agriculture news in marathi agrowon agralekh on Nano Urea by iifco | Page 2 ||| Agrowon

‘खतवापर क्रांती’च्या दिशेने एक पाऊल 

विजय सुकळकर
गुरुवार, 3 जून 2021

दाणेदार युरियाच्या तुलनेत अनेक अंगानी सरस असलेला नॅनो युरिया पुढील दोन ते तीन महिन्यांमध्ये व्यावसायिक वापरासाठी शेतकऱ्यांना उपलब्ध होणार आहे.

‘इफ्को’ने (इंडियन फार्मर्स फर्टिलायझर्स को-ऑपरेटिव्ह लिमिटेड) दाणेदार युरिया द्रव स्वरूपात आणला आहे. यासाठी त्यांनी नॅनो तंत्रज्ञानाचा वापर केला आहे. नॅनो युरियाचे संशोधन आणि निर्मिती हा देशातील नव्हे तर जगातील पहिला प्रयोग आहे. किमतीमध्ये स्वस्त, हाताळणी तसेच वापरास सोपे सुटसुटीत आणि मुख्य म्हणजे अत्यंत परिणामकारक, असा हा नॅनो युरिया आहे. नॅनो युरियाचे फायदे येथेच संपत नाहीत, तर जमीन-पाणी-हवेचे प्रदूषण कमी करण्याबरोबरच खतासाठी दिले जात असलेले शासनाचे अनुदान मोठ्या प्रमाणात वाचविण्याचे काम नॅनो युरियाद्वारे होणार आहे. नॅनो युरिया म्हणजे ३० ते ५० नॅनोमीटरच्या नत्र कणांचे द्रावण! एक नॅनोमीटर म्हणजे एक मीटरचा अब्जवा भाग! दाणेदार युरियाचा एक दाणा म्हणजे ५० हजार नॅनो युरियाचे कण. यावरून हे कण किती सूक्ष्म असतात, याचा अंदाज आपल्याला यायला हवा. दाणेदार युरिया फेकून अथवा पेरून देताना त्याच्या एका कणाने केवळ एक ते दोन मिलिमीटर क्षेत्र व्यापते. परंतु त्याच प्रमाणातील ५० हजार नॅनो नत्र कण जेव्हा आपण फवारतो तेव्हा क्षेत्र फार मोठ्या प्रमाणात व्यापले जाते. दाणेदार युरिया जेव्हा पिकाला दिला जातो तेव्हा तो ७० ते ७५ टक्के वाया जाऊन २५ ते ३० टक्केच उपलब्ध होतो. नॅनो युरियाची पिकावर फवारणी केल्यास थेट पर्णरंध्राद्वारे नत्र शोषले जाऊन ते पिकाला मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होते. नॅनो युरियाची अन्नद्रव्ये वापर कार्यक्षमता ८६ टक्के आढळून आली आहे. 

नॅनो युरिया हा अर्ध्या लिटरच्या बॉटलमध्ये उपलब्ध होणार असून ३ ते ४ मिलि प्रतिलिटर पाण्यात मिसळून पिकांवर फवारणीची शिफारस करण्यात आली आहे. दाणेदार युरियाच्या एका बॅंगची किंमत २६५ रुपये शेतकऱ्यांना पडते. परंतु त्यावर जवळपास ११०० रुपये अनुदान शासनाला द्यावे लागते. एकूण रासायनिक खत वापराच्या ५५ टक्के वापर हा एकट्या दाणेदार युरियाचा होतो. अनुदानामुळे स्वस्तात उपलब्ध होत असलेल्या दाणेदार युरियाच्या अनियंत्रित वापराचे पीक, जमीन, पाणी यावर अनेक दुष्परिणाम देखील होत आहेत. नॅनो युरियाच्या एका बॉटलची किंमत २४० रुपये असून, ती ४५ किलो दाणेदार युरियाच्या एका बॅंगचे काम करणार आहे.

नॅनो युरियाचा वापर वाढला तर शासनाचे कोट्यवधींचे अनुदान वाचणार आहे. अशा वाचलेल्या अनुदानाचा उपयोग इतर शेतीविकास कामांसाठी होऊ शकतो. दाणेदार युरिया कारखान्यात तयार होतो. तो तयार करीत असताना मोठ्या प्रमाणात प्रदूषण होते. नॅनो युरिया हा प्रयोगशाळेत तयार होतो. त्यामुळे पर्यावरण प्रदूषणाचा प्रश्‍नच उद्‌भवत नाही. दाणेदार युरियाच्या तुलनेत अनेक अंगांनी सरस असलेला नॅनो युरिया पुढील दोन ते तीन महिन्यांमध्ये व्यावसायिक वापरासाठी शेतकऱ्यांना उपलब्ध होणार आहे. उच्च तंत्रज्ञानावर आधारित अन् उपयुक्त अशा नॅनो युरियाला शेतकऱ्यांकडून चांगला प्रतिसाद लाभायला हवा. असे झाल्यास कमी खर्चात पीक उत्पादन वाढ अन् पर्यायाने उत्पन्न वाढ साधली जाणार आहे. पिकांच्या वाढीसाठी १६ ते १७ अन्नघटकांची गरज असते. नत्र त्यांपैकी एक घटक आहे. उल्लेखनीय बाब म्हणजे नॅनो युरियानंतर डीएपीसह इतरही अन्नघटक नॅनो स्वरूपात आणण्यासाठी इफ्कोने काम सुरू केले आहे. रासायनिक खतांमध्ये असे द्रवरूप नॅनो तंत्रज्ञान एकंदरीतच खत वापरामध्ये क्रांती घडून आणेल, यात शंका नाही.
 


इतर संपादकीय
इथेनॉलयुक्त भारतातूनच साधेल इंधन...भारत हा ब्राझीलनंतर जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा ऊस...
डीबीटी’ लाभदायकच!  कृषी विभागांतर्गतच्या विविध योजनांचा एक हजार...
साखर दराला झळाळी; दोन वर्षांतील...कोल्हापूर : साखरेच्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात...
दिलासादायक दरवाढखरे तर यंदाच्या साखर हंगामात साखरेच्या किमान...
शर्यतीच्या बैलांची निवड आणि संगोपनशर्यतीच्या बैलांची खरेदी साधारण नोव्हेंबर ते...
बैलगाडा शर्यत ः ग्रामीण अर्थकारणाचे साधनबैलगाडी शर्यतीचा इतिहास तसा फार जुना आहे....
‘सिट्रस इस्टेट’ला गतिमान करा विदर्भातील संत्रा या फळपिकाची उत्पादकता वाढवून...
जीवदान अन् दाणादाणहीयावर्षी जूनमध्ये ऐन पेरणीच्या हंगामातील पावसाचा...
स्वतंत्र सिंचन यंत्रणेची करा निर्मितीपंतप्रधान कृषी सिंचन योजना देशातील अनेक राज्यांत...
घटता सहभाग चिंता वाढविणारापंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या महत्त्वाकांक्षी...
अनुदानात अडकले सूक्ष्म सिंचनाचे थेंब ठिबक व तुषार सिंचन पद्धती वापरून कमी पाण्यात...
हिरव्या ऋतूत पाण्याची वानवायावर्षी देशपातळीवर सरासरीपेक्षा अधिक पावसाच्या...
तीन दशके आर्थिक उदारीकरणाची!वामनाने तीन पावलांत बळीराजाला पाताळात ...
शांतता, संसदेत गोंधळ सुरू आहे!अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी गेल्या आठवड्याने...
एफआरपी ः दूधदरावर कायमस्वरूपी तोडगाखरे तर मागील दशकभरापासून राज्यातील दुग्ध व्यवसाय...
अडचणीत वाढ अन् लुटीला प्रोत्साहनआधीच शेतकऱ्यांवर प्रचंड निर्बंध लादलेले असताना...
अवजारांची उपयुक्तता अन् दर्जा कसून...मागील दीड-दोन दशकांमध्ये देशात, राज्यात...
असा आदर्शवादी नेता पुन्हा होणे नाहीगणपतराव देशमुख ३० जुलै २०२१ ला आपल्यातून निघून...
आव्हान पाण्याच्या अन् चिखलाच्या पुराचेकोकणात २२ जुलै २०२१ या दिवशी ६३० मि.मी. एवढा...
जीवनमरणाचा प्रश्‍न निकाली काढामागील काही वर्षांपासून सोयाबीनच्या चांगल्या...