agriculture news in marathi agrowon agralekh on santra export | Agrowon

दुबई वारी फलदायी ठरावी

विजय सुकळकर
मंगळवार, 14 जानेवारी 2020

युरोपीय देश, आखाती देश तसेच अमेरिका या देशांत संत्रा निर्यात वाढविण्यासाठी अपेडा, एनआरसीसी तसेच केंद्र-राज्य शासन यांच्याकडून प्रयत्न झाले पाहिजेत.
 

संत्रा हे जगभरातून मागणी असलेले फळपीक आहे. नागपूरच्या संत्र्याचा आकर्षक रंग आणि आंबट-गोड अशा अवीट चवीने जगाला भुरळ पाडली जाऊ शकते. मात्र, कधी श्रीलंका तर कधी बांगलादेश यापुढे नागपुरी संत्रा गेला नाही. यांस कारण म्हणजे आत्तापर्यंत केंद्र-राज्य शासन आणि प्रशासन पातळीवर या फळपिकाबाबत कमालीची उदासीनता हे आहे. आत्ताच्या हंगामात नागपुरी संत्र्याला दुबईला पाठविण्याची तयारी उत्पादकांकडून सुरू आहे. यांस कसा प्रतिसाद मिळतो, हे जाणून घेण्यासाठी मात्र थोडी वाट पाहावी लागेल. संत्रा हे विदर्भाच्या मातीत रुजलेलं एकमेव फळपीक आहे. खरे तर विदर्भाच्या जिरायती शेतीतील कापूस आणि सोयाबीन या कमी उत्पन्न देणाऱ्या पिकांना संत्रा सक्षम पर्याय ठरणे अपेक्षित होते. परंतु तसे झाले नाही. संत्रा हे फळपीक संशोधन, प्रक्रिया आणि विक्री-निर्यात अशा सर्वच पातळ्यांवर पिछाडीवर आहे.

अमरावती आणि नागपूर जिल्ह्यात पसरलेल्या अनेक संत्रा बागा मागील सततच्या दुष्काळात वाळल्या. तसेच मागील अतिवृष्टी अवकाळी पाऊस, गारपीट यांनीही संत्र्याचे मोठे नुकसान केले आहे.  संत्राच्या नवीन बागा लावल्या जात असल्याचे बोलले जाते. परंतु त्या प्रमाणात अपेक्षित क्षेत्र वाढ दिसून येत नाही. लिंबूवर्गीय फळपिकांचे राष्ट्रीय स्तरावरील संशोधन केंद्र (एनआरसीसी) नागपूर येथे आहे. परंतु, पुरातन काळापासून चालत आलेल्या ‘नागपुरी संत्रा’ या वाणाला सक्षम असा पर्याय (दुसरे वाण) अजूनही उत्पादकांना उपलब्ध होऊ शकला नाही. नागपुरी संत्र्याची चव चांगली असली, तरी साल पातळ आहे. त्यात बियांचे प्रमाण जास्त आहे. त्यामुळे या फळाची टिकाऊक्षमता कमी असून, प्रक्रियेसाठीसुद्धा हा वाण चांगला समजला जात नाही.  

विदर्भातून देशभरातील बाजारात संत्रा जातो. परंतु विक्री, साठवण, वाहतूक यांबाबत कुठल्याच सोयीसुविधा उपलब्ध नसल्याने उत्पादकांसह व्यापाऱ्यांनापण प्रचंड अडचणींचा सामना करावा लागतो. आत्ताही ट्रकमध्ये संत्रा मोकळा भरून देशांतर्गत विक्रीसाठी पाठविला जातो. यामध्ये मोठ्या प्रमाणात संत्रा खराब होऊन त्यास दरही कमी मिळतो. संत्र्याची प्रतवारी, व्हॅक्स कोटिंग आणि बॉक्स पॅकिंगमध्ये विक्रीसाठी पाठविला, तर त्याची टिकाऊक्षमता वाढते, प्रत चांगली राहून दरही अधिक मिळतो. परंतु संत्रा ग्रेडिंग, पॅकिंगचे दोनच प्रकल्प विदर्भात असून, तेही बंदच असतात. 

संत्रा निर्यातीच्या बाबतीत तर फारच दयनीय अवस्था आहे. संत्रा निर्यात प्रामुख्याने शेजारील देशांत होते. त्यातही सातत्य दिसून येत नाही. बांगला देशने आयातशुल्क वाढविल्याने तेथील संत्रा निर्यात रोडावली आहे. युरोप, अमेरिकेला संत्रा पाठवायचा, तर त्यांना कीडनाशके अंशमुक्त (रेसिड्यूफ्री) संत्रा लागतो. आता तर हे देश कीड-रोगमुक्त क्षेत्रातून उत्पादित शेतीमाल स्वीकारणार आहेत. संत्र्याचे कीडनाशके अंशमुक्त उत्पादन घेण्यासाठी ‘सिट्रसनेट’ तयार नाही. सिट्रसनेटच्या प्रक्रियेस आत्ता कुठे सुरुवात झाली आहे. चीन हा शेतीमालासाठी मोठा आयातदार देश मानला जातो. परंतु, त्यांच्या प्रोटोकॉल लिस्टमध्ये संत्र्याचे नावच नाही. केंद्रीय कृषी तसेच वाणिज्य मंत्रालयांच्या पातळीवर याबाबत प्रयत्न झाल्यास चीनशी संत्रा निर्यात सुरू होऊ शकते. याशिवाय युरोपीय देश, आखाती देश तसेच अमेरिका या देशांत संत्रा निर्यात वाढविण्यासाठी अपेडा, एनआरसीसी तसेच केंद्र-राज्य शासन यांच्याकडून प्रयत्न झाले पाहिजेत. दुबईसाठी होत असलेल्या निर्यातीतून अपेडासह शासन यासाठी पावले उचलत असल्याचे दिसून येते. त्यात आता कोणीही खंड पडू देणार नाही, एवढीच माफक अपेक्षा!


इतर संपादकीय
बळीराजालाच बळी देण्याचा प्रकार?शेती क्षेत्रातील सुधारणाविषयक तीन वटहुकूम असोत...
पावसाच्या बदलत्या पॅटर्नचा अभ्यास कधी?‘‘दोन एकरातील सोयाबीन काढणीला आले असून पंधरा...
बाजार सुधारणांत नको राजकीय धुळवडकोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर होत असलेल्या संसद...
स्पर्धेत टिकण्यासाठी ‘ई-नाम’केंद्र सरकारने कृषी, पणन व्यवस्थेत सुधारणा घडवून...
किसान रेल्वे धावो सुसाट तुमची उमटलेली पाऊले नेहमी आत्मविश्वासपूरक आणि...
कोरोनाचे विदारक वास्तवभारतात ३० जानेवारी २०२० ला केवळ एक कोरोनाबाधित...
एका शोकांतिकेचे पुनरावर्तनदेशात एप्रिलपासून उन्हाळ कांद्याचा आवक हंगाम सुरू...
हा तर विश्वासघात!खरे तर जून ते सप्टेंबर या काळात कांद्याचे दर थोडे...
`अॅक्शन प्लॅन’ करेल काम!  मागील महिनाभरापासून विदर्भातील संत्रा उत्पादक...
कायदा कठोर अन् अंमलबजावणी हवी प्रभावी...शेतकऱ्यांना बनावट कीडनाशकांपासून संरक्षण...
अभियाने उदंड झाली, अंमलबजावणीचे काय?देशात शेतमाल खरेदीची अद्यापपर्यंत नीट घडी बसलीच...
आव्हान रोजगारवृद्धीचे!वाढती लोकसंख्या, अर्थव्यवस्थेचा अस्थिर वृद्धीदर,...
परतीच्या मॉन्सूनचा बदलता पॅटर्नदरवर्षी जून महिन्यात आपण ज्या मॉन्सूनची मोठ्या...
अनुकरणीय उपक्रमखरीप हंगाम आता संपत आला आहे. राज्यातील अनेक...
आश्वासक रब्बी हंगामखरे तर सप्टेंबर महिना लागला की महाराष्ट्रातील...
कार्यपालिकेचा वाढता वरचष्मासंसदीय लोकशाहीत कायदेमंडळ (संसद), कार्यकारी मंडळ...
‘सुपर फूड’ संकटातआपल्या देशात गेल्या दीड-दोन दशकांपासून...
बहुआयामी कर्मयोगी   प्रणव मुखर्जी यांचा सार्वजनिक जीवनातील...
अनुदानाची ‘आशा’रा ज्यात मागील तीन ते चार वर्षांपासून विविध...
‘धन की बात’ कधी?गतवर्षीच्या तुलनेत यावर्षी खरीप पिकांच्या...