agriculture news in marathi, Ajit Navale criticizes government on farmers policies | Page 3 ||| Agrowon

जीवघेण्या कोंडीमुळे शेतकरी आत्महत्या : अजित नवले

सूर्यकांत नेटके
शुक्रवार, 11 ऑक्टोबर 2019

शेती संकटावर मात करण्यासाठी अत्यंत आधुनिक व मूलभूत दृष्टिकोन असलेल्या धोरणकर्त्यांची राज्याला आज आवश्यकता आहे. विधानसभेच्या निवडणुकीत योग्य उमेदवाराला मतदान करून असे धोरणकर्ते निवडण्याची संधी राज्यातील जनतेला लाभली आहे. 

शेती संकटावर मात करण्यासाठी अत्यंत आधुनिक व मूलभूत दृष्टिकोन असलेल्या धोरणकर्त्यांची राज्याला आज आवश्यकता आहे. विधानसभेच्या निवडणुकीत योग्य उमेदवाराला मतदान करून असे धोरणकर्ते निवडण्याची संधी राज्यातील जनतेला लाभली आहे. 

वीस वर्षांत तीन लाखांहून अधिक शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या आहेत. शेती संकटाची विदारकता स्पष्ट करण्यासाठी आत्महत्यांचा हा विदारक आकडा पुरेसा आहे. शेतीवरील संकटाचा ‘शेतकरी’ हा सर्वांत पहिला बळी ठरला असला, तरी हे संकट फक्त शेतकऱ्यांपुरते सीमित राहिलेले नाही, ते केवळ ग्रामीण कारागीर, कामगार, शेतमजूर किंवा ग्रामीण श्रमिकांपुरतेही सीमित उरलेले नाही. तर ज्येष्ठ पत्रकार पी. साईनाथ यांच्या नुसार, ‘शेतीतलं अरिष्ट हे शेतीच्या सीमा ओलांडून कधीच पलीकडे गेलं आहे.’ साईनाथ यांचा हा इशारा अत्यंत गांभीर्याने घेण्याची गरज आहे.  

सर्वांत अगोदर यासाठी ‘दारिद्र्य’ आणि ‘शेती संकट’ या दोन भिन्न गोष्टी आहेत व या दोन भिन्न गोष्टींवरील उपायही भिन्नच असणार आहेत, ही बाब समजून घेणे आवश्यक आहे. एकीकडे, भुकेने आणि दारिद्र्याने व्याकूळ झालेले ‘गरीब’ जगण्यासाठी धडपडतात, तर दुसरीकडे मात्र शेती, जमीन जुमला, अन्न धान्य, घर वाडी असलेले व त्या अर्थाने दारिद्र्यात नसलेले ‘शेतकरी’ आत्महत्या करतात. असे का होते? कारण खोलात जाऊन समजून घेण्याची आवश्यकता आहे.

शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या ‘दारिद्र्या’मुळे नव्हे, तर शेतीतील ‘अभूतपूर्व कोंडी’मुळे होत आहेत. सरकारी धोरणांचा परिणाम म्हणून, उत्पादन खर्चही फिटणार नाही, अशी कफल्लक मिळकत खाली शिल्लक राहिल्यामुळे शेतकऱ्यांच्या डोक्यावर कर्जाचा डोंगर वाढत चालला आहे. शेतकऱ्यांची यामुळे जीवघेणी ‘कोंडी’ झाली आहे. शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या या कोंडीमुळे होत आहेत. शेतकरी सन्मानांतर्गत वर्षाला सहा हजार रुपये खात्यात टाकणे हा दारिद्र्य निर्मूलनाचा कार्यक्रम आहे. तो शेती क्षेत्रातील  ही ‘कोंडी’ फोडणारा ‘उपाय’ नाही. उत्पादन खर्च फिटून निव्वळ उत्पन्न शेतकऱ्यांच्या घरात शिल्लक राहील, अशी धोरणे जोवर घेतली जाणार नाहीत, तोवर शेतीतील या कोंडीची काळी छाया दूर होणार नाही. 

निवडणुकीच्या निमित्ताने याबाबत रास्त समज असलेले राज्यकर्ते निवडून, हे सारे दुरुस्त करण्याची आपल्याला संधी आहे. शेतकरी कर्जमुक्ती, शेतीमालाला उत्पादन खर्चावर आधारित किफायतशीर भावाची हमी आणि शेतीसाठी स्वामिनाथन आयोगाच्या शिफारशींच्या प्रकाशात सर्वंकष कृषी धोरण, हेच शेती संकटावरील शाश्वत उत्तर आहे.  यासाठी होत असलेल्या निवडणुकीचे चर्चा विश्व, भ्रामक अस्मितांच्या, दुराभिमानाच्या, पर द्वेषाच्या मुद्द्यांच्या पलीकडे नेण्याची आवश्यकता आहे. शेती संकटाचाच परिणाम असलेली सर्वव्यापी बकालता, दारिद्र्य, बेरोजगारी, अनारोग्य, असुरक्षितता, अस्थिरता आणि हतबलता यांसारख्या मूलभूत प्रश्नांच्या उपायांवर, पर्यायी धोरणांवर, गांभीर्याने मंथन होण्याची आवश्यकता आहे. नव्या राज्यकर्त्यांची निवड या मंथनाच्या प्रकाशात होणे आवश्यक आहे.

(शब्दांकन : सूर्यकांत नेटके)


इतर अॅग्रो विशेष
दुधासाठी पाच रुपये अनुदान हवे पुणे: राज्यात शेतकऱ्यांकडून खरेदी केल्या जाणाऱ्या...
विदर्भात आज गारपीटीचा इशारा पुणे : राज्याच्या विविध भागात पुर्वमोसमी पावसाने...
अडत्यांशिवाय पुणे बाजार समिती सुरु...पुणे : कोरोना विषाणू सारख्या आणीबाणी आणि...
लासलगाव येथे गोणी पद्धतीनुसार कांदा...नाशिक : कोरोना विषाणूचा प्रादुर्भाव रोखण्याच्या...
सर्व कर्जांच्या हफ्त्यांना तीन...मुंबई : कोरोनाविरुद्ध लढ्यासाठी भारतीय...
राज्यात कोरोना बाधित ३ नवीन रुग्ण; एकूण...मुंबई : राज्यात कोरोनाचे तीन नवीन रुग्णांची...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भात...पुणे : राज्यात सुरु असलेला पुर्वमोसमी पाऊस...
केळी उत्पादकांचे दररोज सहा कोटींचे...जळगाव : केळी वाहतुकीसह परराज्यातील...
जलतंत्रज्ञानाच्या वापरातून प्रगतीची उंच...अकोला जिल्ह्यातील अन्वी मिर्झापूर येथील केशवराज...
गरिबांसाठी १.७ लाख कोटींचे पॅकेज:...नवी दिल्ली : कोरोना विषाणूने देशात थैमान घालायला...
फळे, भाजीपाला पुरवठ्यासाठी ‘एसएओ’कडे ‘...पुणे : राज्यातील महापालिका व नगरपालिका...
जीवनावश्यक वस्तूंची दुकाने २४ तास उघडी...मुंबई : सर्व जीवनावश्यक वस्तूंची दुकाने, किराणा...
शेतमाल वाहतुकीसाठी मिळणार तत्काळ परवाना पुणे ः कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर शहरांमध्ये...
कृषी, कृषिपूरक उद्योगांची वाहतूक सुरू...नाशिक : कृषी संबंधित बियाणे, खते, पीक कापणी आदी...
पुणे, मुंबई, नाशिक बाजार समित्या सुरू ...पुणे/मुंबई/नाशिक: कोरोना प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी...
वादळी पाऊस, गारपिटीने राज्यात पिकांचे...पुणे : राज्याच्या विविध भागात गुरूवारी (ता....
‘गोकुळ’चे दूध संकलन पूर्वपदावर कोल्हापूर: कोल्हापूर जिल्हा दूध संघाचे रविवार (ता...
पाहिजे तो भाजीपाला थेट दारात;...नाशिक : कोरोना प्रादुर्भावाची परिस्थिती लक्षात...
कोणत्याही संकटाचा पहिला घाव शेतीवरच का...मा. श्री. उध्दवजी ठाकरे, मुख्यमंत्री, महाराष्ट्र...
पंतप्रधानांना शेतकऱ्याचे पत्र : वर्तमान...मा. नरेंद्र मोदीजी, पंतप्रधान, भारत सरकार...