agriculture news in marathi agrowon agralekh on loss of Hapus mango due to cyclone and policy claims | Page 2 ||| Agrowon

फटका वादळाचा अन् चुकीच्या निकषांचा! 

विजय सुकळकर
गुरुवार, 27 मे 2021

मुळात आंब्यासाठीच्या फळपीक विमा भरपाईबाबतचे निकष चुकीचे आहेत. हे निकष ठरविताना कोकणचे एकंदरीत हवामान तसेच भौगोलिक परिस्थिती लक्षातच घेतली गेली नाही

मागील वर्षभरापासून सुरू असलेल्या नैसर्गिक आपत्तींचा सर्वाधिक फटका हा हापूस आंब्याला बसला आहे. गेल्या वर्षीचा लांबलेला पाऊस आणि थंडीच्या कमी प्रमाणामुळे हापूसची मोहोर प्रक्रिया बाधित झाली. फेब्रुवारीपासूनच्या सततच्या वादळी पावसाने लहान आंबे गळण्याची प्रक्रिया चालूच होती. आंबा गळीस पूर्णविराम दिला तो तोक्ते या चक्रीवादळाने! तौक्ते वादळ येण्याच्या आधीच विविध आपत्तींनी ५० टक्के (उत्पादनक्षम क्षेत्राच्या) आंबा उत्पादन घटणार, असे भाकित वर्तविले होते. अशावेळी शेवटच्या टप्प्यातील थोडाबहुत तरी आंबा हाती लागेल, अशी उत्पादकांना आशा होती. त्यावर तौक्ते चक्रीवादळाने पाणी फिरवण्याचे काम केले आहे. त्यामुळे या वर्षी एकूण आंबा उत्पादनात ५० टक्क्यांहून अधिक घट होणार आहे. तौक्ते वादळाने पडलेले बहुतांश आंबे खराब झाले, त्यातील काही कॅनिंगसाठी गेले असून, त्यांना अत्यंत कमी दर मिळाला आहे. अधिक दुर्दैवी बाब म्हणजे कोकणातील आंबा बागायतदारांनी हापूस आंब्याचा पीकविमा उतरविला आहे. परंतु विमा उतरवून नुकसान झाले तरी चुकीच्या निकषांमुळे आंबा बागायतदार भरपाईपासून वंचित राहतात की काय, असे वाटत आहे. 

मुळात आंब्यासाठीच्या पीकविमा भरपाईबाबतचे निकष चुकीचे आहेत. हे निकष ठरविताना कोकणचे एकंदरीत हवामान तसेच भौगोलिक परिस्थिती लक्षातच घेतली गेली नाही. महत्त्वाचे म्हणजे कोकणातील आंबा उत्पादक, आंबा बागायतदार संघ यांना देखील विश्‍वासात घेतले गेले नाही. त्याच्या परिणामस्वरूप संरक्षण कालावधीच्या केवळ एक दिवस उशिरा येणाऱ्या वादळाने आंब्याचे एकूणच विमा संरक्षण धोक्यात आले आहे. जून ते सप्टेंबर या चार महिन्यांच्या कालावधीत मॉन्सूनचा पाऊस पडल्यानंतर उर्वरित कालावधीत (ऑक्टोबर ते मे) पडणारा पाऊस हा अवेळी, अवकाळीच असतो. अशावेळी आंब्यासाठी अवेळी पावसाचा कालावधी १ डिसेंबर ते १५ मे असा का ग्राह्य धरण्यात आला, याचे उत्तर मिळायला हवे. फळपिकांत विमा संरक्षण कालावधी हा फळ लागल्यापासून ते काढणीपर्यंत असला तरी इतर वेळी पडलेला पाऊस, थंडीचे कमीअधिक प्रमाण यांनी देखील ताण तुटणे, बहर नियोजन विस्कळित होणे, कीड-रोगांचा प्रादुर्भाव वाढणे यामुळे बागेचे नुकसान होते. त्यामुळे याबाबींचा सुद्धा धोके आणि विमा संरक्षणात विचार व्हायला हवा. पाऊसमानाप्रमाणेच कोकणचे मागील चार-पाच वर्षांतील बदलते हवामान लक्षात घेऊन विमा संरक्षणात कमी-अधिक तापमानाचा कालावधी आणि त्याचे प्रमाण यात बदल होणे गरजेचे आहे. हवामान आधारित फळपीक विम्यासाठी हवामान केंद्र हे महसूल केंद्रात उभारली गेली आहेत. त्यावरच्या नोंदीवरून पाऊसमान, तापमान ठरविले जाते. कोकणात मात्र कातळावरच्या बागा आणि समुद्रकिनारच्या बागा यांच्या तापमानासह इतरही हवामानात मोठा फरक असतो. अशावेळी एका ठिकाणचे हवामान केंद्र नुकसानीच्या वेळी विम्याचा लाभ देण्यास असमर्थ ठरतात, ही बाबही विचारात घ्यायला हवी. 
गेल्या वर्षीचा हापूस हंगाम लॉकडाउनमध्ये सापडला. आंब्याच्या वाहतूक, विक्रीत अडचणी आल्या. या वर्षी तर नैसर्गिक आपत्तींमुळे आंब्याचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घटले.

लॉकडाउनमुळे या वर्षी देखील वाहतूक-विक्री खोळंबली आहे. हापूसच्या निर्याती या वर्षी देखील फटका बसला आहे. युरोप, आखाती देश वगळता अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंड आदी देशांना हापूसचा गोडवा चाखताच आला नाही. त्यामुळे आंबा उत्पादक प्रचंड आर्थिक अडचणीत आहेत. अशावेळी विमा उतरविलेल्या आंबा उत्पादकांना तौक्ते वादळात झालेल्या नुकसानीत भरपाई मिळायलाच हवी. शिवाय ज्यांनी विमा उतरविलेला नाही, अशा आंबा उत्पादकांना शासनाने मदतीचा हात द्यावा. महत्त्वाचे म्हणजे आंब्यासह इतरही फळपिकांत विम्याच्या निकषांत उत्पादकांना विश्‍वासात घेऊन आवश्यक ते बदल तत्काळ करायला हवेत. 


इतर संपादकीय
कृषी कर्जपुरवठा दावे अन् वास्तवमहाराष्ट्रात दीड कोटी शेतकरी आहेत. त्यांपैकी...
आकडेवारीचा खेळ अन्‌ नियोजनाचा मेळआज देशातील, राज्यातील सर्व शासकीय, खाजगी आस्थापना...
वास्तव जाणून करा उपायगेल्यावर्षी कपाशी, सोयाबीनची लागवड केली होती....
अजेंड्याच्या चौकटीतील संवादजम्मू-काश्‍मीरस्थित राजकीय पक्ष, त्यांचे नेते...
अडचणीतील शेतकऱ्यांचा ‘मित्र’या वर्षी मृग नक्षत्राच्या पावसावर राज्यात...
बाजार समित्या  नेमक्या कोणासाठी? पंधरा ऑगस्ट १९४७ ला देश स्वतंत्र झाला...
समुद्रातील ‘अद्‍भुत खजिना’ ऑस्ट्रेलियाच्या ईशान्य किनाऱ्यावर असलेल्या...
दुग्धव्यवसायातील लूटमार थांबवा कोविड - १९ चे दुसरे लॉकडाउन सुरू झाले आणि मागणी...
एचटीबीटी’चे भिजत घोंगडे .  बेकायदेशीर एचटीबीटी (तणनाशक सहनशील बीटी...
निर्यातीसाठी संत्रा आंबटच!  सुमारे पाच वर्षांपूर्वी बांगलादेशने...
अन्नप्रक्रियेतील वित्तीय अडथळेपीककर्ज, पीकविम्यासह शेतीसंबंधात इतरही अनेक कर्ज-...
मृद्‍गंध हरवत चाललाय!यावर्षी अवघ्या महाराष्ट्राचे जूनच्या सात...
शेतकरी आजही पारतंत्र्यातच! १५ ऑगस्ट १९४७ ला आपल्याला स्वातंत्र्य मिळाले आणि...
करार ठरावा ‘स्मार्ट’ ‘स्मार्ट’ (बाळासाहेब ठाकरे कृषी व्यवसाय व...
पेरणी ‘हिरव्या स्वप्नांची’!  मृग नक्षत्र लागल्यापासून राज्यात पावसाची रिपरिप...
हा तर मत्स्य दुष्काळाच! जगातील आघाडीच्या ‘ब्लू इकॉनॉमी’मध्ये भारताचा...
तो’ आला, ‘त्याने’ राज्यही व्यापले मागील वर्षी भारतीय हवामानशास्त्र विभागाने...
बेरोजगारीची लाट थोपवागेल्या वर्षी कोरोना संसर्गाला सुरुवात झाल्यानंतर...
‘अढी’ला पिकलाय आंबापूर्वी एक आंबा पाडाला आला की त्या झाडावरील...
उत्पन्नवाढीसाठी‘हिरवे सोने’  जगामध्ये १९७४ पासून ५ जून हा जागतिक...