agriculture news in marathi agrowon editorial on imporance of data in agriculture | Agrowon

अचूक आकडेवारीचा काळ

विजय सुकळकर
गुरुवार, 21 नोव्हेंबर 2019

माहितीशिवाय आकडेवारी (डाटा) असू शकते; परंतु आकडेवारीशिवाय माहिती असूच शकत नाही, हे विधान अमेरिकेतील एका थोर संगणकतज्ज्ञाचे आहे. यातून आकडेवारी आणि माहिती हे कसे एक दुसऱ्याशी संबंधित आहेत, हे स्पष्ट होते. 
 

आठव्या आंतरराष्ट्रीय कृषी सांख्यिकी परिषदेत मायक्रोसॉप्टचे सहसंचालक बिल गेट्स यांनी भारतीय शेतीतील मूळ समस्येलाच हात घातला आहे. सध्या हवामान बदलाचा कहर संपूर्ण जग अनुभवतेय. परंतु, त्याचे सर्वाधिक चटके आपल्या देशाला बसत आहेत. अशा वेळी बदलत्या हवामानाच्या आव्हानांवर अचूक सांख्यिकी, योग्य माहिती आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे मात करता येऊ शकते. असे मत बिल गेट्स यांनी व्यक्त केले आहे. अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना या सुविधा उपलब्ध करुन दिल्यास त्यांचे उत्पन्न २० टक्कांनी वाढेल, असा विश्वासही त्यांना वाटतो. आपल्या देशातील धोरणकर्ते, राज्यकर्ते यांना अचूक आकडेवारी, योग्य माहिती यांचे नियोजनात, देशाच्या विकासातील महत्त्व अजूनही कळालेले नाही. त्या वेळी ही बाब त्यांच्या निदर्शनास आणून दिल्याबद्दल बिल गेट्स यांचे आभारच मानायला पाहिजेत.

आपल्याकडे माहितीशिवाय आकडेवारी (डाटा) असू शकते; परंतु आकडेवारीशिवाय माहिती असूच शकत नाही, हे विधान अमेरिकेतील एका थोर संगणकतज्ज्ञांचे आहे. यातून आकडेवारी आणि माहिती हे कसे एक दुसऱ्याशी संबंधित आहेत, तसेच त्यांचे एकूणच नियोजनातील महत्त्व स्पष्ट होते. असे असताना आपल्या देशात शेतीच्या बाबतीत अचूक आकडेवारीचा फारच गोंधळ पाहावयास मिळतो. शेतीचे एकूण क्षेत्र, हंगाम आणि पीकनिहाय लागवड क्षेत्र, प्रत्यक्ष उत्पादनक्षम क्षेत्र, पिकांचे उत्पादन, फळबागांखालील क्षेत्र, नवीन झालेली फळबाग लागवड, जुन्या काढलेल्या बागा, बारमाही सिंचन क्षेत्र, हंगामी बागायती क्षेत्र याबाबतची अद्ययावत आकडेवारी पुढे येतच नाही. त्यामुळे उत्पादनाचे, दराचे अंदाजही चुकतात. याचा थेट फटका शेतकऱ्यांना बसतो. एवढेच नव्हे तर शासनाचे शेतीबाबतचे नियोजन, ध्येयधोरणेही चुकतात. अधिक गंभीर बाब म्हणजे मागील काही वर्षांपासून सांख्यिकी विभागाकडून येणारी आकडेवारी, माहिती शासनाच्या सोयीची नसेल तर ती दाबली जाते. 

चुकीच्या आकडेवारीसोबतच अयोग्य माहितीचा फटकाही शेतकऱ्यांना सातत्याने बसत आला आहे. हवामान बदल चरम सीमेवर आहे. जागतिक व्यापाराचा परिणाम अनेक शेतीमालांच्या देशांतर्गत दरावरही होत आहे. अशा वेळी हवामान तसेच जागतिक बाजारपेठांची योग्य माहिती शेतकऱ्यांना मिळत नाही. या वर्षी चांगल्या पावसाच्या अंदाजाबरोबर सप्टेंबर, ऑक्टोबर, नोव्हेंबरमध्ये सातत्याने चक्रीवादळे निर्माण होतील, त्यातून देशांच्या बऱ्याच भागात पावसाळा लांबेल हेही शेतकऱ्यांना सांगितले असते. तर शेतकऱ्यांनी खरीप पेरण्या थोड्या लांबवून यातून आपले पीक वाचविले असते किंवा नुकसान टाळण्याच्या अनुषंगाने इतरही काही खबरदाऱ्या घेतल्या असत्या. परंतु तसे झाले नाही आणि केवळ अचूक माहितीअभावी शेतीचे झालेले नुकसान आज सर्वांसमोर आहे. जसे हवामानाचे तसेच बाजारपेठेचेही आहे. कुठल्या शेतीमालास, नेमक्या कोणत्या वेळी, कोणत्या बाजारपेठेत दर चांगले मिळतात, याची माहितीही शेतकऱ्यांना मिळत नाही. त्यातून देशांतर्गत तसेच जागतिक बाजारातील अनेक शेतीमालास चढा दर शेतकऱ्यांच्या पदरात पडत नाही. 

खरे तर माहिती तंत्रज्ञानाच्या युगात हवामान असो, की जागतिक बाजार याची योग्य माहिती शेतकऱ्यांना देणे अवघड नाही. परंतु, त्यावर देशातील शासन-प्रशासनाकडून कामच होत नाही. काही प्रमाणात काम झाले तरी ते शेतकऱ्यांपर्यंत योग्य वेळेत पोचत नाही. येथून पुढील काळ हा अचूक आकडेवारीचाच आहे. ज्याच्या हाती अधिक आणि अचूक आकडेवारी तोच जगावर राज करू शकतो. असे असताना शेतीसह सर्वच विभाग, क्षेत्रातील अचूक आकडेवारी शासन प्रशासनाने गोळा करण्याचे काम तत्काळ हाती घ्यायला हवे. जमा होत असलेल्या आकडेवारीचे सातत्याने विश्लेषणही होणे गरजेचे आहे. अचूक आकडेवारीच्या योग्य विश्‍लेषणातून पुढे आलेली माहिती सातत्याने सर्वांसमोर मांडायला हवी. यातूनच शेतकऱ्यांसह शासनालाही विकासाची योग्य दिशा सापडेल.


इतर अॅग्रो विशेष
सूक्ष्म सिंचन योजनेचा सात वर्षानंतर...अकोला ः सूक्ष्म सिंचनाचा लाभ घेणाऱ्या शेतकऱ्यांना...
कोल्हापुरातील गूळ हंगाम अंतिम टप्प्यातकोल्हापूर : यंदाचा गूळ हंगाम अंतिम टप्प्यात येत...
पाणीवापराचे तंत्र समजून निर्यातक्षम...सिंचन व्यवस्थापन हा प्रयोगशील व प्रगतिशील शेतीतील...
सकाळी गारठा, तर दुपारी चटकापुणे : राज्यात कमाल तापमानातील वाढीबरोबरच किमान...
थेट सरपंच निवड रद्दमुंबई: थेट सरपंच निवड रद्द करणारे विधेयक मंगळवारी...
निर्यात न करणाऱ्या कारखान्यांच्या साखर...कोल्हापूर : देशातील ज्या साखर कारखान्यांनी...
कर्जमाफीची पहिली यादी जाहीर; ६८...मुंबई: मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि उपमुख्यमंत्री...
राज्यात उन्हाचा चटका कायम पुणे : राज्याच्या हवामानात वेगाने बदल होत आहेत....
‘पीएम-किसान’ योजनेत शेतकऱ्यांना ५१ हजार...नवी दिल्ली: केंद्र सरकारने गेल्या वर्षी पंतप्रधान...
शेतकरी कर्जमाफीवरून विरोधकांचा गदारोळ मुंबई: शेतकरी कर्जमाफीबाबत सरकारने एकही आश्वासन...
खारपाणपट्ट्यात पिकले गोड अॅपेल बोरअंधेरा कितना भी घना क्यू ना हो, दिया जलाना कहाँ...
कृषी शिक्षणाचा खर्चही आता लाखाबाहेर पुणे : राज्यातील खासगी कृषी शिक्षण संस्थांच्या...
निवृत्त जवानाचा अनुकरणीय शेळी-...सुर्डी (जि. सोलापूर) येथी हिरोजीराव शेळके यांना...
कर्जमाफीची पहिली यादी आज होणार जाहीर :...मुंबई : आमचे सरकार हे केवळ घोषणा करणारे नाही तर...
राज्यात गोंधळलेले सरकार: देवेेंद्र...मुंबई ः दिशा ठरत नाही आणि त्यांना सूरही गवसत...
कर्जमाफीच्या मुद्द्यावर राज्य सरकारची...मुंबई : आजपासून (ता. २४) सुरू होणारे अर्थसंकल्पी...
अकरा लाख टन रिफाइंड पामतेल आयातीला...नवी दिल्ली: केंद्र सरकारने रिफाइंड पामतेलाची...
कर्जमाफी बिनकामाची, तकलादू : राजू...नगर: पंतप्रधान पीकविमा योजना सरकारी...
पूर्व विदर्भात पावसाचा अंदाजपुणे  : पावसासाठी पोषक हवामान असल्याने पूर्व...
‘ठिबक’च्या ऑनलाइन अर्जासाठी मुदतवाढपुणे ः ठिबक सिंचन योजनेचा लाभ घेण्यासाठी ऑनलाइन...