agriculture news in marathi agrowon editorial on imporance of data in agriculture | Agrowon

अचूक आकडेवारीचा काळ

विजय सुकळकर
गुरुवार, 21 नोव्हेंबर 2019

माहितीशिवाय आकडेवारी (डाटा) असू शकते; परंतु आकडेवारीशिवाय माहिती असूच शकत नाही, हे विधान अमेरिकेतील एका थोर संगणकतज्ज्ञाचे आहे. यातून आकडेवारी आणि माहिती हे कसे एक दुसऱ्याशी संबंधित आहेत, हे स्पष्ट होते. 
 

आठव्या आंतरराष्ट्रीय कृषी सांख्यिकी परिषदेत मायक्रोसॉप्टचे सहसंचालक बिल गेट्स यांनी भारतीय शेतीतील मूळ समस्येलाच हात घातला आहे. सध्या हवामान बदलाचा कहर संपूर्ण जग अनुभवतेय. परंतु, त्याचे सर्वाधिक चटके आपल्या देशाला बसत आहेत. अशा वेळी बदलत्या हवामानाच्या आव्हानांवर अचूक सांख्यिकी, योग्य माहिती आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे मात करता येऊ शकते. असे मत बिल गेट्स यांनी व्यक्त केले आहे. अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना या सुविधा उपलब्ध करुन दिल्यास त्यांचे उत्पन्न २० टक्कांनी वाढेल, असा विश्वासही त्यांना वाटतो. आपल्या देशातील धोरणकर्ते, राज्यकर्ते यांना अचूक आकडेवारी, योग्य माहिती यांचे नियोजनात, देशाच्या विकासातील महत्त्व अजूनही कळालेले नाही. त्या वेळी ही बाब त्यांच्या निदर्शनास आणून दिल्याबद्दल बिल गेट्स यांचे आभारच मानायला पाहिजेत.

आपल्याकडे माहितीशिवाय आकडेवारी (डाटा) असू शकते; परंतु आकडेवारीशिवाय माहिती असूच शकत नाही, हे विधान अमेरिकेतील एका थोर संगणकतज्ज्ञांचे आहे. यातून आकडेवारी आणि माहिती हे कसे एक दुसऱ्याशी संबंधित आहेत, तसेच त्यांचे एकूणच नियोजनातील महत्त्व स्पष्ट होते. असे असताना आपल्या देशात शेतीच्या बाबतीत अचूक आकडेवारीचा फारच गोंधळ पाहावयास मिळतो. शेतीचे एकूण क्षेत्र, हंगाम आणि पीकनिहाय लागवड क्षेत्र, प्रत्यक्ष उत्पादनक्षम क्षेत्र, पिकांचे उत्पादन, फळबागांखालील क्षेत्र, नवीन झालेली फळबाग लागवड, जुन्या काढलेल्या बागा, बारमाही सिंचन क्षेत्र, हंगामी बागायती क्षेत्र याबाबतची अद्ययावत आकडेवारी पुढे येतच नाही. त्यामुळे उत्पादनाचे, दराचे अंदाजही चुकतात. याचा थेट फटका शेतकऱ्यांना बसतो. एवढेच नव्हे तर शासनाचे शेतीबाबतचे नियोजन, ध्येयधोरणेही चुकतात. अधिक गंभीर बाब म्हणजे मागील काही वर्षांपासून सांख्यिकी विभागाकडून येणारी आकडेवारी, माहिती शासनाच्या सोयीची नसेल तर ती दाबली जाते. 

चुकीच्या आकडेवारीसोबतच अयोग्य माहितीचा फटकाही शेतकऱ्यांना सातत्याने बसत आला आहे. हवामान बदल चरम सीमेवर आहे. जागतिक व्यापाराचा परिणाम अनेक शेतीमालांच्या देशांतर्गत दरावरही होत आहे. अशा वेळी हवामान तसेच जागतिक बाजारपेठांची योग्य माहिती शेतकऱ्यांना मिळत नाही. या वर्षी चांगल्या पावसाच्या अंदाजाबरोबर सप्टेंबर, ऑक्टोबर, नोव्हेंबरमध्ये सातत्याने चक्रीवादळे निर्माण होतील, त्यातून देशांच्या बऱ्याच भागात पावसाळा लांबेल हेही शेतकऱ्यांना सांगितले असते. तर शेतकऱ्यांनी खरीप पेरण्या थोड्या लांबवून यातून आपले पीक वाचविले असते किंवा नुकसान टाळण्याच्या अनुषंगाने इतरही काही खबरदाऱ्या घेतल्या असत्या. परंतु तसे झाले नाही आणि केवळ अचूक माहितीअभावी शेतीचे झालेले नुकसान आज सर्वांसमोर आहे. जसे हवामानाचे तसेच बाजारपेठेचेही आहे. कुठल्या शेतीमालास, नेमक्या कोणत्या वेळी, कोणत्या बाजारपेठेत दर चांगले मिळतात, याची माहितीही शेतकऱ्यांना मिळत नाही. त्यातून देशांतर्गत तसेच जागतिक बाजारातील अनेक शेतीमालास चढा दर शेतकऱ्यांच्या पदरात पडत नाही. 

खरे तर माहिती तंत्रज्ञानाच्या युगात हवामान असो, की जागतिक बाजार याची योग्य माहिती शेतकऱ्यांना देणे अवघड नाही. परंतु, त्यावर देशातील शासन-प्रशासनाकडून कामच होत नाही. काही प्रमाणात काम झाले तरी ते शेतकऱ्यांपर्यंत योग्य वेळेत पोचत नाही. येथून पुढील काळ हा अचूक आकडेवारीचाच आहे. ज्याच्या हाती अधिक आणि अचूक आकडेवारी तोच जगावर राज करू शकतो. असे असताना शेतीसह सर्वच विभाग, क्षेत्रातील अचूक आकडेवारी शासन प्रशासनाने गोळा करण्याचे काम तत्काळ हाती घ्यायला हवे. जमा होत असलेल्या आकडेवारीचे सातत्याने विश्लेषणही होणे गरजेचे आहे. अचूक आकडेवारीच्या योग्य विश्‍लेषणातून पुढे आलेली माहिती सातत्याने सर्वांसमोर मांडायला हवी. यातूनच शेतकऱ्यांसह शासनालाही विकासाची योग्य दिशा सापडेल.


इतर संपादकीय
शिवरायांची भविष्यवेधी ध्येयधोरणेछत्रपती शिवाजी महाराजांच्या रूपाने रयतेचा राजा...
आपणच आपला करावा उद्धारशेती फायद्याची करायची असेल, तर शेतकऱ्यांनी एकत्र...
 शेतकरी केंद्रित अर्थसंकल्पाचा दावा फोलकेंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी १...
‘कीडनाशके कायदा’ हवा स्पष्ट शेतकऱ्यांना बनावट कीडनाशके विक्रेत्यांपासून...
राष्ट्रीय मुद्द्यांचा भाजपपुढे गुंतादिल्ली विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांच्या...
आता तरी सोडा धरसोडीचे धोरणसध्या बाजारात तुरीची आवक सुरू झाली असून अपेक्षित...
ग्रामीण विकासाचा ‘पर्यटन’ मार्गगेल्या आठवड्यात गुजरातमधील नर्मदा जिल्ह्यात...
संशोधनासाठीसुद्धा आता हवा जनरेटामागील वर्षी स्पेनमधील माद्रिद येथे संयुक्त...
आता वाढवा कामाचा वेगमहाविकास आघाडी सरकारने राज्यातील सरकारी अधिकारी-...
वृक्षसंवर्धनासाठी अनोखे संमेलनअमेरिकेमधील टेक्सास प्रांतात मी एक उद्यान पहावयास...
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थचभारतीय उष्णकटिबंधीय हवामान संस्थेच्या माध्यमातून...
शिवार जलयुक्त झाले, तर वॉटर ग्रीड...जलयुक्त शिवार, झाडे लावा या दोन्ही योजना पूर्वी...
‘एनएचबी’तील गोंधळम हाराष्ट्र राज्य फळे-फुले-भाजीपाला लागवड आणि...
तंत्रज्ञान स्वातंत्र्यास आग्रही...शरद जोशी यांना ऐंशीच्या दशकात महाराष्ट्रात जे...
अति‘रिक्त’ कृषी विद्यापीठेपरभणी येथील वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
निर्यातबंदीने कोंडी मागील उन्हाळ्यातील पाणीटंचाई आणि पावसाळ्यातील...
‘ब्लू इकॉनॉमी’चे वास्तवबदलत्या हवामानकाळात शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीवर...
घातक ‘टोळ’चे हवे जैविक नियंत्रण आं तरराष्ट्रीयस्तरावर टोळधाडीचे निरीक्षण व होणारे...
कर्जमाफी योजना प्रभावीपणे राबविण्याची...कर्जमाफीची प्रत्यक्ष कार्यवाही होण्यास अजून थोडा...
‘उन्हाळी’ गहूशेतशिवारात आता उन्हाळ्याची चाहूल लागत आहे. वेळेवर...