agriculture news in marathi agrowon agralekh on loss of animals in flood. | Agrowon

‘पंचनामा’ पूरग्रस्त पशुधनाचा
विजय सुकळकर
मंगळवार, 20 ऑगस्ट 2019

महापूरग्रस्त तीन जिल्ह्यांसाठी स्वतंत्र योजना राबवून शेतकऱ्यांना एक किंवा दोन दुधाळ गाई-म्हशी देण्याबाबत सरकार गंभीर असल्याचे पशू, दुग्ध व मत्स्यविकासमंत्री महादेव जानकर सांगतात. त्यांचे हे विधान पाण्याचा बुडबुडा ठरू नये एवढेच! 
 

को ल्हापूर, सांगली, सातारा या भागांतील पूर जसजसा ओसरत आहे, तसतशी याची भीषणता दिसून येत आहे. दक्षिण महाराष्ट्रातील महापुरात शेतीचे अतोनात नुकसान झाले असून, यातून पुढेमागे शेतकरी सावरेलही. परंतु पूरक व्यवसायाचे झालेले नुकसान कधीही भरून न निघणारे असेच आहे. या तिन्ही जिल्ह्यांत अल्पभूधारक शेतकऱ्यांची संख्या अधिक आहे. बहुतांश शेतकऱ्यांनी शेतीला दुग्धव्यवसाय, शेळी-मेंढी अथवा कोंबडीपालनाची जोड दिलेली आहे. एक-दीड एकरात ऊस अथवा भात शेती आणि दारात एक-दोन दुधाळ गाई-म्हशी असे एकात्मिक शेतीचे मॉडेलच या भागात स्वीकारले गेले. आणि त्यातून त्यांचा संसाराचा गाडाही अगदी सुरळीत चालतो. दुधापासून दररोज अथवा आठवड्याला मिळणाऱ्या ताज्या पैशावर घर चालते. तर उसापासून मिळणाऱ्या एकगठ्ठा पैशावर लग्नकार्य, घर बांधणी, कर्ज परतफेड अथवा शेतीत गुंतवणूक आदी कामे केली जातात. मागील दोन-तीन वर्षांपासून तीव्र चाराटंचाई, मजुरीचे वाढलेले दर आणि दुधाला मिळणाऱ्या कमी दराने दुग्धव्यवसायालाही घरघर लागली आहे. परंतु अशाही परिस्थितीमध्ये अनेक शेतकऱ्यांनी हा आधार तुटू दिला नाही. मात्र महापुराने घातलेल्या थैमानाने बहुतांश पशुधन वाहून गेले आहे. सांगली, कोल्हापूर आणि सातारा या तीन जिल्ह्यांत हजारएक गाई-म्हशी आणि शेळ्या-मेढ्या, तर ४० हजार कोंबड्या मृत्यू पावल्याचा अंदाज आहे. पशुसंवर्धन विभागाच्या प्राथमिक अंदाज राज्यात आठ हजार गाई-म्हशी, अडीच हजार शेळ्या-मेंढ्या, तर २३ हजारांवर कोंबड्या मृत पावल्याचे सांगतो. अजूनही अनेक पशुधन बेपत्ता असल्याने महापुरात मृत जनावरांचा आकडा वाढणार आहे.

कोल्हापूर, सांगली आणि सातारा ही तिन्ही जिल्हे दूध उत्पादनात राज्यात अग्रेसर आहेत. राज्यातील एकूण दूध उत्पादनाच्या ४० टक्के संकलन या भागातून होते. मात्र महापुरानंतर या भागातील दररोजचे दूध संकलन एक ते दीड लाख लिटरने घटले आहे. राज्यातील दुग्धव्यवसायाबरोबर इतरही पूरक व्यवसाय पूर्वपदावर आणण्यासाठी पशुसंवर्धन विभागाने नेमक्या किती पशुधनाचे नुकसान झाले, याची वास्तविक माहिती घ्यायला हवी. मृतवत पशुधनाचा विमा असल्यास नुकसानभरपाई शक्य तेवढ्या लवकर कशी होईल, हेही पाहावे लागेल. विमा नसलेल्या मृतवत पशुधनाचे पंचनामे तत्काळ करून त्यांना प्रत्यक्ष नुकसानीच्या प्रमाणात आर्थिक मदत मिळायला पाहिजे. पशुधन नुकसानीबाबत आर्थिक मदत मिळाल्यानंतर त्याचा वापर पशुधन खरेदीसाठीच केला जाईल, याची काळजी शेतकऱ्यांनी घ्यायला हवी. महापूरग्रस्त तीन जिल्ह्यांसाठी स्वतंत्र योजना राबवून शेतकऱ्यांना एक किंवा दोन दुधाळ गाई-म्हशी देण्याबाबत सरकार गंभीर असल्याचे पशू, दुग्ध व मत्स्यविकासमंत्री महादेव जानकर सांगतात. त्यांचे हे विधान पाण्याचा बुडबुडा ठरू नये एवढेच! पशुधनाबरोबर शेतकऱ्यांचे संसार उद्‍ध्वस्त होत असताना शासन पातळीवर हा निर्णय तत्काळ घ्यायला हवा. याबाबतचा सविस्तर प्रस्ताव तयार करणे, त्यास मंजुरी घेणे, ही प्रक्रिया गतीने मार्गी लावायला हवी. ही योजना राबविताना पशुधन नेमके कुठून आणि कसे आणणार, यावरही विचार व्हायला हवा. पशुधन वाटप योजनेचे राज्यातील यापूर्वीचे अनुभव चांगले नाहीत. तसे या योजनेचे होणार नाही, ही काळजीही घ्यायला हवी. 

पूरग्रस्त भागात चाऱ्याच्या समस्येने गंभीर रूप धारण केले आहे. त्यामुळे वाचलेली जनावरे जगवायची कशी, हा प्रश्‍न शेतकऱ्यांसमोर आहे. या भागातील चारा पुरामुळे एकतर वाहून गेला नाहीतर जाग्यावरच सडला आहे. अधिक गंभीर बाब म्हणजे पूरग्रस्त भागातून लगेच चारा उपलब्ध होणार नाही. त्यामुळे पुढील किमान तीन-चार महिने पूरग्रस्त भागाला राज्याच्या उर्वरित भागातून चारा पुरवावा लागेल. त्याचेही नियोजन शासन-प्रशासन आणि शेतकरी पातळीवर व्हायला पाहिजे. अशी विविध पातळ्यावर योग्य ती खबरदारी घेतली तरच पूरग्रस्त भागात पशुधन आणि त्यावरील संसारही उभे राहतील, हे लक्षात घ्यायला हवे. 

इतर अॅग्रो विशेष
सत्ता अन् जीवन संघर्षराज्यातील विधानसभा निवडणुकीचा निकाल लागून २२ दिवस...
नुकसानीचा बोजा केंद्रप्रमुख, जिनिंग...जळगाव ः भारतीय कापूस महामंडळाने (सीसीआय) कापूस...
गडचिरोलीत रब्बी मक्‍यावर लष्करी अळीचा...गडचिरोली  ः धानकाढणीनंतर मका लागवड होणाऱ्या...
काटेकोर शेतीत द्राक्ष उत्पादक अग्रेसर:...पुणे : कष्ट व कौशल्याच्या बळावर कोणताही आकार आणि...
चीनमधील संत्रा खरेदीदारांचे शिष्टमंडळ...नागपूर ः चीनची बाजारपेठ मोठी असल्याने संत्रा...
रसायने, कीडनाशकांचा विवेकपूर्ण वापर...नवी दिल्ली: रसायने आणि कीडनाशकांचा अतिरेकी...
पीकविमा सुधारणेसाठी अखेर समिती स्थापनपुणे: ‘‘राज्यात सध्या राबविल्या जात असलेल्या...
नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांची मदत रखडण्याची...मुंबई: फडणवीस सरकारने नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना...
काजू, आंबा, कोकम प्रक्रिया उद्योगाची...नाधवडे (जि. सिंधुदुर्ग) येथील भालचंद्र भिकाजी...
पुणे बाजार समितीत आवळा खातोय भाव,...‘क’ जीवनसत्वासाठी प्रसिद्ध असलेल्या आणि...
विमा कंपनीकडे ३५० शेतकऱ्यांचा हप्ता...संग्रामपूर, जि. बुलडाणा ः तालुक्यातील टाकळी पंच...
ढगाळ हवामानामुळे तापमानात चढ-उतारपुणे : राज्यात थंडीची चाहूल लागल्यानंतर अंशत:...
अनुदान नव्हे; योगदानच वाचवेल शेतीलावातावरण बदल आणि कोसळणाऱ्या पाऊस धारा अथवा कडक...
साखर निर्यातीची सुवर्णसंधीपावसाळी स्थितीमुळे निर्यात न होऊ शकलेल्या साखर...
कापूस लोकायची लाज राखते; पण आमचं काय? यवतमाळ : ‘‘आमच्या कापसापासून तयार कपड्यानं आमी...
कंपोस्ट खते बनविण्याच्या पद्धतीजमिनीचा कस टिकविण्यासाठी सेंद्रिय पदार्थांचा...
एकदम बाजार समित्या बरखास्त करू नका:...पुणे ः केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी बाजार समित्या...
पावसाने मोसंबीच्या उत्पादनातही संकटाची...औरंगाबाद : लिंबूवर्गीय फळपिकात 'राजा' पीक म्हणून...
आंतरराष्ट्रीय द्राक्ष चर्चासत्र आजपासूनपुणे: राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन (एनआरसीजी)...
राज्यात पीकहानी ७० लाख हेक्टरच्याही...पुणे : केंद्र शासनाला पाठविल्या जाणाऱ्या अहवालात...