agriculture news in marathi agrowon agralekh on rabi season in maharashtra | Agrowon

आता मदार रब्बीवर

विजय सुकळकर
गुरुवार, 7 नोव्हेंबर 2019

राज्यातील शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती अत्यंत हलाखीची आहे. शेतकऱ्यांना जी काही पदरमोड करायची होती, ती खरीप हंगामाच्या वेळीच करून झाली. परंतु, त्यातून हाती काहीही लागले नाही. त्यामुळे रब्बीसाठी पीककर्ज देण्याकरिता बॅंकांनी पुढे यायला हवे.
 

बऱ्याच दिवसांनंतर हवामान विभागाकडून एक सुखद अंदाज वर्तविण्यात आला आहे. ‘महा’ चक्रीवादळ विरून गेल्यानंतर पाऊस उघडीप देण्याची शक्यता आहे. पाऊस थांबताच राज्यात हळूहळू थंडी सुरू होईल, असा हा अंदाज आहे. खरे तर अशा अंदाजाची प्रतीक्षा राज्यातील सर्वांनाच, खासकरून शेतकऱ्यांना होती. ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमधील अवकाळी पावसाने खरीप पिके, फळे-भाजीपाला शेतकऱ्यांच्या हाती लागू दिली नाहीत.

राज्यातील शेतीवरील हे महासंकटच म्हणावे लागेल. आता शेतशिवारात नुकसानीची पाहणी व पंचनामे सुरू आहेत. यातून लवकर अन् भरीव मदत मिळायला हवी, अशी नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना अपेक्षा आहे. दुसरीकडे, राज्यातील शेतकऱ्यांनी रब्बीसाठी कंबर कसली आहे. अवकाळी पावसाने केलेले नुकसान, वाढलेले गवत, काडीकचरा यांच्या स्वच्छतेत शेतकरी गुंतला आहे. या वर्षीच्या अतिपावसाने धरणे, तलाव, बंधारे, शेततळी भरलेली आहेत. नदी-नाले अजून बरेच दिवस वाहत राहतील. भूगर्भातील पाणीपातळी वाढल्याने विहिरी, कूपनलिकांना चांगले पाणी आले आहे.

महत्त्वाचे म्हणजे जमिनीत चांगला ओलावा असल्याने सिंचनाची सोय नसलेले (जिरायती) शेतकरीसुद्धा कमी पाण्यावर येणारी रब्बी पिके या वर्षी घेऊ शकतात. त्यामुळे राज्यात रब्बीचे क्षेत्र वाढू शकते.

रब्बी हंगामात आकाश निरभ्र असते. स्वच्छ, थंड, कोरडी हवा आणि भरपूर सूर्यप्रकाश असतो. अशा हवामानात पिकांवर रोग-किडींचा प्रादुर्भाव कमी आढळून येतो. पिकांची कायिक तसेच उत्पादक वाढ चांगली होते. या सर्व नैसर्गिक अनुकूल परिस्थितीचा लाभ राज्यातील शेतकऱ्यांनी घ्यायला हवा. रब्बी हंगामासाठी रब्बी ज्वारी, मका, गहू, हरभरा, वाटाणा, राजमा, करडई, सूर्यफूल, भुईमूग, कारळ, मोहरी या पिकांसह अनेक हिवाळी भाजीपाला पिके शेतकऱ्यांना घेता येतील. विभाग, हंगाम, जमीन प्रकार यानुसार पीक आणि वाणनिवडीसाठी परिसरातील कृषी विद्यापीठे, कृषी विज्ञान केंद्रे तसेच कृषी विभागाच्या विस्तार यंत्रणेने शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करायला हवे.

महत्त्वाचे म्हणजे राज्यातील बहुतांश शेतकऱ्यांच्या हाती खरीप पिके लागली नाहीत. त्यामुळे शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती अत्यंत हलाखीची आहे. शेतकऱ्यांना जी काही पदरमोड करायची होती, ती खरीप हंगामाच्या वेळीच करून झाली. त्यामुळे रब्बीसाठी पीककर्ज देण्याकरिता बॅंकांनी पुढे यायला हवे. वसुली, नियम-निकष थोडे बाजूला ठेवून या वेळी पीककर्ज देण्याबाबत बॅंका आणि शासनाकडून विचार व्हायला हवा. कृषी विभागाकडून शक्य तेवढे बी-बियाणे, खते शेतकऱ्यांच्या मागणीनुसार अनुदानात वाटप करायला हवेत.

सध्याच्या कठीण काळात रब्बीसाठीची पूर्वमशागत, पेरणी, आंतरमशागत अशी वैयक्तिक शेतकऱ्यांच्या शेतातील कामे रोजगार हमी योजनेतून व्हायला हवीत. खरे तर अशा घोषणा केंद्र-राज्य शासनाकडून मागील दोन-तीन वर्षांपासून सुरू आहेत. या घोषणेवर राज्यात प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करण्याची हीच योग्य वेळ आहे. शेतकऱ्यांची वैयक्तिक कामे रोजगार हमी योजनेतून झाल्यास सध्याच्या बिकट परिस्थितीत मोठा आधार त्यांना होऊ शकतो. रब्बी हंगामाकरिता राज्यात मुबलक पाण्याची उपलब्धता असल्यामुळे सिंचनासाठी विजेचा पुरवठा सुरळीत राहील. प्रामुख्याने तो दिवसा होईल, ही काळजीदेखील घ्यायला हवी. रब्बी पिकांचे हमीभाव केंद्र सरकारने काही दिवसांपूर्वी जाहीर केले असून, त्यातील वाढ अत्यंत तुटपुंजी आहे. आता त्यात बदल होणार नसला, तरी केंद्र-राज्य शासनाने मिळून रब्बी शेतीमालासाठी हमीभावावर बोनस जाहीर करावा. तसेच, खरेदीची सक्षम यंत्रणा उभी करून तो खरेदी केल्यास शेतकऱ्यांना चांगला दिलासा मिळू शकतो.



इतर संपादकीय
मराठी भाषेला जिवंत ठेवणारा शेतकरीआज मराठी राजभाषा दिन. महाराष्ट्राची मातृभाषा...
दरवाढीसाठी हवी तर्कसंगत चौकटबीटी कापूस बियाणे उत्पादन खर्च वाढल्यामुळे दरात...
मातीचं सोनं करणारे भवरलाल जैन...“बळीवंत आम्ही, मातीतला दास धरलेली कास, मरणाची”...
शेतकऱ्यांवर अन्यायकारक करार नकोचअमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आपल्या...
ऐच्छिक पीकविम्याचे इंगितकें द्र सरकारने पीकविमा योजना शेतकऱ्यांसाठी...
नैसर्गिक नव्हे, सेंद्रिय शेतीची धरा काससुभाष पाळेकरांच्या पद्धतीनुसार बाह्य निविष्ठा...
जलयुक्त फेल, पुढे काय?उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रिपदाची सूत्रे हाती...
कहर ‘कोरोना’चाकोरोना विषाणूच्या वाढत्या उद्रेकाने जगभर दहशतीचे...
नदी संवर्धनाचा केरळचा आदर्शकेरळ हे भारताच्या दक्षिण टोकाचे एक राज्य. अरबी...
शिवरायांची भविष्यवेधी ध्येयधोरणेछत्रपती शिवाजी महाराजांच्या रूपाने रयतेचा राजा...
आपणच आपला करावा उद्धारशेती फायद्याची करायची असेल, तर शेतकऱ्यांनी एकत्र...
 शेतकरी केंद्रित अर्थसंकल्पाचा दावा फोलकेंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी १...
‘कीडनाशके कायदा’ हवा स्पष्ट शेतकऱ्यांना बनावट कीडनाशके विक्रेत्यांपासून...
राष्ट्रीय मुद्द्यांचा भाजपपुढे गुंतादिल्ली विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांच्या...
आता तरी सोडा धरसोडीचे धोरणसध्या बाजारात तुरीची आवक सुरू झाली असून अपेक्षित...
ग्रामीण विकासाचा ‘पर्यटन’ मार्गगेल्या आठवड्यात गुजरातमधील नर्मदा जिल्ह्यात...
संशोधनासाठीसुद्धा आता हवा जनरेटामागील वर्षी स्पेनमधील माद्रिद येथे संयुक्त...
आता वाढवा कामाचा वेगमहाविकास आघाडी सरकारने राज्यातील सरकारी अधिकारी-...
वृक्षसंवर्धनासाठी अनोखे संमेलनअमेरिकेमधील टेक्सास प्रांतात मी एक उद्यान पहावयास...
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थचभारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्थेच्या माध्यमातून...