agriculture news in marathi agrowon agralekh on loss of animals in flood. | Agrowon

‘पंचनामा’ पूरग्रस्त पशुधनाचा

विजय सुकळकर
मंगळवार, 20 ऑगस्ट 2019

महापूरग्रस्त तीन जिल्ह्यांसाठी स्वतंत्र योजना राबवून शेतकऱ्यांना एक किंवा दोन दुधाळ गाई-म्हशी देण्याबाबत सरकार गंभीर असल्याचे पशू, दुग्ध व मत्स्यविकासमंत्री महादेव जानकर सांगतात. त्यांचे हे विधान पाण्याचा बुडबुडा ठरू नये एवढेच! 
 

को ल्हापूर, सांगली, सातारा या भागांतील पूर जसजसा ओसरत आहे, तसतशी याची भीषणता दिसून येत आहे. दक्षिण महाराष्ट्रातील महापुरात शेतीचे अतोनात नुकसान झाले असून, यातून पुढेमागे शेतकरी सावरेलही. परंतु पूरक व्यवसायाचे झालेले नुकसान कधीही भरून न निघणारे असेच आहे. या तिन्ही जिल्ह्यांत अल्पभूधारक शेतकऱ्यांची संख्या अधिक आहे. बहुतांश शेतकऱ्यांनी शेतीला दुग्धव्यवसाय, शेळी-मेंढी अथवा कोंबडीपालनाची जोड दिलेली आहे. एक-दीड एकरात ऊस अथवा भात शेती आणि दारात एक-दोन दुधाळ गाई-म्हशी असे एकात्मिक शेतीचे मॉडेलच या भागात स्वीकारले गेले. आणि त्यातून त्यांचा संसाराचा गाडाही अगदी सुरळीत चालतो. दुधापासून दररोज अथवा आठवड्याला मिळणाऱ्या ताज्या पैशावर घर चालते. तर उसापासून मिळणाऱ्या एकगठ्ठा पैशावर लग्नकार्य, घर बांधणी, कर्ज परतफेड अथवा शेतीत गुंतवणूक आदी कामे केली जातात. मागील दोन-तीन वर्षांपासून तीव्र चाराटंचाई, मजुरीचे वाढलेले दर आणि दुधाला मिळणाऱ्या कमी दराने दुग्धव्यवसायालाही घरघर लागली आहे. परंतु अशाही परिस्थितीमध्ये अनेक शेतकऱ्यांनी हा आधार तुटू दिला नाही. मात्र महापुराने घातलेल्या थैमानाने बहुतांश पशुधन वाहून गेले आहे. सांगली, कोल्हापूर आणि सातारा या तीन जिल्ह्यांत हजारएक गाई-म्हशी आणि शेळ्या-मेढ्या, तर ४० हजार कोंबड्या मृत्यू पावल्याचा अंदाज आहे. पशुसंवर्धन विभागाच्या प्राथमिक अंदाज राज्यात आठ हजार गाई-म्हशी, अडीच हजार शेळ्या-मेंढ्या, तर २३ हजारांवर कोंबड्या मृत पावल्याचे सांगतो. अजूनही अनेक पशुधन बेपत्ता असल्याने महापुरात मृत जनावरांचा आकडा वाढणार आहे.

कोल्हापूर, सांगली आणि सातारा ही तिन्ही जिल्हे दूध उत्पादनात राज्यात अग्रेसर आहेत. राज्यातील एकूण दूध उत्पादनाच्या ४० टक्के संकलन या भागातून होते. मात्र महापुरानंतर या भागातील दररोजचे दूध संकलन एक ते दीड लाख लिटरने घटले आहे. राज्यातील दुग्धव्यवसायाबरोबर इतरही पूरक व्यवसाय पूर्वपदावर आणण्यासाठी पशुसंवर्धन विभागाने नेमक्या किती पशुधनाचे नुकसान झाले, याची वास्तविक माहिती घ्यायला हवी. मृतवत पशुधनाचा विमा असल्यास नुकसानभरपाई शक्य तेवढ्या लवकर कशी होईल, हेही पाहावे लागेल. विमा नसलेल्या मृतवत पशुधनाचे पंचनामे तत्काळ करून त्यांना प्रत्यक्ष नुकसानीच्या प्रमाणात आर्थिक मदत मिळायला पाहिजे. पशुधन नुकसानीबाबत आर्थिक मदत मिळाल्यानंतर त्याचा वापर पशुधन खरेदीसाठीच केला जाईल, याची काळजी शेतकऱ्यांनी घ्यायला हवी. महापूरग्रस्त तीन जिल्ह्यांसाठी स्वतंत्र योजना राबवून शेतकऱ्यांना एक किंवा दोन दुधाळ गाई-म्हशी देण्याबाबत सरकार गंभीर असल्याचे पशू, दुग्ध व मत्स्यविकासमंत्री महादेव जानकर सांगतात. त्यांचे हे विधान पाण्याचा बुडबुडा ठरू नये एवढेच! पशुधनाबरोबर शेतकऱ्यांचे संसार उद्‍ध्वस्त होत असताना शासन पातळीवर हा निर्णय तत्काळ घ्यायला हवा. याबाबतचा सविस्तर प्रस्ताव तयार करणे, त्यास मंजुरी घेणे, ही प्रक्रिया गतीने मार्गी लावायला हवी. ही योजना राबविताना पशुधन नेमके कुठून आणि कसे आणणार, यावरही विचार व्हायला हवा. पशुधन वाटप योजनेचे राज्यातील यापूर्वीचे अनुभव चांगले नाहीत. तसे या योजनेचे होणार नाही, ही काळजीही घ्यायला हवी. 

पूरग्रस्त भागात चाऱ्याच्या समस्येने गंभीर रूप धारण केले आहे. त्यामुळे वाचलेली जनावरे जगवायची कशी, हा प्रश्‍न शेतकऱ्यांसमोर आहे. या भागातील चारा पुरामुळे एकतर वाहून गेला नाहीतर जाग्यावरच सडला आहे. अधिक गंभीर बाब म्हणजे पूरग्रस्त भागातून लगेच चारा उपलब्ध होणार नाही. त्यामुळे पुढील किमान तीन-चार महिने पूरग्रस्त भागाला राज्याच्या उर्वरित भागातून चारा पुरवावा लागेल. त्याचेही नियोजन शासन-प्रशासन आणि शेतकरी पातळीवर व्हायला पाहिजे. अशी विविध पातळ्यावर योग्य ती खबरदारी घेतली तरच पूरग्रस्त भागात पशुधन आणि त्यावरील संसारही उभे राहतील, हे लक्षात घ्यायला हवे. 


इतर अॅग्रो विशेष
अभियान नको, योजना हवीकेंद्र सरकारने आत्मनिर्भर योजनेंतर्गत शेतमाल...
इर्व्हिनिया रॉट रोगाची केळी पिकात समस्या जळगाव ः जिल्ह्यात केळी पिकात...
`पोकरा`मधून शेतमजुरांना प्रशिक्षण द्याऔरंगाबाद: नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी...
ऑगस्टमध्ये प्रथमच भरले सीना धरण नगर: दुष्काळी कर्जत, श्रीगोंदा आणि आष्टी...
कोल्हापूर : जनावरे बाजारातील...कोल्हापूर: `कोरोना’च्या पार्श्वभूमीवर लॉकडाउनमुळे...
साखर निर्यातवाढीसाठी केंद्राची ‘रॅपिड अ...कोल्हापूर: देशातून जास्तीत जास्त साखर निर्यात...
परभणीत सोळा हजार शेतकऱ्यांचे आधार...परभणी ः महात्मा जोतिराव फुले शेतकरी कर्जमुक्ती...
सोयाबीन बियाणेप्रकरणात शेतकऱ्यांना एक...अमरावती : विभागातील पाच जिल्ह्यांत सोयाबीन बियाणे...
‘ई-नाम’, शीतसाखळी बळकट करण्याची गरज;...पुणे: चीनशी व्यापारी संबंध डळमळीत झाल्यानंतर...
‘सिट्रस नेट’वर केवळ दोनशे शेतकऱ्यांची...नागपूर : प्रशासकीय यंत्रणांच्या उदासीनतेमुळे ‘...
मका खरेदी केंद्रांवर शेतकरी ठाण मांडून औरंगाबाद: हमीभावाने खरेदीसाठी ३१ जुलैपर्यंत...
पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता  पुणे ः  बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
भाजीपाला शेतीतून अर्थकारणाला गतीडोंगरगाव (ता.जि.अकोला) शिवारातील योगेश नागापुरे...
राज्यात धरणांमध्ये ३८ टक्के साठापुणे : मॉन्सूनचा पाऊस सुरू झाल्यानंतर जून...
जुलैअखेर पावसाने सरासरी गाठलीपुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (मॉन्सून) हंगामाची...
सांगली जिल्ह्यात २६ हजार हेक्टरने ऊस...सांगली : जिल्ह्यातील दुष्काळी पट्ट्यासह अन्य...
मुगावर काय फवारायचे?अकोला ः कडधान्य वर्गीय पिकांपैकी एक प्रमुख...
कीडनाशकांवरील बंदी- शेतकऱ्यांसाठी तारक...केंद्रीय कृषी मंत्रालयाने २७ कीडनाशकांवर बंदी...
दूध दर आंदोलनाचा राज्यभर एल्गारपुणे: दूध उत्पादक शेतकरी संघर्ष समिती व...
पीकविमा नोंदणीत महाराष्ट्राची आघाडीपुणे: डिजिटल तंत्राचा वापर करून पंतप्रधान पीकविमा...