agriculture news in marathi agrowon editorial on imporance of data in agriculture | Agrowon

अचूक आकडेवारीचा काळ

विजय सुकळकर
गुरुवार, 21 नोव्हेंबर 2019

माहितीशिवाय आकडेवारी (डाटा) असू शकते; परंतु आकडेवारीशिवाय माहिती असूच शकत नाही, हे विधान अमेरिकेतील एका थोर संगणकतज्ज्ञाचे आहे. यातून आकडेवारी आणि माहिती हे कसे एक दुसऱ्याशी संबंधित आहेत, हे स्पष्ट होते. 
 

आठव्या आंतरराष्ट्रीय कृषी सांख्यिकी परिषदेत मायक्रोसॉप्टचे सहसंचालक बिल गेट्स यांनी भारतीय शेतीतील मूळ समस्येलाच हात घातला आहे. सध्या हवामान बदलाचा कहर संपूर्ण जग अनुभवतेय. परंतु, त्याचे सर्वाधिक चटके आपल्या देशाला बसत आहेत. अशा वेळी बदलत्या हवामानाच्या आव्हानांवर अचूक सांख्यिकी, योग्य माहिती आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे मात करता येऊ शकते. असे मत बिल गेट्स यांनी व्यक्त केले आहे. अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना या सुविधा उपलब्ध करुन दिल्यास त्यांचे उत्पन्न २० टक्कांनी वाढेल, असा विश्वासही त्यांना वाटतो. आपल्या देशातील धोरणकर्ते, राज्यकर्ते यांना अचूक आकडेवारी, योग्य माहिती यांचे नियोजनात, देशाच्या विकासातील महत्त्व अजूनही कळालेले नाही. त्या वेळी ही बाब त्यांच्या निदर्शनास आणून दिल्याबद्दल बिल गेट्स यांचे आभारच मानायला पाहिजेत.

आपल्याकडे माहितीशिवाय आकडेवारी (डाटा) असू शकते; परंतु आकडेवारीशिवाय माहिती असूच शकत नाही, हे विधान अमेरिकेतील एका थोर संगणकतज्ज्ञांचे आहे. यातून आकडेवारी आणि माहिती हे कसे एक दुसऱ्याशी संबंधित आहेत, तसेच त्यांचे एकूणच नियोजनातील महत्त्व स्पष्ट होते. असे असताना आपल्या देशात शेतीच्या बाबतीत अचूक आकडेवारीचा फारच गोंधळ पाहावयास मिळतो. शेतीचे एकूण क्षेत्र, हंगाम आणि पीकनिहाय लागवड क्षेत्र, प्रत्यक्ष उत्पादनक्षम क्षेत्र, पिकांचे उत्पादन, फळबागांखालील क्षेत्र, नवीन झालेली फळबाग लागवड, जुन्या काढलेल्या बागा, बारमाही सिंचन क्षेत्र, हंगामी बागायती क्षेत्र याबाबतची अद्ययावत आकडेवारी पुढे येतच नाही. त्यामुळे उत्पादनाचे, दराचे अंदाजही चुकतात. याचा थेट फटका शेतकऱ्यांना बसतो. एवढेच नव्हे तर शासनाचे शेतीबाबतचे नियोजन, ध्येयधोरणेही चुकतात. अधिक गंभीर बाब म्हणजे मागील काही वर्षांपासून सांख्यिकी विभागाकडून येणारी आकडेवारी, माहिती शासनाच्या सोयीची नसेल तर ती दाबली जाते. 

चुकीच्या आकडेवारीसोबतच अयोग्य माहितीचा फटकाही शेतकऱ्यांना सातत्याने बसत आला आहे. हवामान बदल चरम सीमेवर आहे. जागतिक व्यापाराचा परिणाम अनेक शेतीमालांच्या देशांतर्गत दरावरही होत आहे. अशा वेळी हवामान तसेच जागतिक बाजारपेठांची योग्य माहिती शेतकऱ्यांना मिळत नाही. या वर्षी चांगल्या पावसाच्या अंदाजाबरोबर सप्टेंबर, ऑक्टोबर, नोव्हेंबरमध्ये सातत्याने चक्रीवादळे निर्माण होतील, त्यातून देशांच्या बऱ्याच भागात पावसाळा लांबेल हेही शेतकऱ्यांना सांगितले असते. तर शेतकऱ्यांनी खरीप पेरण्या थोड्या लांबवून यातून आपले पीक वाचविले असते किंवा नुकसान टाळण्याच्या अनुषंगाने इतरही काही खबरदाऱ्या घेतल्या असत्या. परंतु तसे झाले नाही आणि केवळ अचूक माहितीअभावी शेतीचे झालेले नुकसान आज सर्वांसमोर आहे. जसे हवामानाचे तसेच बाजारपेठेचेही आहे. कुठल्या शेतीमालास, नेमक्या कोणत्या वेळी, कोणत्या बाजारपेठेत दर चांगले मिळतात, याची माहितीही शेतकऱ्यांना मिळत नाही. त्यातून देशांतर्गत तसेच जागतिक बाजारातील अनेक शेतीमालास चढा दर शेतकऱ्यांच्या पदरात पडत नाही. 

खरे तर माहिती तंत्रज्ञानाच्या युगात हवामान असो, की जागतिक बाजार याची योग्य माहिती शेतकऱ्यांना देणे अवघड नाही. परंतु, त्यावर देशातील शासन-प्रशासनाकडून कामच होत नाही. काही प्रमाणात काम झाले तरी ते शेतकऱ्यांपर्यंत योग्य वेळेत पोचत नाही. येथून पुढील काळ हा अचूक आकडेवारीचाच आहे. ज्याच्या हाती अधिक आणि अचूक आकडेवारी तोच जगावर राज करू शकतो. असे असताना शेतीसह सर्वच विभाग, क्षेत्रातील अचूक आकडेवारी शासन प्रशासनाने गोळा करण्याचे काम तत्काळ हाती घ्यायला हवे. जमा होत असलेल्या आकडेवारीचे सातत्याने विश्लेषणही होणे गरजेचे आहे. अचूक आकडेवारीच्या योग्य विश्‍लेषणातून पुढे आलेली माहिती सातत्याने सर्वांसमोर मांडायला हवी. यातूनच शेतकऱ्यांसह शासनालाही विकासाची योग्य दिशा सापडेल.


इतर अॅग्रो विशेष
म्हणे शेतात, पीक असल्याने वीज जोडणीस...अमरावती  ः शेतात पीक असल्यामुळे शेतकरी वीज...
देशी गोसंगोपन, गांडूळखतासह दूध...सातारा जिल्ह्यातील कोपर्डे हवेली (ता. कऱ्हाड)...
दर्गनहळ्ळी येथे वाढलाय पक्ष्यांचा...सोलापूर : पूर्वी सूर्यकिरणांसोबतच पक्ष्यांचा...
अवकाळी पावसामुळे बाधितांसाठी साडेचार...मुंबई : ऑक्टोबर, नोव्हेंबर महिन्यांतील अवकाळी...
डाळिंब बियाच्या तेलापासून ‘सॉफ्टजेल...सोलापूर ः येथील राष्ट्रीय डाळिंब संशोधन केंद्राने...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भात...पुणे  ः मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा व...
आव्हाने खूप सारी, तरीही मधमाशीपालनात...नाशिक येथे पूर्वा केमटेक या कंपनीतर्फे नुकताच...
आकस्मिकता निधीच्या मर्यादेत तात्पुरत्या...मुंबई : महाराष्ट्र आकस्मिकता निधीच्या...
खासगी प्रवासी बसमधून शेतमाल वाहतुकीला...सोलापूर : राज्याच्या ग्रामीण भागातून मुंबई,...
राज्यात बोरं ८०० ते ४००० रुपये...सोलापूर : सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
विदर्भात वादळी पावसाची शक्यता पुणे ः विदर्भाच्या काही भागांत हवामान ढगाळ आहे....
मूळ समस्यांशी थेट भिडावे लागेल ऑगस्टपर्यंत पावसाची वाट पाहणारा शेतकरीवर्ग...
दराबाबतचा दुटप्पीपणा घाऊक आणि किरकोळ बाजारांतील कांद्याचे वाढते दर...
खातेवाटप जाहीर : सुभाष देसाईंकडे कृषी,...मुंबई : मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या...
फळबागांच्या माध्यमातून प्रगतिपथावर वडकी पुणे शहरापासून जवळ असलेले वडकी हे दुष्काळी गाव...
गाई, म्हशीच्या सुलभ प्रसूतीसाठी ‘शुभम’...माळेगाव, जि. पुणे ः शेती, पशुपालन करताना येणाऱ्या...
विदर्भात गारपिटीची शक्यतापुणे ः पावसाला पोषक वातावरण तयार झाल्याने...
कांद्यानंतर 'या' पिकावर साठा मर्यादा...नवी दिल्ली: देशात यंदा कडधान्याचे उत्पादन...
‘पीजीआर’साठी जाचक नियमावली नकोपुणे : बिगर नोंदणीकृत जैव उत्तेजकांना (...
अपरिपक्व कांदा आवकेचा दरवाढीवर परिणामनवी दिल्ली: उन्हाळी आणि खरीप कांदा उत्पानातील...