agriculture news in marathi agrowon agralekh on irregularity in goat distribution under pokra project | Agrowon

‘पोकरा’ला कोण पोखरतेय?

विजय सुकळकर
शनिवार, 28 सप्टेंबर 2019

पोकराअंतर्गत शेळ्या- मेंढ्यावाटप योजनेची प्रभावी अंमलबजावणी झाली तर, अनेक लाभार्थ्यांचे अर्थकारण सुधारू शकते. त्यांना जीवन जगण्याचा एक वेगळा पर्याय मिळू शकतो. 
 

नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पात (पोकरा) 
शेळीपालन हा उपक्रम राबविला जात असून, याअंतर्गत दिल्या जात असलेल्या शेळ्या गायब होत असल्याचे बुलडाणा जिल्ह्यात समोर आले आहे. असेच प्रकार इतर जिल्ह्यातही सुरू असल्याचे दबक्या आवाजात बोलले जात आहे. यावरून वैयक्तिक लाभाच्या योजनेतील अनुदान लाटण्याचे प्रकार राज्यात थांबता थांबत नसल्याचे दिसून येते. यापूर्वीदेखील अनुदानातून मिळणारी यंत्रे-अवजारे, सूक्ष्म सिंचन संच यांसह पशुधन वाटपातील गैरप्रकार राज्यात अनेक वेळा चव्हाट्यावर आले आहेत. शासकीय अनुदान वेयक्तिक लाभाच्या जवळपास सर्वच योजना ऑनलाइन करण्यात आल्या आहेत. अनुदान थेट लाभार्थ्यांच्या खात्यांत जमा करण्याचे (डीबीटी) शासनाचे धोरण आहे. असे असताना काही जण मात्र वेगवेगळ्या शक्कल लढवून अनुदान लाटतच आहेत, ही बाब गंभीर आहे.

अनुदानावर शेळ्या- मेंढ्यावाटपाचा उपक्रम प्रामुख्याने विदर्भ, मराठवाड्याच्या दुष्काळग्रस्त अनेक गावांत राबविला जातोय. विदर्भ, मराठवाड्यातील बहुतांश शेती जिरायती आहे. पावसाच्या वाढत्या लहरीपणामुळे अशा शेतीतून उत्पादनाची काहीही हमी मिळत नाही. या भागातील शेतकऱ्यांकडे नियमित मिळकतीचे स्रोत मानले जाणारे शेती जोडव्यवहायही फारसे नाहीत. त्यामुळे काही कारणाने खरिपाचे पीक हातचे गेले की शेतकऱ्यांचे अर्थकारण कोलमडते. पुढे वर्षभर कुटुंब पोसायचे कसे, असा पेच त्यांच्यापुढे निर्माण होतो. अशा शेतकऱ्यांना शाश्वत मिळकतीची हमी मिळवून देणारी शेळ्या- मेंढ्यावाटपाची ही योजना आहे. परंतु योजनेच्या या मूळ उद्देशालाच काही जण हरताळ फासण्याचे काम करीत आहेत.   

या योजनेचे लाभार्थी हे अत्यल्प भूधारक, भूमिहीनसुद्धा आहेत. अशा लाभार्थ्यांना शेळीचे गट मिळतात. एवढेच नव्हे तर शेळीपालनासाठी गोठा तयार करणे, शिवाय शेळ्यांच्या आरोग्याच्या काळजीसाठीसुद्धा निधीची तरतूद आहे. लाभार्थ्यांनी अनुदानात शेळ्या घेऊन त्यांचे पालन करून त्यातून उत्पादित शेळ्या-बोकड विकत राहून आपला प्रपंच चालवावा, असे अपेक्षित आहे. अशा वेळी योजनेअंतर्गत मिळणाऱ्या शेळ्या अनुदान पदरात पडले की तत्काळ विकून टाकणे म्हणजे दररोज सोन्याचे अंडे देणारी कोंबडीच एक दिवस कापण्यासारखे आहे. खरे तर या प्रकारात लाभार्थी शेतकऱ्यांना काही व्यावसायिक मध्यस्थ, दलाल फसवीत आहेत, हे त्यांनी लक्षात घ्यायला हवे. काही जिल्ह्यांत अशा मधस्थांच्या टोळ्याच कार्यरत असून, कृषी-पशुसंवर्धन विभागाच्या कर्मचारी, अधिकाऱ्यांच्या संगनमताने ते योजनाच गिळंकृत करीत आहेत. त्यामुळे आपल्या अल्प लाभासाठी मध्यस्थांना भ्रष्टाचाराचे कुरण कोणी खुले करून देऊ नये. 

योजनेच्या अंमलबजावणीची जबाबदारी ज्या अधिकाऱ्यांवर आहे, तेच अधिकारी शेळीपालन हा घटकच प्रकल्पात ठेऊ नका, असा सूर आळवीत आहेत, ही बाब तर धक्कादायकच म्हणावी लागेल. एखाद्या चांगल्या योजनेत गैरप्रकार घडत असतील तर, ती योजनाच बंद करणे, हा कधीच चांगला पर्याय होऊ शकत नाही. हा तर जबाबदारी झटकण्याचा प्रकार म्हणावा लागेल. शेळ्या- मेंढ्यावाटप योजनेची प्रभावी अंमलबजावणी झाली तर अनेक लाभार्थ्यांचे अर्थकारण सुधारू शकते. त्यांना जीवन जगण्याचा एक वेगळा पर्याय मिळू शकतो. त्यामुळे ज्या भागात पोकराअंतर्गत शेळीवाटपात गैरप्रकार घडले आहेत तेथे सखोल चौकशी व्हायला हवी. महत्त्वाचे म्हणजे येथून पुढे या योजनेत गैरप्रकार घडणार नाहीत, ही काळजीसुद्धा संबंधित यंत्रणेने घ्यायला हवी.



इतर संपादकीय
कहर ‘कोरोना’चाकोरोना विषाणूच्या वाढत्या उद्रेकाने जगभर दहशतीचे...
नदी संवर्धनाचा केरळचा आदर्शकेरळ हे भारताच्या दक्षिण टोकाचे एक राज्य. अरबी...
शिवरायांची भविष्यवेधी ध्येयधोरणेछत्रपती शिवाजी महाराजांच्या रूपाने रयतेचा राजा...
आपणच आपला करावा उद्धारशेती फायद्याची करायची असेल, तर शेतकऱ्यांनी एकत्र...
 शेतकरी केंद्रित अर्थसंकल्पाचा दावा फोलकेंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी १...
‘कीडनाशके कायदा’ हवा स्पष्ट शेतकऱ्यांना बनावट कीडनाशके विक्रेत्यांपासून...
राष्ट्रीय मुद्द्यांचा भाजपपुढे गुंतादिल्ली विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांच्या...
आता तरी सोडा धरसोडीचे धोरणसध्या बाजारात तुरीची आवक सुरू झाली असून अपेक्षित...
ग्रामीण विकासाचा ‘पर्यटन’ मार्गगेल्या आठवड्यात गुजरातमधील नर्मदा जिल्ह्यात...
संशोधनासाठीसुद्धा आता हवा जनरेटामागील वर्षी स्पेनमधील माद्रिद येथे संयुक्त...
आता वाढवा कामाचा वेगमहाविकास आघाडी सरकारने राज्यातील सरकारी अधिकारी-...
वृक्षसंवर्धनासाठी अनोखे संमेलनअमेरिकेमधील टेक्सास प्रांतात मी एक उद्यान पहावयास...
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थचभारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्थेच्या माध्यमातून...
शिवार जलयुक्त झाले, तर वॉटर ग्रीड...जलयुक्त शिवार, झाडे लावा या दोन्ही योजना पूर्वी...
‘एनएचबी’तील गोंधळम हाराष्ट्र राज्य फळे-फुले-भाजीपाला लागवड आणि...
तंत्रज्ञान स्वातंत्र्यास आग्रही...शरद जोशी यांना ऐंशीच्या दशकात महाराष्ट्रात जे...
अति‘रिक्त’ कृषी विद्यापीठेपरभणी येथील वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
निर्यातबंदीने कोंडी मागील उन्हाळ्यातील पाणीटंचाई आणि पावसाळ्यातील...
‘ब्लू इकॉनॉमी’चे वास्तवबदलत्या हवामानकाळात शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीवर...
घातक ‘टोळ’चे हवे जैविक नियंत्रण आं तरराष्ट्रीयस्तरावर टोळधाडीचे निरीक्षण व होणारे...