agriculture news in marathi agrowon agralekh on loss of animals in flood. | Agrowon

‘पंचनामा’ पूरग्रस्त पशुधनाचा
विजय सुकळकर
मंगळवार, 20 ऑगस्ट 2019

महापूरग्रस्त तीन जिल्ह्यांसाठी स्वतंत्र योजना राबवून शेतकऱ्यांना एक किंवा दोन दुधाळ गाई-म्हशी देण्याबाबत सरकार गंभीर असल्याचे पशू, दुग्ध व मत्स्यविकासमंत्री महादेव जानकर सांगतात. त्यांचे हे विधान पाण्याचा बुडबुडा ठरू नये एवढेच! 
 

को ल्हापूर, सांगली, सातारा या भागांतील पूर जसजसा ओसरत आहे, तसतशी याची भीषणता दिसून येत आहे. दक्षिण महाराष्ट्रातील महापुरात शेतीचे अतोनात नुकसान झाले असून, यातून पुढेमागे शेतकरी सावरेलही. परंतु पूरक व्यवसायाचे झालेले नुकसान कधीही भरून न निघणारे असेच आहे. या तिन्ही जिल्ह्यांत अल्पभूधारक शेतकऱ्यांची संख्या अधिक आहे. बहुतांश शेतकऱ्यांनी शेतीला दुग्धव्यवसाय, शेळी-मेंढी अथवा कोंबडीपालनाची जोड दिलेली आहे. एक-दीड एकरात ऊस अथवा भात शेती आणि दारात एक-दोन दुधाळ गाई-म्हशी असे एकात्मिक शेतीचे मॉडेलच या भागात स्वीकारले गेले. आणि त्यातून त्यांचा संसाराचा गाडाही अगदी सुरळीत चालतो. दुधापासून दररोज अथवा आठवड्याला मिळणाऱ्या ताज्या पैशावर घर चालते. तर उसापासून मिळणाऱ्या एकगठ्ठा पैशावर लग्नकार्य, घर बांधणी, कर्ज परतफेड अथवा शेतीत गुंतवणूक आदी कामे केली जातात. मागील दोन-तीन वर्षांपासून तीव्र चाराटंचाई, मजुरीचे वाढलेले दर आणि दुधाला मिळणाऱ्या कमी दराने दुग्धव्यवसायालाही घरघर लागली आहे. परंतु अशाही परिस्थितीमध्ये अनेक शेतकऱ्यांनी हा आधार तुटू दिला नाही. मात्र महापुराने घातलेल्या थैमानाने बहुतांश पशुधन वाहून गेले आहे. सांगली, कोल्हापूर आणि सातारा या तीन जिल्ह्यांत हजारएक गाई-म्हशी आणि शेळ्या-मेढ्या, तर ४० हजार कोंबड्या मृत्यू पावल्याचा अंदाज आहे. पशुसंवर्धन विभागाच्या प्राथमिक अंदाज राज्यात आठ हजार गाई-म्हशी, अडीच हजार शेळ्या-मेंढ्या, तर २३ हजारांवर कोंबड्या मृत पावल्याचे सांगतो. अजूनही अनेक पशुधन बेपत्ता असल्याने महापुरात मृत जनावरांचा आकडा वाढणार आहे.

कोल्हापूर, सांगली आणि सातारा ही तिन्ही जिल्हे दूध उत्पादनात राज्यात अग्रेसर आहेत. राज्यातील एकूण दूध उत्पादनाच्या ४० टक्के संकलन या भागातून होते. मात्र महापुरानंतर या भागातील दररोजचे दूध संकलन एक ते दीड लाख लिटरने घटले आहे. राज्यातील दुग्धव्यवसायाबरोबर इतरही पूरक व्यवसाय पूर्वपदावर आणण्यासाठी पशुसंवर्धन विभागाने नेमक्या किती पशुधनाचे नुकसान झाले, याची वास्तविक माहिती घ्यायला हवी. मृतवत पशुधनाचा विमा असल्यास नुकसानभरपाई शक्य तेवढ्या लवकर कशी होईल, हेही पाहावे लागेल. विमा नसलेल्या मृतवत पशुधनाचे पंचनामे तत्काळ करून त्यांना प्रत्यक्ष नुकसानीच्या प्रमाणात आर्थिक मदत मिळायला पाहिजे. पशुधन नुकसानीबाबत आर्थिक मदत मिळाल्यानंतर त्याचा वापर पशुधन खरेदीसाठीच केला जाईल, याची काळजी शेतकऱ्यांनी घ्यायला हवी. महापूरग्रस्त तीन जिल्ह्यांसाठी स्वतंत्र योजना राबवून शेतकऱ्यांना एक किंवा दोन दुधाळ गाई-म्हशी देण्याबाबत सरकार गंभीर असल्याचे पशू, दुग्ध व मत्स्यविकासमंत्री महादेव जानकर सांगतात. त्यांचे हे विधान पाण्याचा बुडबुडा ठरू नये एवढेच! पशुधनाबरोबर शेतकऱ्यांचे संसार उद्‍ध्वस्त होत असताना शासन पातळीवर हा निर्णय तत्काळ घ्यायला हवा. याबाबतचा सविस्तर प्रस्ताव तयार करणे, त्यास मंजुरी घेणे, ही प्रक्रिया गतीने मार्गी लावायला हवी. ही योजना राबविताना पशुधन नेमके कुठून आणि कसे आणणार, यावरही विचार व्हायला हवा. पशुधन वाटप योजनेचे राज्यातील यापूर्वीचे अनुभव चांगले नाहीत. तसे या योजनेचे होणार नाही, ही काळजीही घ्यायला हवी. 

पूरग्रस्त भागात चाऱ्याच्या समस्येने गंभीर रूप धारण केले आहे. त्यामुळे वाचलेली जनावरे जगवायची कशी, हा प्रश्‍न शेतकऱ्यांसमोर आहे. या भागातील चारा पुरामुळे एकतर वाहून गेला नाहीतर जाग्यावरच सडला आहे. अधिक गंभीर बाब म्हणजे पूरग्रस्त भागातून लगेच चारा उपलब्ध होणार नाही. त्यामुळे पुढील किमान तीन-चार महिने पूरग्रस्त भागाला राज्याच्या उर्वरित भागातून चारा पुरवावा लागेल. त्याचेही नियोजन शासन-प्रशासन आणि शेतकरी पातळीवर व्हायला पाहिजे. अशी विविध पातळ्यावर योग्य ती खबरदारी घेतली तरच पूरग्रस्त भागात पशुधन आणि त्यावरील संसारही उभे राहतील, हे लक्षात घ्यायला हवे. 

इतर अॅग्रो विशेष
विघ्नकर्ता नव्हे, विघ्नहर्ता बना! स ध्या देशापुढे गंभीर असे आर्थिक संकट उभे आहे....
‘लष्करी’ हल्लाचालू खरीप हंगामात अमेरिकी लष्करी अळी (फॉल आर्मी...
जमिनीच्या सुपीकता वाढीतून साधली चौफेर...शेती अधिक उत्पादनक्षम करण्यासाठी धामणा (जि....
मत्स्योत्पादनात ठाणे जिल्हा अव्वलरत्नागिरी ः सागरी मत्स्योत्पादनात महाराष्ट्र...
दिवाळीनंतरच गाळप हंगाम सुरू होण्याची...कोल्हापूर : पूर परिस्थितीमुळे उसाचे मोठे नुकसान...
निवडणुकीत प्रभावी प्रचाराला मिळणार दहाच...बारामती, जि. पुणे : विधानसभा निवडणुकीत सर्वच...
मराठवाड्यातही कपाशीवर लष्करी अळीचा आढळपरभणी : जिल्ह्यात मका पिकापाठोपाठ कपाशीवर काही...
पावसाची उघडीप; उन्हाचा चटका वाढलापुणे : अरबी समुद्रातील परिसरात असलेले कमी दाबाचे...
द्राक्षावर तंबाखूची पाने खाणारी अळीभवानीनगर, जि. पुणे : द्राक्षावर यंदाही...
सरकी ढेपेचे दर कडाडल्याने दूध उत्पादक...अकोला : दुधाळ जनावरांना पोषक खाद्य म्हणून खाऊ...
लष्करी अळीपासून कपाशीला धोका नाहीः कृषी...पुणे: राज्याच्या कापूस पिकाला अमेरिकन लष्करी...
खानदेशातही कापसावर लष्करी अळीजळगाव  : खान्देशात जळगाव, धुळे जिल्ह्यांतील...
विधानसभेचा बिगुल वाजलामुंबई: चौदाव्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीचे...
कांदा दरस्थिती आढाव्यासाठी केंद्राचे...नाशिक : कांदा दर, आवक स्थितीचा आढावा...
पापड उद्योगातून मिळाले शेतीला आर्थिक बळकहाटूळ (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील आशा व...
बाजारपेठेनुसारच पीक लागवडीचे नियोजनआष्टा (ता. वाळवा, जि. सांगली) येथील सौ. मृदुला...
अमेरिकन लष्करी अळीची कपाशीवरही चाल ! (...नगर : अमेरिकन लष्करी अळीने (स्पोडोप्टेरा...
महाराष्ट्रात २१ ऑक्टोबरला मतदान, २४ ला...नवी दिल्ली : महाराष्ट्रासह हरियाना राज्य...
नावीन्यपूर्ण संकल्पना रुजवीत यशस्वी...लासलगाव (जि. नाशिक) येथील शंतनू नानासाहेब पाटील...
औरंगाबाद रेशीम उपसंचालक कार्यालयाला...औरंगाबाद : मराठवाड्याची राजधानी औरंगाबाद येथे...