agriculture news in marathi agrowon agralekh on success story of landless to landholders | Agrowon

लाटेविरुद्धचा यशस्वी प्रवास
विजय सुकळकर
गुरुवार, 31 ऑक्टोबर 2019

कष्टात सातत्य, कुटुंबातील सर्वांची साथ आणि मुख्य म्हणजे शेतीतल्या पैशाचे योग्य नियोजन केले, तर परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी त्यावर मात करून यश गाठता येते, हेच व्यवहारे दांपत्याने दाखवून दिले आहे. 

मागील अडीच ते तीन दशकांच्या शेतीवर दृष्टिक्षेप टाकला, तर १०० हून अधिक एकर जमीन असणाऱ्या जमीनदाराकडे आज १० ते १५ एकर शेती उरली आहे. ५० ते १०० एकरपर्यंत शेती असणारे अल्प-अत्यल्प भूधारक झाले आहेत. तर ५० एकरांखाली जमीन धारणा असलेले शेतकरी आज भूमिहीन झालेले आहेत. यात काही अपवादही असतील, परंतु वडिलोपार्जित शेतीच्या होत असलेल्या वाटण्या, विकासकामांसाठी मोठ्या प्रमाणात होत असलेले जमिनीचे अधिग्रहन तसेच अनेक कारणांनी तोट्यात जात असलेली शेती शेतकऱ्यांना अडचणीच्या वेळी विकावी लागत असल्याने या देशात, राज्यात अल्प-अत्यल्प भूधारक तसेच भूमिहीनांचीच संख्या वाढताना दिसते आहे. महत्त्वाचे म्हणजे नैसर्गिक आपत्ती असो की शासनाची ध्येयधोरणे शेती-शेतकऱ्यांबाबत अलीकडे चांगले काही ऐकूच येत नाही. शेतकऱ्यांची तरुण मुले शेतीत उतरायला तयार नाहीत. सध्या शेती कसत असलेला मोठा शेतकरी वर्ग त्यांना पर्यायी उपजीविकेचे साधन मिळाल्यास शेतीला रामराम ठोकण्यास तयार आहे. शेती परवडतच नसल्याने शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या वाढत आहेत. अशा एकंदरीतच शेतीबाबतच्या नकारात्मक वातावरणात नांदेड जिल्ह्यातील मारोती व पारुबाई व्यवहारे या भूमिहीन दांपत्याने शेती विकत घेऊन त्यात एकात्मिक शेतीचे आदर्श मॉडेल उभे केले आहे. त्यांची यशोगाथा २३ ऑक्टोबर २०१९ च्या  अग्रोवनच्या अंकात प्रसिद्ध झाली आहे. कष्टात सातत्य, कुटुंबातील सर्वांची साथ आणि मुख्य म्हणजे शेतीतल्या पैशाचे योग्य नियोजन केले तर परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी त्यावर मात करून यश गाठता येते, हेच व्यवहारे दांपत्याने दाखवून दिले आहे. 

आजच्या प्रचंड महागाईच्या काळात, कौटुंबिक गरजा वाढलेल्या असताना मोलमजुरी करून, फळे-भाजीपाला विकून पैसा शिल्लक टाकणे, ही साधी गोष्ट राहिलेली नाही. त्यातही कष्टातून जमा केलेला पैसा तोट्याच्या शेतीत गुंतविणारे शोधूनही सापडणार नाहीत. परंतु व्यवहारे दांपत्याने घर खर्च, मुलाबाळांचे शिक्षण, लग्नकार्य या जबाबदाऱ्या पार पाडून शिल्लक पैशातून जमीन खरेदी केली. हळूहळू ती वाढविली. जिरायती शेतीला सिंचनाची सोय केली. पारंपरिक पिकांऐवजी आंबा, हळद, भाजीपाला अशा नगदी पैसे देणाऱ्या पिकांचीच ते शेती करतात. शेती जिरायती असो की बागायती वाढत्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे शेतीतून उत्पन्नाची काहीही हमी राहिलेली नाही. म्हणून त्यांनी शेतीला दुग्धव्यवसाय, कोंबडीपालन, वासरांचे संगोपन आणि विक्री, पिठाची गिरणी, मिरची कांडप अशा शाश्‍वत मिळकतीच्या व्यवसायांची जोड दिली आहे. त्यामुळे शेतीत अथवा एखाद्या व्यवसायात फटका बसला तर त्याची उणीव दुसऱ्या व्यवसायातून भरून निघते आणि शेतकऱ्यावर आर्थिक संकट ओढवत नाही.

दिवाळीदरम्यान सोशल मीडियावर ‘पैशाचे योग्य नियोजन म्हणजेच खरे लक्ष्मीपूजन’ अशी पोस्ट फिरत होती. त्यात पैशाच्या नियोजनाबाबतच्या काही टिप्सही देण्यात आल्या होत्या. व्यवहारे दांपत्याने शेतीतील पैशातून उत्पन्नाचे विविध स्रोत निर्माण केलेत. ते स्रोत आटणार नाहीत, याची काळजी घेतली आहे आणि याबाबतचे त्यांचे नियोजन कमालीचे म्हणावे लागेल. राज्यातील शेतकरी, शेतमजूर, भूमिहीन, कष्टकऱ्यांनी त्यांच्या अत्यंत प्रेरणादायी अशा यशोगाथेपासून योग्य तो धडा घ्यायला हवा. शेतीत अनंत अडचणी आहेत, अस्मानी, सुलतानी संकटांचा सामना आहे. परंतु योग्य दिशा पडकून मेहनत केली त्यात सातत्य ठेवले तर यश हमखास मिळते, हेच त्यांनी दाखवून दिले आहे. 

इतर अॅग्रो विशेष
'पणन'ची २७ पासून कापूस खरेदी नागपूर ः सिसिआयची खरेदी सुरूच असली तरी कापूस पणन...
शेतीला व्यावसायिक दर्जा आवश्यक: सुहास...पुणे: भावनिकतेच्या आधारे शेती न करता शेतकरी...
कुजलेल्या तुराट्यांच्या झाडण्याही होणार...परभणी ः यंदा तुरीचं पीक लई जोरात आलं होतं. चांगली...
सांगली जिल्ह्यातील अंडी उत्पादकांना...सांगली ः एप्रिल ते ऑक्टोबर या सात महिन्यांत...
मानवी, शेती आरोग्यासाठी नैसर्गिक शेतीचा...मानवी व शेतीचे आरोग्य याबाबत अधिक जागरूक झालेल्या...
अभ्यास, नियोजनातून देशी दुग्धव्यसाय...भाजीपाला शेती करण्याबरोबरच रेशीमशेती आणि...
इथेनॉल उत्पादन घटणारपुणे:  देशाच्या इथेनॉलनिर्मितीत मोठी घट...
अकोला जिल्ह्यात कपाशीवर बोंड अळीअकोला ः परतीच्या पावसाने कापूस पिकाचे मोठ्या...
पीकविम्यासाठी शासकीय पातळीवर धावपळपुणे: अतिपावसामुळे नुकसान झाल्यानंतर शेतकऱ्यांना...
देशात मागणीच्या तुलनेत ४० टक्केच कांदा...पुणे: देशभरात ऑगस्ट महिन्यातील खरीप कांद्याच्या...
किमान तापमानात घटपुणे: राज्यात होत असलेले ढगाळ हवामान निवळल्यानंतर...
राज्यातील सव्वानऊ हजार गावांत पाणीपातळी...पुणे ः चालू वर्षी राज्यातील अनेक भागांत जोरदार...
शेतीतूनच जाते आर्थिक विकासवाट भारतीय अर्थव्यवस्थेवरील मंदीचे सावट दिवसेंदिवस...
मदत हवी दिलासादायकअवकाळी पावसाने राज्यात शेतीच्या झालेल्या...
स्वतःच्या गरजेनुसार यंत्रांची केली...बदलत्या काळात शेतीत मजुरांची संख्या कमी झाली....
व्यापाऱ्यांनी शेतमाल बाजारातील बदल...पुणे ः बाजार समित्या बरखास्त केल्यास सक्षम...
नांदेड : सोयाबीनचा पेरणीपेक्षा अधिक...नांदेड  ः यंदाच्या खरीप हंगामात जिल्ह्यात...
पंचनाम्यांची ‘अतिवृष्टी’; रातोरात ९३...पुणे ः राज्य शासनाची यंत्रणा पिकाचे पंचनामे...
पीकविम्यापासून वंचित राहिल्यास कंपनी...अकोला ः जिल्ह्यात गेल्या महिन्यातील पावसाने...
उसावर आता तांबेरा, तपकिरी ठिबकेकोल्हापूर: सातत्याने पडणारे धुके व जमिनीतील...