agriculture news in marathi agrowon agralekh on Mango ripining safe and dangerous methods in India | Agrowon

‘अढी’ला पिकलाय आंबा

विजय सुकळकर
सोमवार, 7 जून 2021

फळे पिकवून विक्रीचा व्यवसाय करणाऱ्या व्यापाऱ्यांचे बाजार समितीमध्ये केवळ गाळे असून चालणार नाहीत, तर त्यांचे रायपनिंग चेंबर्स पण असले पाहिजेत, अशी भूमिका बाजार समित्यांनी घ्यायला हवी.
 

पूर्वी एक आंबा पाडाला आला की त्या झाडावरील संपूर्ण फळांची काढणी करून अढी लावून ते पिकविले जात असत. आंब्याची अढी लावणे म्हणजे पक्व आंबे काढून एका बंद खोलीमध्ये विशिष्ट पद्धतीने रचून ते भाताचे तणस, भुईमुगाचे काड अथवा टेंभरीच्या पानांमध्ये पिकविण्यासाठी ठेवणे. नैसर्गिकरीत्या पिकविलेल्या अशा आंब्यांना चव, रंग, वास चांगला येतो. आता मात्र आंबे पिकविण्याची ही पद्धत मागे पडत आहे. परंतु अजूनही आदिवासी बहुल भागात अथवा काही गाव पाड्यांमध्ये अशा पद्धतीने आंबे पिकविले जातात. नाशिक जिल्ह्यातील एका आदिवासी पाड्यावर अढी लावून आंबे पिकवीत असल्याचे छायाचित्र ‘ॲग्रोवन’मध्ये नुकतेच प्रसिद्ध झाले होते.

अढीमध्ये आंबे नैसर्गिकरीत्या पिकविली जात असली, तरी फळे पिकण्यास उशीर लागणे, काही फळे जास्त पिकून नुकसान होणे, अशा त्यास मर्यादा आहेत. पूर्वी प्रामुख्याने स्थानिक बाजारातच आंब्यांची विक्री होत असल्याने अशी पद्धत वापरली जात असे. आता मात्र अनेक शेतकरी व्यावसायिक पद्धतीने आंब्याची लागवड करीत आहेत. अशा बागा फळे काढणीपूर्वीच व्यापाऱ्यांना विकल्या जात आहेत. बाजारपेठेतही खूप मोठे बदल झाले आहेत. व्यापाऱ्यांतर्फे देशांतर्गत दूरच्या बाजारपेठेत आंबे पाठविली जात असून. निर्यातही वाढली आहे. अशावेळी झाडावरची फळे पक्व होईपर्यंत तसेच ती अढीमध्ये सातआठ दिवस पिकेपर्यंत वाट पाहण्याइतका वेळ कुणाकडेच नाही. त्यामुळे अनेक व्यापारी अपरिपक्व फळांचीच काढणी करतात. अशी फळे कॅल्शिअम कार्बाईडचा अनियंत्रित वापर करून (पुडी लावून) अशास्त्रीय, असुरक्षित पद्धतीने पिकवीत आहेत. पुडी लावल्याने फळे लवकर पिकतात. परंतु अशी फळे चवहीन असतात. मुख्य म्हणजे अशा फळांचे सेवन मानवी आरोग्यास घातक ठरत आहे.

फळे पिकविण्यासाठी कॅल्शिअम कार्बाईडच्या अनियंत्रित वापर आणि त्याचे आरोग्यावरील गंभीर दुष्परिणाम लक्षात घेता त्यावर फार पूर्वीच बंदी घातली आहे. कॅल्शिअम कार्बाईडवरील बंदीनंतर आंबा, केळीसह इतरही फळे पिकवायची कशी, अशी समस्या निर्माण झाली होती. त्या वेळी फळे पिकविण्यासाठी इथेलीन गॅसच्या वापरास परवानगी देण्यात आली. असे असले तरी आजही फळे पिकविण्यासाठी सर्रासपणे बंदी असलेल्या कॅल्शिअम कार्बाईडचा वापर होतो, हे वास्तव आहे. कॅल्शिअम कार्बाईडच्या वापराबाबत ‘एफडीए’ने (अन्न व औषध प्रशासन) प्रतिबंधात्मक काम केले पाहिजेत. कुठून तरी याच्या वापराबाबतची तक्रार आल्यानंतर कायदेशीर कारवाई करण्यापेक्षा आधीच धाडी टाकून या घातक रसायनाचा वापर थांबवायला हवा. हे करीत असताना फळे पिकविण्यासाठी गॅस अथवा द्रवरूपातील इथेलीनचा वापरही ठरावीक प्रमाणातच होतो, हे पाहायला हवे.

काही व्यापारी अथवा पणन मंडळाचे इथेलीन गॅसवर आधारित रायपनिंग चेंबर्स आहेत. परंतु याचे प्रमाण फारच कमी आहे. आंबा असो की केळी यांचे उत्पादन ज्या भागात अधिक होते, त्या भागात रायपनिंग चेंबर्स करून चालणार नाहीत, तर या फळांची मोठ्या प्रमाणात विक्री ज्या भागात होते, त्या भागात रायपनिंग चेंबर्स करायला पाहिजेत. त्याकरिता संबंधित विभागांतील बाजार समित्यांनी पुढाकार घ्यायला हवा. महत्त्वाचे म्हणजे आंबा, केळी, पपई अशी फळे पिकवून विक्रीचा व्यवसाय करणाऱ्या व्यापाऱ्यांचे बाजार समितीमध्ये केवळ गाळे असून, चालणार नाही तर त्यांचे छोटे-मोठे रायपनिंग चेंबर्स असले पाहिजेत, अशी भूमिका बाजार समित्यांनी घ्यायला हवी. असे झाले तरच आकर्षक दिसणाऱ्या फळांची खऱ्या अर्थाने गोडी वाढलेली असेल आणि ते खाणाऱ्या ग्राहकांच्या आरोग्यावर दुष्परिणाम होणार नाहीत, हे लक्षात घ्यायला हवे.


इतर संपादकीय
भारतातील मोटार गाड्यांसाठी इथेनॉल...पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रण करण्याचा कार्यक्रम...
सोयाबीन विक्री करा जरा जपूनचमागील दोन महिन्यांपासून सोयाबीन हे पीक देशभर...
खरे थकबाकीदार ‘सरकार’च  वीजबिलाची थकबाकी ७९ हजार कोटींच्या घरात पोहोचली...
देवगड ‘राम्बुतान’हापूस आंब्याच्या प्रदेशात चक्क परदेशी फळ ‘...
‘कृषी’चे धडे घेऊनच करावी लागेल शेतीदेशात तथा महाराष्ट्रात आजही सुमारे ६० ते ६५...
हतबलतेचा अंत नका पाहूसोलापूर जिल्ह्यातील मोहोळ तालुक्यातील शिरापूर...
दूध आणि ऊस उत्पादकांच्या लुटीचे रहस्यसाखर उद्योग व दुग्ध व्यवसायामध्ये कमालीचे...
शर्यतीतील बैलांवरील ताणतणाव नियोजनबैलगाडा शर्यतीसाठी अत्यंत पद्धतशीरपणे ...
रीतसर नफ्याचा घोटाळाशेती हा असा व्यवसाय आहे, की ज्यामध्ये शेतकरी...
व्रतस्थ कर्मयोगीप्रसिद्ध ऊसतज्ज्ञ डॉ. ज्ञानदेव गंगाराम हापसे...
शुभस्य शीघ्रम्शालेय अभ्यासक्रमात कृषीचा समावेश करण्याच्या...
वाढत्या नैसर्गिक आपत्ती गांभीर्याने...पर्यावरणाच्या कडेलोटाच्या कुंठितावस्थेचं ...
शुद्ध खाद्यतेलासाठी हेतूही हवा शुद्धपामची लागवड आणि तेलनिर्मिती वाढविण्यास केंद्र...
कात टाकून कामाला लागानागपूर येथील `केंद्रीय लिंबूवर्गीय फळ संशोधन...
घातक पायंडाजनुकीय बदल केलेल्या (जीएम) सोयापेंड आयातीला...
ऊस रसापासून थेट इथेनॉल निर्मितीचे हवे...जागतिक पातळीवर उसाच्या थेट रसापासून ३२ टक्के व...
‘गोल्डनबीन’ची झळाळी टिकवून ठेवा मागील दशकभरापासून राज्यात सोयाबीन (गोल्डनबीन)...
दिलासादायक दरवाढ खरे तर यंदाच्या साखर हंगामात साखरेच्या किमान...
अन्नप्रक्रिया योजना ठरताहेत मृगजळ भारतात उत्पादित शेतीमालापैकी ४० टक्के माल सडून...
शेतकऱ्यांच्या जिवांशी खेळ थांबवा सुमारे चार वर्षांपूर्वी २०१७ च्या खरीप हंगामात...