agriculture news in marathi agrowon agralekh on heavy rainfall in maharashtra | Agrowon

आता भीती ओल्या दुष्काळाची

विजय सुकळकर
शुक्रवार, 27 सप्टेंबर 2019

राज्यात तीन दिवसांपासून सुरू असलेल्या पावसाने दाणादाण उडविली आहे. त्यातच हा पाऊस अजून तीन-चार दिवस असण्याची शक्यता हवामान विभागाने वर्तविली आहे. त्यामुळे यंदाचे वर्ष ओल्या दुष्काळाचे असेल, अशी भीती काही शेतकरी व्यक्त करीत आहेत. 
 

ऑगस्ट महिन्याच्या शेवटपर्यंत पूर व अतिवृष्टीने चार लाख हेक्टरवरील पिकांना तडाखा बसल्याचे कृषी विभागाने स्पष्ट केले होते. अर्थात या सरकारी आकड्यापेक्षा प्रत्यक्ष पूर व अतिवृष्टीबाधित क्षेत्र जास्त होते, हे वेगळे सांगणे न लगे. खरे तर ऑगस्ट शेवटी येणाऱ्या पोळ्यानंतर राज्यात पाऊस कमी होतो. सप्टेंबरमध्येही पाऊस पडतो परंतु तो तुरळक ठिकाणी हलक्या ते मध्यम स्वरूपाचा असतो. यालाच परतीचा पाऊसही म्हणतात. यावर्षी मात्र सप्टेंबरच्या सुरवातीपासून राज्यात सुरू झालेला जोरदार पाऊस थांबायचे नावच घेत नाही. उलट मागील चार दिवसांपासून धुंवाधार वृष्टी सुरू आहे. त्यामुळे शहरी आणि ग्रामीण जनजीवन पूर्णपणे विस्कळित झाले आहे. या पावसाचा सर्वाधिक फटका शेतीला बसला आहे. कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भ आणि उत्तर महाराष्ट्र अशा पाचवी विभागातील नद्यांना पूर आलेले आहेत. बहुतांश भागातील धरणे पूर्ण क्षमतेने भरल्याने त्यातून विसर्ग सुरू आहे. त्यामुळे देखील पुराचा धोका वाढला आहे. नदी-नाल्याला आलेल्या पुराने अनेक ठिकाणी जमिनीसह पिकेही खरडून गेली आहेत. सखल भागातील जमिनीत पाणी साठून तेथील पिकेही वाया गेली आहेत. या दोन्ही परिस्थितीमध्ये पिकांचे नुकसान १०० टक्के आहे. 

शेतातील उभी पिकेही सततच्या पावसाने संकटात आहेत. मूग, उडीद या लवकर येणाऱ्या पिकांची अनेक ठिकाणी सततच्या पावसाने काढणीच करू दिली नाही. तर काढणी केलेले मूग, उडीद पांढरे पडले असून त्यांना बाजारात अत्यंत कमी भाव मिळतोय. वेचणीला आलेला पूर्वहंगामी कापूस भिजून खराब होत आहे. कापसाची बोंडे सडत आहेत. काढणीला आलेल्या सोयाबीनच्या शेंगा झाडालाच कोंब धरत आहेत. अधिक ओलाव्याने शेंगा कमी भरण्याची शक्यता आहे. विदर्भात संत्रा फळगळही वाढली आहे. नाशिक भागात लवकर छाटणी केलेल्या द्राक्ष बागेतील घडावर कूज, डावणी रोगांचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो. सततच्या पावसाने नियमित द्राक्ष हंगामही लांबेल. दक्षिण महाराष्ट्रात ऑगस्टमधील महापुरानेच दाणादाण उडवून दिली होती. आत्ताचा पाऊस या भागातही चांगलाच बरसत असल्याने तेथील ऊस, भात आणि भाजीपाला पिकांना पुराचा दुसऱ्यांदा मोठा तडाखा बसला आहे. सध्याचा पाऊस मराठवाड्यास मध्य महाराष्ट्रातील दुष्काळी पट्ट्यातही पडत आहे. त्यामुळे त्यांना हा पाऊस दिलासादायक ठरला असला तरी आता मात्र उघडीप पाहिजे, अशा या भागातील शेतकऱ्यांना पण वाटत आहे. गंभीर बाब म्हणजे अजून तीन-चार दिवस राज्यात ढगाळ वातावरण राहून बहुतांश ठिकाणी पावसाची शक्यता हवामान विभागाने वर्तविली आहे. त्यामुळे यंदाचे वर्ष ओल्या दुष्काळाचे ठरेल, अशी भीती काही शेतकरी व्यक्त करीत आहेत.

सध्याचा पाऊस हा प्रामुख्याने सायंकाळी किंवा रात्रीच्या वेळी पडत आहे. सप्टेंबर शेवटी होत असलेली अशाप्रकारची अतिवृष्टी जागतिक हवामान बदलाबरोबरच स्थानिक वातावरणातील बदलाचा परिणाम असल्याचे हवामानतज्ज्ञ सांगत आहेत. सप्टेंबर महिना संपत आला तरी परतीच्या पावसास अजूनही पोषक हवामान नाही त्यामुळे मॉन्सूनचा मुक्काम देशात लांबेल, असे मतही हवामान विभागाने नुकतेच व्यक्त केले होते. सध्याचे चक्रीवादळ, कमी दाबाचा पट्टा हे निवळल्यानंतर परतीचा पाऊसही बरसला तर खरिपातील पिकांचे नुकसान अजून वाढू शकते. ही सर्व परिस्थिती लक्षात घेऊन पूर, अतिवृष्टीने राज्यात झालेल्या नुकसानीचा अंदाज घेऊन शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई मिळायला हवी. मागील पूर परिस्थितीत सुरू करण्यात आलेली पाहणी आचारसंहितेमुळे बऱ्याच ठिकाणी थांबलेली आहे. खरे तर नैसर्गिक आपत्तींमध्ये शेतकऱ्यांना तत्काळ मदत मिळणे अपेक्षित असते. अशावेळी आचारसंहितेमध्ये सुद्धा प्रशासन पातळीवर निर्णय घेऊन शेतकऱ्यांना शक्य तेवढ्या लवकर कशी मदत मिळेल, हे पाहायला हवे.



इतर संपादकीय
कहर ‘कोरोना’चाकोरोना विषाणूच्या वाढत्या उद्रेकाने जगभर दहशतीचे...
नदी संवर्धनाचा केरळचा आदर्शकेरळ हे भारताच्या दक्षिण टोकाचे एक राज्य. अरबी...
शिवरायांची भविष्यवेधी ध्येयधोरणेछत्रपती शिवाजी महाराजांच्या रूपाने रयतेचा राजा...
आपणच आपला करावा उद्धारशेती फायद्याची करायची असेल, तर शेतकऱ्यांनी एकत्र...
 शेतकरी केंद्रित अर्थसंकल्पाचा दावा फोलकेंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी १...
‘कीडनाशके कायदा’ हवा स्पष्ट शेतकऱ्यांना बनावट कीडनाशके विक्रेत्यांपासून...
राष्ट्रीय मुद्द्यांचा भाजपपुढे गुंतादिल्ली विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांच्या...
आता तरी सोडा धरसोडीचे धोरणसध्या बाजारात तुरीची आवक सुरू झाली असून अपेक्षित...
ग्रामीण विकासाचा ‘पर्यटन’ मार्गगेल्या आठवड्यात गुजरातमधील नर्मदा जिल्ह्यात...
संशोधनासाठीसुद्धा आता हवा जनरेटामागील वर्षी स्पेनमधील माद्रिद येथे संयुक्त...
आता वाढवा कामाचा वेगमहाविकास आघाडी सरकारने राज्यातील सरकारी अधिकारी-...
वृक्षसंवर्धनासाठी अनोखे संमेलनअमेरिकेमधील टेक्सास प्रांतात मी एक उद्यान पहावयास...
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थचभारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्थेच्या माध्यमातून...
शिवार जलयुक्त झाले, तर वॉटर ग्रीड...जलयुक्त शिवार, झाडे लावा या दोन्ही योजना पूर्वी...
‘एनएचबी’तील गोंधळम हाराष्ट्र राज्य फळे-फुले-भाजीपाला लागवड आणि...
तंत्रज्ञान स्वातंत्र्यास आग्रही...शरद जोशी यांना ऐंशीच्या दशकात महाराष्ट्रात जे...
अति‘रिक्त’ कृषी विद्यापीठेपरभणी येथील वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
निर्यातबंदीने कोंडी मागील उन्हाळ्यातील पाणीटंचाई आणि पावसाळ्यातील...
‘ब्लू इकॉनॉमी’चे वास्तवबदलत्या हवामानकाळात शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीवर...
घातक ‘टोळ’चे हवे जैविक नियंत्रण आं तरराष्ट्रीयस्तरावर टोळधाडीचे निरीक्षण व होणारे...