agriculture news in marathi agrowon agralekh on vice chancellor selection of mahatma phule agriculture university, rahuri dist nagar, Maharashtra | Agrowon

कुलगुरु निवडीत नको तडजोड

विजय सुकळकर
शुक्रवार, 25 सप्टेंबर 2020

कुलगुरुपदासाठी विद्वत्ता, अनुभव आणि अष्टपैलू नेतृत्व यांच्या निकषांत तडजोड करुन चालणार नाही. असे झाले तर यांत कृषी शिक्षण घेणारे विद्यार्थी आणि राज्यातील शेतकरी यांचे प्रचंड नुकसान होऊ शकते.

महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरीचे (जि.अहमदनगर, महाराष्ट्र) कुलगुरु डॉ. विश्वनाथा यांचा कार्यकाळ लवकरच संपणार आहे. त्यामुळे नव्या कुलगुरुचा शोध सुरु आहे. परंतू कुलगुरुपदी एका विशिष्ट उमेदवाराची वर्णी लावण्यासाठी अनुभवाचे निकष बदलण्याच्या हालचाली थेट राजभवनातून सुरु आहेत. या उमेदवाराने जोरदार ‘फिल्डींग’ लावलेली असल्याचे कळते. अशावेळी राज्यपाल तसेच कुलगुरु निवड समिती आता नेमकी काय भुमिका घेणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागून आहे. 

सुमारे दशकभरापूर्वी विद्यापीठ कुलगुरु पदासाठी प्रोफेसर पदाचा आठ वर्षांचा अनुभव, असा निकष होता. त्यावेळी याच कृषी विद्यापीठाच्या कुलगुरु पदासाठी १२० हून अधिक अर्ज आले होते. एवढ्या उमेदवारांच्या मुलाखती घेणे शक्य नसल्याने निवड समितीने मेरीटनुसार काही उमेदवारांनाच मुलाखतीसाठी बोलाविले. इतर उमेदवारांनी यावर आक्षेप नोंदविला. प्रकरण न्यायालयात गेले. न्यायालयाच्या आदेशानुसार सर्व उमेदवारांना मुलाखतीला बोलवावे लागले. त्यातून मग एकाची कुलगुरुपदी निवड झाली. या प्रक्रियेत दोन ते तीन महिन्यांचा कालावधी गेला, त्यात निवड समितीलाही बराच मनस्ताप झाला. हे सर्व टाळण्यासाठी तत्कालिन राज्यपालांनी कुलगुरु निवडीची प्रक्रिया शास्त्रशुद्ध करण्यासाठी तत्कालिन अतिरिक्त मुख्य सचिव नानासाहेब पाटील व डॉ. सुधीरकुमार गोयल यांना सुधारीत नियम निकष तयार करावयास सांगितले. त्यांनी त्यावेळच्या आजी-माजी कुलगुरुंशी चर्चा करुन योग्य निकष तयार केले. त्यानुसार कुलगुरु पदासाठी प्रशासकीय व तंत्र क्षेत्रातील आठ वर्षांचा अनुभव बंधनकारक केला. या आठवर्षांपैकी पाच वर्षांचा अनुभव हा विद्यापीठातील अधिष्ठाता, संचालक वा समकक्ष पदाचा असणे गरजेचे आहे. राज्यात काही काळ कृषी विद्यापीठातील भरत्या, नियुक्त्या, बढत्या बंदच होत्या. त्यामुळे या पात्रतेचे राज्यातील उमेदवार कुलगुरु पदासाठी भेटत नसल्याने बाहेरच्या राज्यातील उमेदवारांची वर्णी कुलगुरुपदी लागत होती. म्हणून अनुभवाचा कार्यकाळ पाच वर्षांचा करण्यात आला. आता या पात्रतेतही महात्मा फुले कृषी विद्यापीठातील काही उमेदवार बसत नसल्यामुळे अनुभवाचा कार्यकाळ पाचऐवजी तीन वर्षे करण्यासाठी एक लॉबी सक्रीय झाली आहे.

कुलगुरु पद हे मान-सन्मान, प्रतिष्ठेचे आहे. त्याचबरोबर या पदावर कृषी शिक्षण, संशोधन आणि विस्तार अशा तिन्ही आघाड्यांवर विद्यापीठाने उल्लेखनिय काम करण्याची जबाबदारी पण आहे. या पदावरील व्यक्तीस विद्यापीठांतर्गत विविध मंडळे, परिषदा यातील तसेच राष्‍ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी केंद्रीत कार्यक्रम राबविण्याचा देखील अनुभव हवा. याबाबतचे ज्ञान आणि कौशल्य प्रदीर्घ अनुभवातूनच प्राप्त होते. कुलगुरु निवडीत वाढता राजकीय हस्तक्षेप, त्यातून निकषांत होत असलेल्या वारंवार बदलांमुळे अपेक्षित अनुभव आणि पात्रतेच्या उमेदवारांची निवड या पदावर होताना दिसत नाही. मागील काही वर्षांपासून तर कृषी विद्यापीठे हे शैक्षणिक केंद्रांऐवजी राजकारण्यांचे अड्डे बनलेले आपण पाहतोय. राज्यातील कृषी विद्यापीठांच्या शिक्षणातील अत्यंत सुमार कामगिरीमुळे अधिस्विकृती गमावण्याची वेळ त्यांच्यावर आलेली होती. हे सर्व गंभीर आहे. त्यामुळेच कुलगुरुपदासाठी विद्वत्ता, अनुभव आणि अष्टपैलू नेतृत्व यांच्या निकषांत तडजोड करुन चालणार नाही. असे झाले तर यांत कृषी शिक्षण घेणारे विद्यार्थी आणि राज्यातील शेतकरी यांचे प्रचंड नुकसान होऊ शकते. या सर्व बाबींचा विचार करुन निवड समिती तसेच राज्यपाल येथून पुढे याबाबतच्या मूळ निकषांनुसार खरोखरच पात्र उमेदवारांची कृषी विद्यापीठांच्या कुलगुरुपदी निवड करतील, हीच अपेक्षा!


इतर संपादकीय
रिसोर्स बॅंक ः स्तुत्य उपक्रमहवामान बदलाच्या चरम सीमेवर आता आपण आहोत. खरे तर...
पणन सुधारणा कायदे शेतकरी हिताचेच!शेतीमालाच्या मार्केटमध्ये दराच्या बाबतीत कधीही...
कृषी ‘समृद्धी’चा मार्गबाळासाहेब ठाकरे मुंबई-नागपूर समृद्धी महामार्गालगत...
कोरोनामुळे वाढल्या कृषी व्यापार संधीचीनच्या तुलनेत आपली अर्थव्यवस्था मजबूत करायची...
भुकेला भारतजागतिक भूक निर्देशांक-२०२० नुकताच प्रसिद्ध झाला...
राज्यांचा निर्धार नि केंद्राची माघार‘जीएसटी’ अंतर्गत राज्यांना द्यावयाच्या...
दारिद्र्य निर्मुलनाची बिकट वाट आजही जगातील ८ ते १० टक्के लोक प्रतिदिवस १.९०...
डोळ्यातल्या पाण्याचे मोलऑ क्टोबरचा दुसरा पंधरवाडा चालू आहे. मूग, उडीद,...
किंमत कण कण अन्नाची!गोंदिया जिल्ह्यातील खाडिपार येथील एक संत महात्मा...
‘सोपा’ची पोटदुखी‘सो पा’ने (सोयाबीन प्रोसेसर्स असोसिएशन ऑफ इंडिया...
शेतकऱ्यांना हवे ‘अर्थ’पूर्ण संरक्षण!पीकविम्याचा लाभ कोणाला? नैसर्गिक आपत्ती, कीड आणि...
कोमेजलेली फुलेकोरोना महामारीच्या पार्श्वभूमीवरील लॉकडाउनच्या...
सुधारणांतील बिघाड! कृषी-पणन सुधारणा शेतकऱ्यांना कितपत फायदेशीर...
संत्र्याची रेल्वेवारी, फलदायी ठरावीनाशवंत शेतमालाची देशांतर्गत जलद आणि कमी खर्चात...
संशयाचे मळभ व्हावे दूरमागच्या हंगामातील पॅकहाऊसमधील द्राक्ष नाशिकहून...
नितीशकुमारांभोवती फिरणारी निवडणूकबिहार विधानसभा निवडणुकीचे वेळापत्रक जाहीर झाले...
आता ‘ताप’ कोंगो फिवरचा!जवळपास सहा महिन्यापूर्वी राज्यातील जनावरांमध्ये...
युक्ताहारविहारस्य...युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्ठस्य कर्मसु। ...
नवीन कायदे : आत्मनिर्भरता नव्हे...केंद्र सरकारच्या कृषी-बाजार सुधारणा कायद्यांना...
एकात्मिक शेती हाच खरा आधारशेती हा व्यवसाय पूर्वीपासूनच जोखीमयुक्त आहे....