agriculture news in Marathi, American Fall army worm attack in Marathwada, Maharashtra | Agrowon

मराठवाड्याचे मका हब लष्करी अळीकडून उद्वस्त
संतोष मुंढे
गुरुवार, 10 ऑक्टोबर 2019

नैसर्गीकरीत्या लष्करी अळीवर बुरशीने नियंत्रण मिळत असल्याचा प्रकार समाधान देणारा आहे. प्रादुर्भावाचा प्रभाव पाहता उत्पादनात फटका बसेल. 
- बाळासाहेब शिंदे, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी, जालना.

औरंगाबाद : खरिपात उत्पादन व चारा पीक म्हणून घेतल्या जाणार मराठवाड्यातील मका पिकावर लष्करी अळीनं डल्ला मारला आहे. प्रादुर्भावग्रस्त क्षेत्र कुठ नाही हा प्रश्न आहे. उपाय, प्रबोधनाच्या शिकस्तीनंतरही अळी भारी ठरली असून तीन बियाणे व खताच्या भरवशावर येणाऱ्या मका पिकाच्या उत्पादनाच्या शाश्वततेला सुरूंग लावण्याचे काम केले आहे. उभी असलेली मका वाळून जनावरांच्या खाण्याला उपयोगी येईल एवढीच आशा आता मका उत्पादक शेतकऱ्यांना लागून आहे. 

मराठवाड्यातील औरंगाबाद व जालना जिल्हा मका हब म्हणून ओळखले जातात. औरंगाबाद जालना व बीड जिल्ह्यांत सरासरी सव्वादोन लाख हेक्‍टरवर तर लातूर, उस्मानाबाद, हिंगोली, परभणी व नांदेड जिल्ह्यात सरासरी २९ हजार हेक्‍टरवर मकाचे पीक असते. यंदा मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांत २ लाख ६७ हजार हेक्‍टरवर मका पिकाची लागवड झाली. त्यामध्ये औरंगाबाद, जालना व बीड या तीन जिल्ह्यांत सर्वसाधारण क्षेत्राच्या पुढे जाऊन जवळपास २ लाख ५० हजार हेक्‍टरवर तर लातूर, उस्मानाबाद, परभणी, हिंगोली व नांदेड या पाच जिल्ह्यांत सरासरी क्षेत्राच्या तुलनेत निम्म्या म्हणजे १६ हजार ८९८ हेक्‍टरवर मका पिकाचा समावेश आहे. 

गेल्या रब्बी हंगामात मकावर लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव होण्याचे संकेत मिळाले होते. या संकेताला अनुसरून मराठवाड्यातील खरिपाच्या मका पिकाला संरक्षित करण्यासाठी प्रबोधन व्हावे म्हणून कृषी विद्यापीठ व कृषी विभागाच्या समन्वयातून मराठवाडास्तरीय कार्यशाळा व त्यानंतर जिल्हा, तालुका स्तरावर प्रबोधनपर कार्यशाळा, मेळावे घेण्यात आले. त्यातून सजग झालेल्या शेतकऱ्यांनी सुरवातीच्या काळात सुचविलेल्या उपायांचा अवलंब केल्याने मकावरील लष्करी अळी नियंत्रणात आल्याचा भास झाला. परंतु पावसाची अवकृपा व अशाश्वती या अळीच्या नियंत्रणाला बाधक ठरल्याचा दावाही आता केला जातो आहे. 

काही ठिकाणी अळीवर नैसर्गीकरीत्या आलेल्या बुरशीने नियंत्रण मिळविल्याचा प्रकार समोर आला असला, तरी सर्व संपल्यावर आता नियंत्रण येऊन उपयोग नसल्याचे शेतकरी सांगतात. अनेक भागात शेतकऱ्यांनी मका पिकावर रोटाव्हेटर फिरविला, तर ज्यांनी मका उभी ठेवली, त्यांना धडाक्‍याचा पाऊस येईल, त्यामुळे प्रादुर्भावग्रस्त मका धुवून निघेल व ती कापून, वाळवून निदान चारा म्हणून उपयोगात आणता येईल अशी आशा आहे. आजवर उपाययोजना करून मका पिकाला सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्याही लष्करी अळीने नाकी नऊ आणले आहेत. आजपर्यंत केवळ खत व बियाण्यावर येणाऱ्या मका पिकावरील लष्करी अळीच्या नियंत्रणासाठी शेतकऱ्यांना २ ते ५ पर्यंत फवारण्या करण्याची वेळ आल्याने उत्पादन खर्चाने कंबरडे मोडले आहे. 

उत्पादनात २० ते ३० टक्‍क्‍यांपर्यंत केला जाणार दावा प्रत्यक्षात पीक कापणी प्रयोगानंतरच स्पष्ट होणार असल्याने सर्व क्षेत्र प्रादुर्भावग्रस्त असले तरी उत्पादनात नेमका किती फटका बसेल हे सांगणे सर्वांसाठीच अवघड आहे. तर शेतकऱ्यांच्या मते अळीच्या प्रकोपाने उत्पादनाची आशा संपलेल्या पिकावर रोटा फिरवणारे शेतकरी व प्रादुर्भावाचा प्रकोप पाहता ५० ते १०० टक्क्‍यांपर्यंत हे नुकसान असणार आहे. नैसर्गीकरीत्या बुरशीने नियंत्रण होत असल्याचं कानी येत असलं तरी सर्व संपूण गेल्यावर होणारं नियंत्रण काय उपयोगी, असा प्रश्न शेतकऱ्यांचा आहे. 

जनावरांच्या मृत्यूने धास्ती वाढली
एकीकडे दुष्काळ व दुसरीकडे मका पिकावर आलेल्या लष्करी अळीच्या संकटाने वाहेगाव, जि. औरंगाबाद शिवारातील मका संपल्यात जमा आहे. गावातील दुधाच्या उत्पादनावर आधीच दुष्काळामुळे बसलेला ३० टक्‍क्‍यांपर्यंतचा फटका चाऱ्याच्या अनुप्लब्धतेने आता ५० टक्‍क्‍यांपर्यंत पोचला आहे. चारा नसल्याने कवडीमोल दराने जनावरं शेतकऱ्यांनी विकल्याचे शेतकरी सांगतात. गावात सप्टेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत जवळपास १८ जनावरं मृत्युमुखी पडल्याची माहिती गावकऱ्यांनी दिली. 

प्रतिक्रिया
लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव जवळपास सर्वच क्षेत्रावर आहे. एकापेक्षा जास्त फवारण्या घेतल्यानंतरही प्रादुर्भाव दिसतो आहे. शक्‍य असेल तीथे शेतकऱ्यांनी जैविक नियंत्रणाचे उपाय करून पहावे. 
- डॉ. तुकाराम मोटे, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी, औरंगाबाद. 

चारा पीक म्हणून पाऊन एकरात खरीपात मका घेतली. दरवेळी एकरी ३० क्‍विंटलपर्यंत होणारी मका यंदा २ क्‍विंटल व्हते की नाही शंका आहे. उभी आहे ती फक्‍त जोराचा पाउस होईल ती धुवून निघल अन्‌ किमान चारा म्हणून उपयोगात तरी येईल.
- काळूबा जोशी, शेतकरी, गेवराई बाजार, जि. जालना. 

मकावर कधीच अळी येत नव्हती. फवारणी करण्याची गरज पडेना. खत बियाण्यावरच पीक यायचं. यंदा मात्र तीन फवारण्या करूही पावनेतीन एकरातील मका लष्करी अळीमुळं संपली. खर्च करून बसलो, पीक ही गेलं. आता जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न आहे. 
- भगवान वाघ, शेतकरी, शेकटा, जि. औरंगाबाद. 

गावाच्या एकूण खरीप क्षेत्राच्या १५ टक्‍के मकाचे क्षेत्र. यंदा लष्करी अळीनं पार पोखरून टाकलं. ७० टक्‍क्‍यांपेक्षा जास्त नुकसान आहे. २० ते २५ टक्‍के शेतकऱ्यांनी रोटा फिरविला. जी उभी आहे ती फक्‍त वाळून चारा म्हणून उपयोगात येईल या आशेनं. 
- बाबासाहेब काटकर, शेतकरी, कडेगाव जि. जालना. 

दुबार पेरणी होऊनही मका हातची गेली आहे. जनावरांना चाराही मिळेना, जनावरं जगवावी कशी हा प्रश्न आहे. 
- सुधाकर शिंदे, वाहेगाव, जि. औरंगाबाद

दुष्काळामुळे उसाशिवाय चाऱ्याचा पर्याय नव्हता. दोन वर्षांपासून दुष्काळाचा सामना करतोय. आता मकाचे पिका चारा खाल्ल्याने गावातील जवळपास १७ ते १८ जनावरं मरून गेली. दुष्काळ व जनावरं जाण्याचं प्रमाण पाहता शासनाने आम्हला मदत करावी. 
- लक्ष्मण शिंदे, वाहेगाव, जि. औरंगाबाद. 

दीड एकरातील मका लष्करी अळींन संपवून टाकली. ना चारा म्हणून तिचा उपयोग ना उत्पादन. दोन फवारण्या करूनही नियंत्रण शक्‍य झालं नाही. शिवाय नैसर्गीकरीत्या आता अळीवर नियंत्रण होउन उपयोग नाही, कारणं पीक संपून गेलयं. 
- विलास भेरे, शेतकरी, कोनेवाडी, जि. औरंगाबाद. 

इतर अॅग्रो विशेष
सर्वसामान्यांची पद्धतशीर दिशाभूलजनतेच्या मूळ समस्या, अडीअडचणी, दुःख यांवरून लक्ष...
बहर तुडवत आला पाऊसराज्यातील विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर...
शेतकऱ्यांच्या तोंडचा घास हिरावलापुणे  : राज्यात मॉन्सूनोत्तर पावसाने मुसळधार...
यंत्राद्वारे तयार करा हातसडीच्या...पुणे जिल्ह्यातील पाबळ (ता. शिरूर) येथील प्रसिद्ध...
वादळी पावसाचा इशारा कायमपुणे : अरबी समुद्रात तयार झालेले कमी दाबाचे...
‘महाराष्ट्रा’साठी आज मतदान ! तयारी पूर्णमुंबई : चौदाव्या विधानसभेच्या निवडणुकीसाठी...
केंद्राने कांद्यावरील निर्यातबंदी...नाशिक : कांदा बाजारभावात होत असलेली घसरण...
आज, उद्या पावसाचा अंदाज कायमपुणे : अरबी समुद्रात कमी दाबाच्या क्षेत्राचे...
थंडीचे आगमन लांबणारपुणे   : राज्यात मॉन्सूनोत्तर पाऊस पडत...
राज्यात सुगीची वेळ, अन्‌ पावसाचा खेळपुणे  : अरबी समुद्रात कमी दाबाचे क्षेत्र...
मराठवाड्यातील ३३५ मंडळांत पाऊस; खरीप...औरंगाबाद, परभणी : परतीच्या पावसाने मराठवाड्यातील...
फळबागांनी बहरलेला कॅलिफोर्नियाकोकणात जशा समुद्राच्या खाड्या आहेत तशाच पद्धतीने...
कांदळवन पर्यटन, संवर्धनातून ‘स्वामिनी’...वेंगुर्ला (जि. सिंधुदुर्ग) येथील स्वामिनी महिला...
दुष्काळग्रस्तांना सावरणारे धोरण हवेगेल्या दशकात सातत्याने दुष्काळाचे संकट ओढवताना...
कृषी निर्यातीला धोरणात्मक पाठबळ हवे :...जागतिक स्तरावर कृषी निर्यातीत भरपूर संधी आहे,...
शेतकऱ्यांसाठी निवडणुका फक्त...देशात असो किंवा राज्यात ज्या वर्षात निवडणुका...
शेण पावडरपासून कलात्मक वस्तूंची...सुमारे ३८ देशी गायींचे संगोपन करीत नागपूर येथील...
‘मिरॅकल बीन’चा लुप्त होतोय चमत्कारदोन दिवसांपासून ढगाने व्यापलेल्या आकाशाने...
स्वस्त थाळी शेतकऱ्यांना पडू शकते महागातशिवसेनेच्या जाहीरनाम्यातील, त्यांच्या शब्दात ''...
नारळ, सुपारीत फुलली दर्जेदार काळी मिरीरत्नागिरी जिल्ह्यात पावसापासून काही अंतरावरील...