agriculture news in marathi agrowon agralekh on psycho mentality | Agrowon

अविवेकाची काजळी
विजय सुकळकर
गुरुवार, 26 सप्टेंबर 2019

अविवेकाची काजळी समाजात वाढत असताना ती वेळीच पुसून तेथे विवेकरूपी दीप लावावा लागेल. यासाठी व्यापक अशा सामाजिक-आध्यात्मिक प्रबोधनाची गरज आहे.

एखाद्याच्या यशावर आनंद व्यक्त करण्यापेक्षा अपयशानंतर खूश 
 होणाऱ्यांची संख्या समाजात वाढत आहे. दुसऱ्याच्या अपयशात, दुःखात, अडचणीत, नुकसानीत आनंद व्यक्त करणारी ही विकृत मनोवृत्ती म्हणावी लागेल. अशा प्रकारच्या मनोवृत्तीतूनच एखाद्यास जाणीवपूर्वक अडचणीत आणणे, आर्थिक नुकसान पोचविणे, असे वाढत असलेले प्रकार तर फारच दुर्दैवीच म्हणावे लागतील. मागील काही दिवसांपासून मागणी-पुरवठ्यातील तफावतीमुळे कांद्याचे दर वाढले आहेत. त्यामुळे बहुतांश शेतकरी आपल्याकडील चाळीत साठविलेला कांदा विक्रीसाठी काढत आहेत. नाशिक जिल्ह्यातील विष्णू आहेर हे शेतकरी चाळीतील कांदा विक्रीसाठी काढण्याच्या तयारीत असतानाच कुण्या अज्ञात व्यक्तीने त्यांच्या चाळीत युरिया टाकल्यामुळे त्यांचा जवळपास १२० क्विंटल कांदा खराब झाला आहे. कांद्याला मिळत असलेल्या चालू दरानुसार त्यांचे थेट पाच लाख रुपयांचे नुकसान झाले आहे. याबाबत त्यांनी देवळा पोलिस स्टेशनमध्ये तक्रारही दाखल केली आहे. 

मागील काही वर्षांपासून राज्यभरच शेतकऱ्यांचे नुकसान करण्यांच्या घटनांत वाढ झालेली दिसून येते. यातूनच शेतात अथवा बांधावर लावलेली झाडे तोडणे अथवा उपटून टाकणे, सोयाबीन असो की गहू, हरभरा यांची काढणी करून शेतात लावलेल्या गंजीला आग लावणे, साठवून ठेवलेला कापूस पेटवून देणे अथवा चाळीतील कांदा नासविणे, असे अनेक प्रकार पुढे येत आहेत. महत्त्वाचे म्हणजे असे प्रकार करणारा दूरचा कोणी नसून, जवळपासचीच व्यक्ती असते आणि त्यांच्याकडून जाणीवपूर्वक अशा घटना घडविल्या जातात. खरे तर शेतकरी मुळातच प्रचंड अडचणीत आहे. अस्मानी कहराबरोबर त्यांच्यावरील सुलतानी संकटातही भर पडत आहे. कुठे पूर, अतिवृष्टी तर कुठे अनावृष्टी, दुष्काळ यामुळे नुकसान वाढत आहे म्हणण्यापेक्षा हाती काहीही लागत नाही, असे म्हणणे अतिशोयक्ती ठरणार नाही. यातूनही वाचलेल्या, वाचविलेल्या पिकांवर नवनवीन रोग-किडींचा प्रादुर्भाव होत आहे. त्यांचे नियंत्रण कठीण होऊन बसले आहे. त्यातच बियाण्यांच्या खरेदीपासून ते शेतीमालाच्या विक्रीपर्यंत बाजारात जो नाही तो त्यास लुटायला, फसवायला बसले आहेत. यातूनच होणाऱ्या आर्थिक कुचंबणेतून राज्यात शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यासुद्धा वाढत आहेत. अशा वेळी शेतकऱ्यांचे जाणीवपूर्वक आर्थिक नुकसान त्याच्या जवळपासचेच कोणी करत असेल तर, ते फारच वेदनादायी आहे. 

गावात अनेक कारणांनी गट-तट पडतात. काही वेळा कुणासोबतच्या भांडणातून वैयक्तिक वितुष्टही येते. परंतु, अशा प्रकारचे वितुष्ट अथवा मतभेदाचे रूपांतर कोणत्याही परिस्थितीमध्ये थेट आर्थिक नुकसान पोचविण्यात होता कामा नये. आपापसांतील मतभेद समोरासमोर बसून मिटवायला हवेत. याकरिता गावातील सरपंच, पोलिस पाटील, तंटामुक्तीचे अध्यक्ष यांनी पुढाकार घ्यायला हवा. चांगले संस्कार, समंजसपणातून विकृत मनोवृत्तीला दूर सारता येऊ शकते.

चांगले संस्कार, समंजसपणातून विवेक वाढतो. विवेक म्हणजे एखाद्या बाबीचा सारासार विचार करणे. सारासार विचारामध्ये वाईट-विकृत मनोवृत्तीला थारा नसतो. त्यामुळेच वाईट-विकृत विचारसरणीला अविवेक म्हणतात. अशा प्रकारची अविवेकाची काजळी समाजात वाढत असताना ती वेळीच पुसून तेथे विवेकरूपी दीप लावावा लागेल. आणि यासाठी व्यापक सामाजिक- आध्यात्मिक प्रबोधनाची गरज आहे. हे सर्व भविष्यात अशा प्रकारच्या घटना टाळण्यासाठी करायलाच पाहिजेत. परंतु, हे करीत असताना अशा विकृतीतून कोणी कुणाचे नुकसान केले असेल तर, त्यावर कडक कायदेशीर कारवाईदेखील व्हायला पाहिजे. काही जणांना चांगली अद्दल घडली म्हणजे पुढील प्रकार आपोआपच कमी होतील, हेही तेवढेच खरे आहे. 
                                                                              

इतर संपादकीय
को-मार्केटिंगचा घोळबियाणे, खते, कीडनाशके या कृषी उत्पादनासाठीच्या...
राजद्रोह कायद्याची गरज काय?का ही वर्षांपूर्वीची ही घटना आहे. एका...
पाण्याचा ताळेबंद गरजेचाच नगर जिल्ह्यातील हिवरे बाजार या गावाने यंदाच्या...
जैवविविधतेचा ऱ्हास करणारा प्रकल्प नकोचनियोजित नवमहाबळेश्वर गिरिस्थान प्रकल्पाचं क्षेत्र...
पुन्हा एकदा नव महाबळेश्‍वर प्रकल्प!निसर्ग पर्यटन व्यवसायाला चालना देण्यासाठी तसेच...
‘नदी जोड’चे वास्तवदेशात नदी जोड प्रकल्पाची चर्चा मागील चार...
शेतात कारळे अन् बांधावर हवेत शमी-आपटाआज विजयादशमी. नवरात्रीचे नऊ दिवस पडणारा मुसळधार...
सीमोल्लंघन पारंपरिक शेती पद्धतीचेऔरंगाबाद येथे विभागीय कृषी संशोधन व विस्तार...
जलधोरण स्थिती व गतीसर्वच क्षेत्रातून पाण्याची मागणी वाढते आहे....
खरेदीतील खोडा काढामूग, उडीद ही कमी कालवधीची कडधान्ये पिके आहेत....
मागोवा मॉन्सूनचादेशात यावर्षी सरासरीच्या ९६ टक्के पावसाबरोबर...
मर्जीचा मालक मॉन्सून नैर्ऋत्य मॉन्सूनच्या एकंदर सरासरी पावसाचं दीर्घ...
उच्छाद वन्यप्राण्यांचाकेंद्र सरकारने दोन वर्षांपूर्वी काढलेल्या...
गांधीजींची स्वराज्य संकल्पनाजमीन, हवा, पाणी, सूर्यप्रकाश, आकाश हे पंचघटक ईश्‍...
सत्पात्री पडावे अनुदानआपला देश दूध उत्पादनात आजही जगात आघाडीवर आहे. दूध...
शेती व्यवसाय विरुद्ध उद्योग क्षेत्रजोपर्यंत ग्रामीण भागातील शेतकरी, कष्टकऱ्यांच्या...
कांद्याचा वांदागेल्या महिनाभरापासून कांदा चांगलाच चर्चेत आहे....
अमेरिकेपेक्षा स्वहित अधिक महत्त्वाचे! भारताचा अमेरिकेबरोबर अपेक्षित असा व्यापार करार...
खाद्यतेलात स्वावलंबी होण्याची दिशाइंडोनेशिया आणि मलेशिया हे दोन देश पामतेलाचे...
‘पोकरा’ला कोण पोखरतेय?नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पात (पोकरा)...