agriculture news in marathi, agrowon special article on late announcement of msp | Agrowon

आंधळी कोशिंबीर
विजय सुकळकर
शुक्रवार, 7 जून 2019

भारतीय शेती ही मॉन्सूनसोबतचा जुगार आहे, असे म्हटले जात असून ते खरेही आहे. त्याचबरोबर केंद्र सरकार शेतमालाच्या एमएसपी जाहीर करण्यास उशीर करून शेतकऱ्यांसोबत आंधळी कोशिंबीर खेळतेय.
 

जूनचा पहिला आठवडा संपत आला आहे. केरळमध्ये मॉन्सून लवकरच दाखल होईल. बहुतांश भारतीय शेती अजूनही पावसाच्या पाण्यावर आधारीतच आहे. देशभरातील शेतकरी मशागतीची कामे आटोपून खरीप हंगामासाठी बी-बियाणे, खते खरेदीच्या गडबडीत आहेत. मॉन्सूनच्या एक दोन चांगल्या पावसानंतर पेरणीची लगबग सुरू होईल. मॉन्सून वेळेवर आला तर राज्यात १५ जूनच्या दरम्यान तर देशात जून अखेरपर्यंत बहुतांश पेरण्या आटोपतात. शेती पेरणीचे हे वेळापत्रक वर्षानुवर्षांपासून चालू आहे. असे असताना देशभरातील शेतकऱ्यांना मात्र खरीप पिकांची पेरणी, लागवड करताना त्यापासून उत्पादित शेतीमालास किती दर मिळेल, याची माहिती नसते. याचे कारण म्हणजे खरीप हंगामातील पिकांच्या किमान आधारभूत किमती (एमएसपी) केंद्र सरकार जूनअखेर नाहीतर जुलैमध्ये जाहीर करते. चालू खरीप पिकांच्या एमएसपीला अजूनही मुहूर्त लाभलेला नाही. या वर्षी लोकसभेची निवडणूक, त्यानंतर नव्या सरकारची स्थापना यात बराच वेळ गेला असला तरी गेल्या पाच वर्षांत सुद्धा एमएसपी जाहीर करण्यास उशीरच झाला आहे. 

भारतीय शेती ही मॉन्सूनसोबतचा जुगार आहे, असे म्हटले जात असून ते खरेही आहे. त्याचबरोबर केंद्र सरकार शेतीमालाच्या एमएसपी जाहीर करण्यास उशीर करून शेतकऱ्यांसोबत ‘आंधळी कोशिंबीर’ खेळतेय. शेती हा असा एकमेव व्यवसाय आहे, ज्यामध्ये उत्पादकास आपण उत्पादित करीत असलेल्या मालाचा भाव ठरविण्याचा अधिकार नाही. एवढेच नव्हे तर उत्पादित शेतीमाल पुढे कोण खरेदी करणार? त्यास किमान किती दर मिळेल, हेही माहीत नसते. शेतीचे हे मूळ दुखणे असून, त्यावर इलाज मात्र होताना दिसत नाही. शेती करताना शेतकऱ्यांनी या देशातील तमाम जनतेस पोसण्याचे काम करावे, उद्योग-व्यवसायांना स्वस्तात कच्चा माल उत्पादित करून द्यावा. हे करीत असताना स्वतःला या व्यवसायातून किती आर्थिक मिळकत होणार, त्यातून आपल्या कुटुंबाजी गुजराण होणार की नाही? याचा सुद्धा विचार करू नये, अशी मानसिकता शासन, उद्योजक आणि ग्राहकवर्गाची पण झालेली आहे. 

खरे तर एमएसपी हा शेतकऱ्यांचा अत्यंत जिव्हाळ्याचा विषय आहे. त्यात केंद्र सरकार जाहीर करीत असलेली एमएसपी ही शेतीमालाचा एकूण उत्पादन खर्च गृहीत न धरताच जाहीर केली जाते. त्याहूनही गंभीर बाब म्हणजे मागील पाच वर्षांपासून मुळातच कमी असलेल्या एमएसपीचा सुद्धा आधार शेतकऱ्यांना मिळत नाही. त्यामुळे शेती व्यवसाय तोट्यात चालला आहे. मागील अनेक वर्षांपासून वास्तविक उत्पादनखर्चावर दीडपट एमएसपीची मागणी देशभरातील शेतकरी करीत आहेत. थोर कृषी शास्त्रज्ञ एम. एस. स्वामिनाथन यांनी दीड दशकापूर्वी देशभर फिरून अशाच एमएसपीचा आधार शेतकऱ्यांना द्यावा, असे केंद्र सरकारला सुचविले आहे. परंतु याकडे केंद्रातील यूपीए आणि एनडीए शासन काळात जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करण्यात आले आहे. रास्त एमएसपीशिवाय शासन शेतकऱ्यांना करीत असलेल्या कोणत्याही मदतीस फारसा अर्थ नाही, हे सरकारने लक्षात घ्यायला हवे. तसेच शेतकरी खरीप हंगामातील पिकांचे नियोजन हे उपलब्ध जमीन आणि इतर संसाधने, मॉन्सूनचा अंदाज आणि उत्पादित मालास काय दर मिळेल, यानुसार करतो. त्यामुळे १५ मेपर्यंतच शेतकऱ्यांना खरीप पिकांच्या एमएसपी कोणत्याही परिस्थितीत कळायलाच हव्यात. देशांतर्गत शेतीमालाचे भाव हे केंद्र सरकारचे आयात-निर्यात धोरण, जागतिक बाजारातील शेतीमालाच्या किमतींचा कल, व्यापार युद्धासारख्या घटनेने बदलती बाजार व्यवस्था यावर ठरताहेत. त्यामुळे या सर्वांच्या बाबतीतही शेतकऱ्यांना वेळोवेळी मार्गदर्शन होणे गरजेचे आहे.


इतर अॅग्रो विशेष
युवा कृषी कौशल्य विकासासाठी सहकार्य करारपुणे ः आंतरराष्ट्रीय युवा कौशल्य दिनाचे औचित्य...
महाराष्ट्राला ‘स्किल कॅपिटल' बनवावेः...मुंबई ः महाराष्ट्र शासनाच्या छत्रपती राजाराम...
कोकण, घाटमाथ्यावर हलक्या सरींचा अंदाज पुणे ः  उत्तर भारतामध्ये असलेल्या कमी...
तीन हजार शेतकऱ्यांच्या मूल्यांकनाचा...कोल्हापूर ः कृषी कौशल्य विकास प्रशिक्षण पूर्ण...
सांगली जिल्ह्यातील द्राक्ष उत्पादकांचे...सांगली : जिल्ह्यातील एक हजारांवर द्राक्ष उत्पादक...
कर्जमाफीतील तक्रार निवारणासाठी समिती...पुणे ः छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
विविध तंत्रांच्या वापरातून प्रयोगशील...भोसी (जि. हिंगोली) येथील गोरखनाथ हाडोळे विविध...
उत्कृष्ठ व्यवस्थापनातून खरीप कांद्याचे...बुलडाणा जिल्ह्यातील डोणगाव येथील आखाडे कुटुंबाने...
‘पक्षाघाता’च्या साथीत कायदा बासनात"व्हेन मेन आर प्युअर लॉज आर युजलेस. व्हेन मेन आर...
चिंता वाढविणारी उघडीपराज्यात मॉन्सूनच्या पावसाचा काहीसा जोर कमी झाला...
ऊन-सावल्यांच्या खेळात पावसाची दडी;...पुणे : मॉन्सून सक्रिय नसल्याने राज्याच्या बहुतांश...
पीकविम्यासाठी आतापर्यंत साडेतीन लाख...पुणे  : पंतप्रधान पीकविमा योजनेसाठी चालू...
कमी खर्चात वाइननिर्मितीचे तंत्र विकसित...पुणे : महाराष्ट्र विज्ञान वर्धिनीच्या आघारकर...
शेंगासोबतच शेवग्याची पावडर ठरतेय...संपूर्ण २० एकर क्षेत्रांमध्ये शेवगा लागवडीचा...
मराठवाड्यात दुष्काळाची धग कायमऔरंगाबाद : पावसाळा सुरू होऊन महिना उलटला,...
मराठा उमेदवारांच्या खुल्या प्रवर्गातील...मुंबईः मराठा आरक्षणाला स्थगिती असताना खुल्या...
मराठवाड्यात ४८ टक्‍के पेरणी; पिके...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील खरिपाच्या ४९ लाख ९६...
बिस्किटउद्योगातून आर्थिक प्रगतीमौजे सांगाव (ता. कागल, जि. कोल्हापूर) येथील...
शेती, शिक्षण अन् ग्रामविकासात ‘वसुधा’...धुळे येथील वन्य सुस्थापन धारा (वसुधा) ही...
।। जातो माघारी पंढरीनाथा । तुझे दर्शन...पंढरपूर, जि. सोलापूर सावळ्या विठुरायाचे दर्शन आणि...