agriculture news in marathi agrowon agralekh on success story of landless to landholders | Agrowon

लाटेविरुद्धचा यशस्वी प्रवास

विजय सुकळकर
गुरुवार, 31 ऑक्टोबर 2019

कष्टात सातत्य, कुटुंबातील सर्वांची साथ आणि मुख्य म्हणजे शेतीतल्या पैशाचे योग्य नियोजन केले, तर परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी त्यावर मात करून यश गाठता येते, हेच व्यवहारे दांपत्याने दाखवून दिले आहे. 

मागील अडीच ते तीन दशकांच्या शेतीवर दृष्टिक्षेप टाकला, तर १०० हून अधिक एकर जमीन असणाऱ्या जमीनदाराकडे आज १० ते १५ एकर शेती उरली आहे. ५० ते १०० एकरपर्यंत शेती असणारे अल्प-अत्यल्प भूधारक झाले आहेत. तर ५० एकरांखाली जमीन धारणा असलेले शेतकरी आज भूमिहीन झालेले आहेत. यात काही अपवादही असतील, परंतु वडिलोपार्जित शेतीच्या होत असलेल्या वाटण्या, विकासकामांसाठी मोठ्या प्रमाणात होत असलेले जमिनीचे अधिग्रहन तसेच अनेक कारणांनी तोट्यात जात असलेली शेती शेतकऱ्यांना अडचणीच्या वेळी विकावी लागत असल्याने या देशात, राज्यात अल्प-अत्यल्प भूधारक तसेच भूमिहीनांचीच संख्या वाढताना दिसते आहे. महत्त्वाचे म्हणजे नैसर्गिक आपत्ती असो की शासनाची ध्येयधोरणे शेती-शेतकऱ्यांबाबत अलीकडे चांगले काही ऐकूच येत नाही. शेतकऱ्यांची तरुण मुले शेतीत उतरायला तयार नाहीत. सध्या शेती कसत असलेला मोठा शेतकरी वर्ग त्यांना पर्यायी उपजीविकेचे साधन मिळाल्यास शेतीला रामराम ठोकण्यास तयार आहे. शेती परवडतच नसल्याने शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या वाढत आहेत. अशा एकंदरीतच शेतीबाबतच्या नकारात्मक वातावरणात नांदेड जिल्ह्यातील मारोती व पारुबाई व्यवहारे या भूमिहीन दांपत्याने शेती विकत घेऊन त्यात एकात्मिक शेतीचे आदर्श मॉडेल उभे केले आहे. त्यांची यशोगाथा २३ ऑक्टोबर २०१९ च्या  अग्रोवनच्या अंकात प्रसिद्ध झाली आहे. कष्टात सातत्य, कुटुंबातील सर्वांची साथ आणि मुख्य म्हणजे शेतीतल्या पैशाचे योग्य नियोजन केले तर परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी त्यावर मात करून यश गाठता येते, हेच व्यवहारे दांपत्याने दाखवून दिले आहे. 

आजच्या प्रचंड महागाईच्या काळात, कौटुंबिक गरजा वाढलेल्या असताना मोलमजुरी करून, फळे-भाजीपाला विकून पैसा शिल्लक टाकणे, ही साधी गोष्ट राहिलेली नाही. त्यातही कष्टातून जमा केलेला पैसा तोट्याच्या शेतीत गुंतविणारे शोधूनही सापडणार नाहीत. परंतु व्यवहारे दांपत्याने घर खर्च, मुलाबाळांचे शिक्षण, लग्नकार्य या जबाबदाऱ्या पार पाडून शिल्लक पैशातून जमीन खरेदी केली. हळूहळू ती वाढविली. जिरायती शेतीला सिंचनाची सोय केली. पारंपरिक पिकांऐवजी आंबा, हळद, भाजीपाला अशा नगदी पैसे देणाऱ्या पिकांचीच ते शेती करतात. शेती जिरायती असो की बागायती वाढत्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे शेतीतून उत्पन्नाची काहीही हमी राहिलेली नाही. म्हणून त्यांनी शेतीला दुग्धव्यवसाय, कोंबडीपालन, वासरांचे संगोपन आणि विक्री, पिठाची गिरणी, मिरची कांडप अशा शाश्‍वत मिळकतीच्या व्यवसायांची जोड दिली आहे. त्यामुळे शेतीत अथवा एखाद्या व्यवसायात फटका बसला तर त्याची उणीव दुसऱ्या व्यवसायातून भरून निघते आणि शेतकऱ्यावर आर्थिक संकट ओढवत नाही.

दिवाळीदरम्यान सोशल मीडियावर ‘पैशाचे योग्य नियोजन म्हणजेच खरे लक्ष्मीपूजन’ अशी पोस्ट फिरत होती. त्यात पैशाच्या नियोजनाबाबतच्या काही टिप्सही देण्यात आल्या होत्या. व्यवहारे दांपत्याने शेतीतील पैशातून उत्पन्नाचे विविध स्रोत निर्माण केलेत. ते स्रोत आटणार नाहीत, याची काळजी घेतली आहे आणि याबाबतचे त्यांचे नियोजन कमालीचे म्हणावे लागेल. राज्यातील शेतकरी, शेतमजूर, भूमिहीन, कष्टकऱ्यांनी त्यांच्या अत्यंत प्रेरणादायी अशा यशोगाथेपासून योग्य तो धडा घ्यायला हवा. शेतीत अनंत अडचणी आहेत, अस्मानी, सुलतानी संकटांचा सामना आहे. परंतु योग्य दिशा पडकून मेहनत केली त्यात सातत्य ठेवले तर यश हमखास मिळते, हेच त्यांनी दाखवून दिले आहे. 


इतर अॅग्रो विशेष
हापूसची १०५ टन निर्यातरत्नागिरी ः हापूसच्या निर्यातीला चालना देण्यासाठी...
उद्यापासून मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात...पुणे  : राज्यात तापमानाचा पारा चाळीशीपार...
राज्यातील ‘पोल्ट्री’ला तेराशे कोटींचा... सांगली : कोरोना विषाणूची अफवा आणि...
एकी, प्रयोगशीलता, कष्टातून व्यावसायिक...परभणी जिल्ह्यातील सिंगणापूर येथील सोगे संयुक्त...
 कांदा लिलाव पुन्हा खुल्या पद्धतीने;...नाशिक  : जिल्ह्यात ‘कोरोना’ची पार्श्वभूमी...
फळे, भाजीपाला निर्यातीसाठी पॅकिंग...मुंबई  : ‘कोरोना’च्या प्रादुर्भावामुळे...
राज्यात दिवसभरात १५० नवीन रुग्ण, १२...पुणे : राज्यात कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या...
शेतीमाल थेट विक्रीचा समन्वय भक्कम केला...नगर ः ‘कोरोना’च्या पार्श्वभूमीवर संचारबंदी...
राज्यात शुक्रवारपासून वादळी पावसाचा...पुणे  : राज्यात उन्हाचा ताप वाढत असल्याने...
कृषी रसायन कंपन्यांचा कच्चा माल अडकलापुणे  : ‘कोरोना’च्या पार्श्वभूमीवर लागू...
व्यावसायिक चातुर्यातून ४० टन कलिंगडाची...कोरोना संकटामुळे शेतमाल विक्री व्यवस्था अडचणीत...
गोदामांत ९० लाख टन साखर पडून; बंदरात...सोलापूर : अडचणीत सापडलेला साखर उद्योग २०१४-१५...
‘डिपिंग ऑईल’ची चढ्यादराने अनाधिकृत...नाशिक/सोलापूर : जिल्ह्यात द्राक्ष मालाला उठाव...
राज्यात दिवसभरात वाढले १२० रुग्ण;...पुणे : राज्यात सोमवारी १२० नवीन रुग्णांची...
मराठवाड्यात १०० वर लघु मध्यम प्रकल्प...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील ८७३ लघु, मध्यम, मोठ्या...
रब्बी कांदा उत्पादन २५ लाख टनांनी वाढणारपुणे : देशाच्या कांदा बाजारपेठांमध्ये यंदाच्या...
भाजीपाल्याच्या नव्या लागवडीबाबत संभ्रम...कोल्हापूर : ‘कोराना’च्या संकटामुळे गेल्या काही...
अर्धबंदिस्त शेळीपालनाने वाढवले शेतीचे...कृषी विषयात पदवीचे शिक्षण पूर्ण झाल्यावर...
पूर्व विदर्भात पावसाला पोषक हवामानपुणे  : राज्यात तापमानाचा पारा सातत्याने...
`अमूल`कडून शेतकऱ्यांना मंदीतही २००...पुणे : राज्यातील डेअरी उद्योग सध्या अतिशय बिकट...