agriculture news in marathi agrowon special article on export promotion council for fruits | Agrowon

निर्यातीला धक्का ‘कौन्‍सिल’चा

विजय सुकळकर
गुरुवार, 19 मार्च 2020

जागतिक मंदी, चीन-अमेरिकेतील व्यापार युद्ध आणि आता जगभर ‘कोरोना’ने माजविलेला हाहाकार, यामुळे जगभरातील आयात-निर्यात पूर्णपणे विस्कळितच झाली आहे.

देशात पिकत असलेल्या फळांच्या निर्यातीला प्रोत्साहन देण्यासाठी ‘एक्स्पोर्ट प्रमोशन कौन्सिल’ स्थापन करण्याच्या विचाराधीन केंद्र सरकार आहे. देशात फळे-भाजीपाल्यासह इतरही बराच शेतीमाल गरजेपेक्षा अधिक पिकतो. काही फळे-भाजीपाला तर केवळ निर्यातीसाठी विशेष व्यवस्थापन तंत्राने उत्पादित केला जातो. अतिरिक्त उत्पादित तसेच खास निर्यातीसाठीचा शेतीमाल हा निर्यात व्हायलाच हवा; अन्यथा त्याचा देशांतर्गत शेतीमालाच्या बाजारभावावर विपरीत परिणाम होतो. देशात मागील पाच-सहा वर्षांपासून शेतीमाल निर्यातीचा आलेख घसरता आहे, तर अनावश्यक आवक वाढत आहे. जागतिक मंदी, चीन-अमेरिकेतील व्यापार युद्ध आणि आता जगभर कोरोनाने माजविलेला हाहाकार यामुळे जगभरातील आयात-निर्यात पूर्णपणे विस्कळितच झाली आहे. भारताच्या आयात-निर्यातीला तर केंद्र सरकारच्या काही चुकीच्या निर्णयांचाही मोठा फटका बसला आहे. यांत देशातील शेतकरी आणि उद्योग-व्यवसायांचे देखील मोठे नुकसान होत आहे. 

केंद्र सरकारने २०२२ पर्यंत शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याचा निर्धार केला आहे. निर्यात वाढविली तरच देशांतर्गत शेतीमालास चांगले दर मिळतील, हे उशिरा का होईना केंद्र सरकारला समजल्यामुळे त्यांनी २०१८ मध्ये शेतीमाल निर्यात धोरण आणले. या धोरणामध्ये शेतीमाल निर्यातीचे उद्दिष्ट दुप्पट (३० अब्ज अमेरिकन डॉलरवरून ६० अब्ज अमेरिकन डॉलरपर्यंत) ठेवण्यात आले. महाराष्ट्रासह काही राज्यांनी यांस पूरक आपली धोरणेही निश्‍चित केली आहेत. यांसही अपेक्षित यश मिळताना दिसत नाही. त्यामुळेच एक्स्पोर्ट प्रमोशन कौन्सिलद्वारे फळांची निर्यात वाढविण्याचा सरकारचा प्रयत्न दिसतो. जागतिक व्यापाराचे बदलते स्वरूप, त्यातील नवनवी आव्हाने पाहता अशा प्रकारचे कौन्सिल गरजेचेच आहे. केवळ फळांचीच नाही तर भाजीपाल्यासह इतरही शेतीमाल, शेतीपूरक व्यवसाय उत्पादने (दूध, अंडी, मांसे, चिकन-मटण आदी), प्रक्रियायुक्त शेतीमाल अशा विविध उत्पादनांच्या निर्यातवृद्धीसाठी सुद्धा प्रमोशन कौन्सिलची गरज आहे. 

फळपिकांच्या निर्यातीबाबत बोलायचे झाले, तर बहुतांश शेतकरी कुठल्या देशात कुठल्या फळपिकांना मागणी आहे, त्यांचे निर्यातक्षम उत्पादन तंत्र, काढणीपश्‍चात व्यवस्थापन याबाबत अनभिज्ञ आहेत. त्यामुळे निर्यातीसाठी फळपीकनिहाय मार्गदर्शन त्यांना करावे लागेल. महत्त्वाचे म्हणजे निर्यातीबाबतची नोंदणी, प्रमाणीकरण आदी प्रक्रिया अधिक सुलभ कराव्या लागणार आहेत. देशनिहाय शेतीमाल आयात-निर्यातीबाबतचे निकष वारंवार बदलत आहेत. यांचेही वेळोवेळी अपडेट्स शेतकऱ्यांना मिळायला हवेत. महत्त्वाचे म्हणजे द्राक्ष, डाळिंब सोडले तर इतर फळपिकांच्या बाबतीत निर्यात सेवासुविधांची खूपच वानवा आहे. फळपिकांच्या क्लस्टरनिहाय या सेवासुविधा शेतकरी तसेच निर्यातदारांना उपलब्ध करून द्याव्या लागतील. या सर्व पातळ्यांवर एक्स्पोर्ट प्रमोशन कौन्सिलने काम करणे अपेक्षित आहे. देशांतर्गत हे काम करीत असताना जगभरातील नवनवीन बाजारपेठा शोधून त्यांना आपल्या विविध फळपिकांच्या गुणवैशिष्ट्यांबाबतही ठासून सांगावे लागेल. जगभरातील बाजारपेठांत विश्‍वासार्हता निर्माण करण्यासाठी निर्यातीत सातत्या राखण्यासाठी सुद्धा प्रयत्व करावे लागतील. महत्त्वाचे म्हणजे निर्यातीस मारक नव्हे तर पूरक निर्णय केंद्र सरकाकडून कसे घेतले जातील, हेही पाहावे लागेल.


इतर अॅग्रो विशेष
टोळधाडीचा राजस्थानमधील ९० हजार हेक्टरला...जयपूर, राजस्थान  ः राज्यातील २० जिल्ह्यांतील...
यंदा पायी वारी नाही; दशमीला पंढरीत...पुणे : आषाढी वारीची परंपरा जपण्यासाठी राज्य शासन...
अरबी समुद्रातून मॉन्सूनची पुढे चालपुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून)...
राज्यात आजपासून पूर्वमोसमी पावसाची...पुणे  : राज्यात पूर्वमोसमी पावसाला पोषक...
टोळधाडीच्या अस्तित्वाने विदर्भात पसरली...नागपूर   ः टोळधाड मध्यप्रदेशात...
दूध संघांना पेमेंट वाटप सुरुपुणे : राज्यातील दूध संघांनी शेतकऱ्यांना दिलेल्या...
वस्त्रोद्योग येतोय पूर्वपदावरजळगाव ः लॉकडाउनमुळे ठप्प असलेला देशातील...
नाशिक बाजार समिती पुन्हा सुरु;...नाशिक  : नाशिक बाजार समितीत दोन कोरोनाबाधित...
थेट पपई विक्रीतून मिळविला तिप्पट दर !परभणी ः कोरोनाच्या स्थितीमध्ये लॉकडाऊन व...
शेतमालाचे ऑनलाइन तारण कर्ज होणार उपलब्ध...मुंबई : टाळेबंदी कालावधीत शेतकऱ्यांना राज्य वखार...
अतिवृष्टी आणि अतिक्रमणामुळेच पूरस्थिती...मुंबई : अतिवृष्टी आणि अतिक्रमणामुळेच...
शेतकऱ्यांची अडवणूक झाली, तर...नगर : ‘‘शेतकऱ्यांसाठी काम करणे याला आपण सर्वांनी...
मॉन्सून अरबी समुद्रात; सोमवारपर्यंत...पुणे  : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (मॉन्सून)...
सहकाराच्या त्रिस्तरीय रचना मोडण्यास...पुणे : राज्यातील काही जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी...
उद्यापासून पूर्वमोसमी पावसाचा अंदाज;...पुणे : राज्यात अक्षरशः भाजून काढणाऱ्या उन्हापासून...
`गोकुळ' ची ४५ लाख लिटर दुधावर प्रक्रिया कोल्हापूर ः लॉकडाउनच्या काळात कोल्हापूर...
पीककर्जासाठी हेलपाटे, भ्रष्ट...संग्रामपूर, जि. बुलडाणा : वेळ सकाळी साधारण...
टोळधाडीमुळे अवघे ५० हेक्‍टरचे नुकसान :...नागपूर: टोळधाडीचा धोका अमरावती विभागात टळला असला...
राज्यात ४० हजार टन दूध पावडर पडूनपुणे : राज्यात ४० हजार टन दूध पावडर (भुकटी) पडून...
मागणीपेक्षाही एक लाख क्विंटल बियाणे...पुणे : ‘कोरोना’च्या पार्श्वभूमीवर लॉकडाउन असले...