agriculture news in marathi agrowon agralekh on new year 2021 special | Agrowon

नवे वर्ष नवी उमेद

विजय सुकळकर
शुक्रवार, 1 जानेवारी 2021

कोरोनामुळे उद्‍भवलेली संकटे कमी होती की काय, म्हणून सरत्या वर्षात निसर्ग पण शेतकऱ्यांच्या मागे हात धुऊन लागला होता. परंतु अनेक ठिकाणी शेतकऱ्यांनी एकत्र येऊन त्यावर मात केली आहे.
 

सरत्या वर्षाने (२०२०) निसर्गापुढे मानवाच्या मर्यादा आणि त्याचबरोबर शेतीतील अमर्याद संधी दाखवून दिल्या आहेत. या वर्षाची सुरुवात होण्याआधीच (नोव्हेंबर २०१९) चीनमध्ये कोरोना विषाणूचे संक्रमण सुरू झाले. अल्पावधितच अदृश्य अशा जिवाने संपूर्ण जगाला बंदिस्त करून टाकले. आपल्या देशात मार्चअखेरपासून ते जूनपर्यंत तीन महिने कडक टाळेबंदी होती. माणूसच घरात कोंडला गेल्यामुळे उद्योग-व्यवसाय-सेवा ही क्षेत्रे ठप्प झाली. केंद्र-राज्य शासनाकडे विविध कररूपाने येणारा पैशाचा ओघ कमी झाला. कोरोनाने संपूर्ण जगासह भारताचेही अर्थचक्र थांबविले. देशात हातावर पोट असणाऱ्या मजुरांपासून ते लहान-मोठ्या उद्योजकांना ‘आता कसे होणार’ या चिंतेने ग्रासले होते. अशा परिस्थितीतही चालू होते ते केवळ शेतीक्षेत्र! सर्व जग घरात बंदिस्त असले तरी त्यांना अन्नपाणी तर लागणारच होते. आणि त्याचसाठी टाळेबंदीमध्ये सुद्धा शेतीत अन्न पिकविणे तसेच ते गाव-शहरातील सर्वांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी शेतकऱ्यांची धडपड सुरू होती.टाळेबंदीत पोलिसांच्या भीतीतही दूध-फळे-भाजीपाला शेतकऱ्यांनी घरोघरी पोचविला. या त्यांच्या कामगिरीला सलाम!

टाळेबंदीच्या काळात देशात उन्हाळा होता. मागच्या हंगामातील रब्बी पिकांची काढणी झालेली होती. त्यामुळे गहू, हरभरा, ज्वारी आदी शेतीमाल विकण्यास शेतकऱ्यांना अडचण निर्माण झाली. मागणी ठप्प, दर पडलेले यांत शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले. त्यातच उन्हाळी मशागतीची कामे खोळंबली होती. अधिक मजुरी आणि यंत्रासाठी जास्तीचे भाडे देऊन शेतकऱ्यांना मशागत करून घ्यावी लागली. जूनपासून टाळेबंदी थोडी शिथिल झाली तरी लोकांच्या मनात कोरोनाची भीती होतीच. घरातील शेतीमाल घरातच पडून असल्यामुळे आणि पीककर्ज मिळत नसल्याने शेतकऱ्यांवर आर्थिक ताण होता. खरीप पेरणीकरिता निविष्ठांच्या टंचाईने अधिक दराने त्यांची खरेदी करावी लागली. परंतु येथेही बळीराजा मागे हटला नाही आणि खरीप हंगामात आपले राज्यच नाही, तर देशभर विक्रमी क्षेत्रावर पेरणी झाली. 

कोरोनामुळे उद्‍भवलेली संकटे कमी होती की काय, म्हणून सरत्या वर्षात निसर्ग पण शेतकऱ्यांच्या मागे हात धुऊन लागला होता. पावसाळ्यात झालेली अतिवृष्टी आणि लांबलेल्या पावसाने पिकांबरोबर शेतकऱ्यांनी पाहिलेली स्वप्नेही वाहून गेली. परंतु शेतकरी खचला नाही, तर पुन्हा नव्या उमेदीने कामाला लागला. त्याची फळे रब्बी हंगामातील जोमदार पिकांच्या रूपाने आज दिसत आहेत. संकटांच्या अशा मालिकेत अनेक ठिकाणी शेतकऱ्यांनी एकत्र येऊन गट, समूह, उत्पादक कंपन्या यांच्या माध्यमातून शेतीमालाचे उत्पादन घेताना आणि विक्री करताना येणाऱ्या अडचणींवर मात केली. यावरून एकत्रित शेती आणि शेतीमाल विक्री हाच भविष्यातील शेतीचा राजमार्ग असल्याचे दिसून येते. शिवाय निविष्ठांपासून ते निर्यातीपर्यंतच्या सोयीसुविधांसाठी गाव आत्मनिर्भर झाले पाहिजे, हेही २०२० या वर्षाने शिकविले आहे. देशाची अर्थव्यवस्था रसातळाला जात असताना शेती क्षेत्रच त्यास तारू शकते, हेही दिसून आले आहे. हवामान बदल शेतीत निर्णायक ठरत आहे. आपल्याकडे अजूनही या विषयीचे गांभीर्य दिसत नाही. या सर्व बाबी लक्षात घेऊन नियोजनकर्त्यांनी शेतीची ध्येयधोरणे आखायला हवीत, तरच या देशातील शेती आणि शेतकरीही टिकेल. 

नवीन वर्षात अॅग्रोवन ‘नव्या रूपात येत आहे. शेती मशागतीबरोबर मनाची मशागत करणारी काही नवीन सदरेही सुरू केली आहेत. मांडणीतही आकर्षक बदल केले आहेत. हा बदल वाचकांना निश्‍चितच आवडेल. नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा!


इतर संपादकीय
अद्ययावत ‘मंडी’चे स्वप्न!दिल्लीच्या सीमारेषेवर पाच ठिकाणी गेले ९२ दिवस...
एकत्र या अन् ठरवा भावसातारा जिल्ह्यातील एका शेतकऱ्याला कोबीला...
शिस्त पाळा लॉकडाउन टाळाराज्यात मागील तीन महिन्यांपासून कोरोना...
५० वर्षांच्या वृक्षाचे पर्यावरणीय मूल्य...साधारणतः आपण कुठल्याही वस्तूचे मूल्यमापन विविध...
चळवळ चॉकीची!मराठवाड्यापाठोपाठ आता विदर्भात देखील रेशीम...
प्रगतिशील शेतीची खरी ‘वाट’कोरडवाहू जमिनी ओलिताखाली यायला लागल्या पासून...
लोककल्याणकारी राजाहिंदवी स्वराज्यांची मुहूर्तमेढ रोवणाऱ्या ...
अपेक्षांवर ‘पाणी’शेतकऱ्यांचा शेतीमाल घरात येऊन पडेपर्यंत काही खरे...
सद्‍गुणांचे साक्षात प्रतीक ‘‘छ त्रपती शिवाजी महाराज हे केवळ महाराष्ट्राचेच...
पशुपक्षी लशीकरणासाठी हवी स्वतंत्र...राज्यात कुठे ना कुठे संसर्गजन्य रोगाचा...
न्याय्य हक्क मिळावाराज्यातील कृषी विद्यापीठांच्या तृतीय व चतुर्थ...
खारपाणपट्ट्याकडे दुर्लक्ष नकोविदर्भातील अकोला, अमरावती, बुलडाणा या तीन...
वसंत पंचमी म्हणजे आनंदोत्सववसंत पंचमी म्हणजे शेतकऱ्यांसाठी आनंद उत्सवाची...
‘कट’ कारस्थान थांबवासध्या राज्यात रब्बी हंगाम अंतिम टप्प्यात आहे. गहू...
औषधी वनस्पतींतील मक्तेदारी थांबवाकोरोना काळात आरोग्य विभागाचे (आयुष) महत्त्व...
विदेशी वृक्षाने जैवविविधता धोक्यातआपल्या देशात तसेच राज्यात महामार्गांच्या...
जगातील आनंदमयी स्वर्गाचा निरोप घेताना स्वच्छ हवा, समृद्ध निसर्ग यांचा मुक्त आस्वाद घेत...
झळा वणव्याच्या! सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी तालुक्यातील...
वृक्ष संपन्न देशात विदेशी वृक्ष का?आज आपल्यासमोर सर्वांत गंभीर संकट उभे आहे, ते...
निसर्ग देवतांचा आदर करायला हवाडेहराडूनपासून २९५ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या...