. दरडी कोसळल्या, पूल वाहून गेल्याने अनेक गावांचा संपर्क तुटला आहे. अनेक जण बेपत्ता असल्याच्याही बातम्याही येत आहेत. बहुतांश धरणांची पाणीपातळी वाढली. त्यातून विसर्ग सुरू आहे. नदी-नाल्याकाठची पिके वाहून गेली, जमीन खरडली. अतिवृष्टी झालेल्या भागातील पिके पाण्यात बुडाली. हे सर्व झालेले नुकसान खूप मोठे आहे. अजून तीन दिवस राज्यभर मुसळधार पावसाचा अंदाज आहे. त्यामुळे नुकसानीत वाढच होणार आहे. 

खरे तर अतिवृष्टी, मुसळधार पावसाचा अंदाज असताना सुद्धा शासन-प्रशासन थोडे गाफील राहिले. निसर्गापुढे कुणाचे काही चालत नाही, हे सत्य असले तरी वेळीच सावध होऊन योग्य त्या खबरदाऱ्या घेतल्या तर आपत्तीचा एवढा फटका बसला नसता. नदी-नाल्याकाठची गावे, धरणातून विसर्ग करताना त्या खालील गावांना आधीच सतर्क करून सुरक्षित ठिकाणी हालविले असते तर जीवित-वित्तहानी नक्कीच थोडी कमी झाली असती. अजूनही तीन दिवस अतिपावसाचे असल्याने मदत-बचाव कार्याची गती आणि व्याप्ती वाढवावी लागेल. तसेच पूरपरिस्थिती ओसरल्यानंतर घर-गोठ्यांची झालेली पडझड, जनावरे, शेती पिकांचे झालेले नुकसान यांची पाहणी पंचनामे करून नुकसानग्रस्तांना तत्काळ मदत मिळायला हवी. शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती आधीच अत्यंत बिकट असताना या मदतीपासून कोणीही वंचित राहणार नाही, ही काळजी घ्यायला हवी. अनेक शेतकऱ्यांनी पीकविमा उतरविला आहे. अशा शेतकऱ्यांना नुकसानीचे फोटो तुम्हीच पाठवा, जिल्हा प्रशासन अथवा विमा कंपनीला नुकसानीबाबत तुम्हीच कळवा, असे परस्पर सांगू नये. विमा कंपनी प्रतिनिधी तसेच शासकीय गावपातळीवरील कर्मचाऱ्यांनी नुकसानीची पाहणी करून त्यांना भरपाई मिळवून द्यावी. 

सध्याच्या वाढत्या नैसर्गिक आपत्ती हे काही अचानक कोसळलेले संकट नाही. २०१२ ते २०१४ हे तीन वर्षे तीव्र दुष्काळाची होती. २०१५ ते २०१८ ही चार वर्षे कमी पाऊसमान आणि टंचाईची होती. २०१९ पासून ते २०२१ आतापर्यंत हे तीन वर्षे अतिवृष्टी महापुराने गाजत आहेत. परंतु दुष्काळ असो की महापूर ते संकट आल्यावर चार-दोन दिवस त्याची चर्चा होते. परंतु हे संकट तात्पुरते टळले की त्याचा सर्वांना विसर पडतो. खरे तर अशा सर्व प्रकारच्या नैसर्गिक संकटांचा सामना करण्यासाठी अल्प आणि दीर्घकालीन उपाय, प्रतिबंधात्मक उपाय यांवर आधारित कृती आराखडे निर्माण करावे लागतील. नैसर्गिक आपत्तीत त्यावर अंमलबजावणी होईल, हे पाहावे लागेल. असे केले तरच भविष्यात अशा संकटांचा सामना आपण करू शकू, हे लक्षात घेतले पाहिजे.


इतर संपादकीय
भारतातील मोटार गाड्यांसाठी इथेनॉल...पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रण करण्याचा कार्यक्रम...
सोयाबीन विक्री करा जरा जपूनचमागील दोन महिन्यांपासून सोयाबीन हे पीक देशभर...
खरे थकबाकीदार ‘सरकार’च  वीजबिलाची थकबाकी ७९ हजार कोटींच्या घरात पोहोचली...
देवगड ‘राम्बुतान’हापूस आंब्याच्या प्रदेशात चक्क परदेशी फळ ‘...
‘कृषी’चे धडे घेऊनच करावी लागेल शेतीदेशात तथा महाराष्ट्रात आजही सुमारे ६० ते ६५...
हतबलतेचा अंत नका पाहूसोलापूर जिल्ह्यातील मोहोळ तालुक्यातील शिरापूर...
दूध आणि ऊस उत्पादकांच्या लुटीचे रहस्यसाखर उद्योग व दुग्ध व्यवसायामध्ये कमालीचे...
शर्यतीतील बैलांवरील ताणतणाव नियोजनबैलगाडा शर्यतीसाठी अत्यंत पद्धतशीरपणे ...
रीतसर नफ्याचा घोटाळाशेती हा असा व्यवसाय आहे, की ज्यामध्ये शेतकरी...
व्रतस्थ कर्मयोगीप्रसिद्ध ऊसतज्ज्ञ डॉ. ज्ञानदेव गंगाराम हापसे...
शुभस्य शीघ्रम्शालेय अभ्यासक्रमात कृषीचा समावेश करण्याच्या...
वाढत्या नैसर्गिक आपत्ती गांभीर्याने...पर्यावरणाच्या कडेलोटाच्या कुंठितावस्थेचं ...
शुद्ध खाद्यतेलासाठी हेतूही हवा शुद्धपामची लागवड आणि तेलनिर्मिती वाढविण्यास केंद्र...
कात टाकून कामाला लागानागपूर येथील `केंद्रीय लिंबूवर्गीय फळ संशोधन...
घातक पायंडाजनुकीय बदल केलेल्या (जीएम) सोयापेंड आयातीला...
ऊस रसापासून थेट इथेनॉल निर्मितीचे हवे...जागतिक पातळीवर उसाच्या थेट रसापासून ३२ टक्के व...
‘गोल्डनबीन’ची झळाळी टिकवून ठेवा मागील दशकभरापासून राज्यात सोयाबीन (गोल्डनबीन)...
दिलासादायक दरवाढ खरे तर यंदाच्या साखर हंगामात साखरेच्या किमान...
अन्नप्रक्रिया योजना ठरताहेत मृगजळ भारतात उत्पादित शेतीमालापैकी ४० टक्के माल सडून...
शेतकऱ्यांच्या जिवांशी खेळ थांबवा सुमारे चार वर्षांपूर्वी २०१७ च्या खरीप हंगामात...