agriculture news in Marathi, American Fall army worm attack in Marathwada, Maharashtra | Page 2 ||| Agrowon

मराठवाड्याचे मका हब लष्करी अळीकडून उद्वस्त

संतोष मुंढे
गुरुवार, 10 ऑक्टोबर 2019

नैसर्गीकरीत्या लष्करी अळीवर बुरशीने नियंत्रण मिळत असल्याचा प्रकार समाधान देणारा आहे. प्रादुर्भावाचा प्रभाव पाहता उत्पादनात फटका बसेल. 
- बाळासाहेब शिंदे, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी, जालना.

औरंगाबाद : खरिपात उत्पादन व चारा पीक म्हणून घेतल्या जाणार मराठवाड्यातील मका पिकावर लष्करी अळीनं डल्ला मारला आहे. प्रादुर्भावग्रस्त क्षेत्र कुठ नाही हा प्रश्न आहे. उपाय, प्रबोधनाच्या शिकस्तीनंतरही अळी भारी ठरली असून तीन बियाणे व खताच्या भरवशावर येणाऱ्या मका पिकाच्या उत्पादनाच्या शाश्वततेला सुरूंग लावण्याचे काम केले आहे. उभी असलेली मका वाळून जनावरांच्या खाण्याला उपयोगी येईल एवढीच आशा आता मका उत्पादक शेतकऱ्यांना लागून आहे. 

मराठवाड्यातील औरंगाबाद व जालना जिल्हा मका हब म्हणून ओळखले जातात. औरंगाबाद जालना व बीड जिल्ह्यांत सरासरी सव्वादोन लाख हेक्‍टरवर तर लातूर, उस्मानाबाद, हिंगोली, परभणी व नांदेड जिल्ह्यात सरासरी २९ हजार हेक्‍टरवर मकाचे पीक असते. यंदा मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांत २ लाख ६७ हजार हेक्‍टरवर मका पिकाची लागवड झाली. त्यामध्ये औरंगाबाद, जालना व बीड या तीन जिल्ह्यांत सर्वसाधारण क्षेत्राच्या पुढे जाऊन जवळपास २ लाख ५० हजार हेक्‍टरवर तर लातूर, उस्मानाबाद, परभणी, हिंगोली व नांदेड या पाच जिल्ह्यांत सरासरी क्षेत्राच्या तुलनेत निम्म्या म्हणजे १६ हजार ८९८ हेक्‍टरवर मका पिकाचा समावेश आहे. 

गेल्या रब्बी हंगामात मकावर लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव होण्याचे संकेत मिळाले होते. या संकेताला अनुसरून मराठवाड्यातील खरिपाच्या मका पिकाला संरक्षित करण्यासाठी प्रबोधन व्हावे म्हणून कृषी विद्यापीठ व कृषी विभागाच्या समन्वयातून मराठवाडास्तरीय कार्यशाळा व त्यानंतर जिल्हा, तालुका स्तरावर प्रबोधनपर कार्यशाळा, मेळावे घेण्यात आले. त्यातून सजग झालेल्या शेतकऱ्यांनी सुरवातीच्या काळात सुचविलेल्या उपायांचा अवलंब केल्याने मकावरील लष्करी अळी नियंत्रणात आल्याचा भास झाला. परंतु पावसाची अवकृपा व अशाश्वती या अळीच्या नियंत्रणाला बाधक ठरल्याचा दावाही आता केला जातो आहे. 

काही ठिकाणी अळीवर नैसर्गीकरीत्या आलेल्या बुरशीने नियंत्रण मिळविल्याचा प्रकार समोर आला असला, तरी सर्व संपल्यावर आता नियंत्रण येऊन उपयोग नसल्याचे शेतकरी सांगतात. अनेक भागात शेतकऱ्यांनी मका पिकावर रोटाव्हेटर फिरविला, तर ज्यांनी मका उभी ठेवली, त्यांना धडाक्‍याचा पाऊस येईल, त्यामुळे प्रादुर्भावग्रस्त मका धुवून निघेल व ती कापून, वाळवून निदान चारा म्हणून उपयोगात आणता येईल अशी आशा आहे. आजवर उपाययोजना करून मका पिकाला सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्याही लष्करी अळीने नाकी नऊ आणले आहेत. आजपर्यंत केवळ खत व बियाण्यावर येणाऱ्या मका पिकावरील लष्करी अळीच्या नियंत्रणासाठी शेतकऱ्यांना २ ते ५ पर्यंत फवारण्या करण्याची वेळ आल्याने उत्पादन खर्चाने कंबरडे मोडले आहे. 

उत्पादनात २० ते ३० टक्‍क्‍यांपर्यंत केला जाणार दावा प्रत्यक्षात पीक कापणी प्रयोगानंतरच स्पष्ट होणार असल्याने सर्व क्षेत्र प्रादुर्भावग्रस्त असले तरी उत्पादनात नेमका किती फटका बसेल हे सांगणे सर्वांसाठीच अवघड आहे. तर शेतकऱ्यांच्या मते अळीच्या प्रकोपाने उत्पादनाची आशा संपलेल्या पिकावर रोटा फिरवणारे शेतकरी व प्रादुर्भावाचा प्रकोप पाहता ५० ते १०० टक्क्‍यांपर्यंत हे नुकसान असणार आहे. नैसर्गीकरीत्या बुरशीने नियंत्रण होत असल्याचं कानी येत असलं तरी सर्व संपूण गेल्यावर होणारं नियंत्रण काय उपयोगी, असा प्रश्न शेतकऱ्यांचा आहे. 

जनावरांच्या मृत्यूने धास्ती वाढली
एकीकडे दुष्काळ व दुसरीकडे मका पिकावर आलेल्या लष्करी अळीच्या संकटाने वाहेगाव, जि. औरंगाबाद शिवारातील मका संपल्यात जमा आहे. गावातील दुधाच्या उत्पादनावर आधीच दुष्काळामुळे बसलेला ३० टक्‍क्‍यांपर्यंतचा फटका चाऱ्याच्या अनुप्लब्धतेने आता ५० टक्‍क्‍यांपर्यंत पोचला आहे. चारा नसल्याने कवडीमोल दराने जनावरं शेतकऱ्यांनी विकल्याचे शेतकरी सांगतात. गावात सप्टेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत जवळपास १८ जनावरं मृत्युमुखी पडल्याची माहिती गावकऱ्यांनी दिली. 

प्रतिक्रिया
लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव जवळपास सर्वच क्षेत्रावर आहे. एकापेक्षा जास्त फवारण्या घेतल्यानंतरही प्रादुर्भाव दिसतो आहे. शक्‍य असेल तीथे शेतकऱ्यांनी जैविक नियंत्रणाचे उपाय करून पहावे. 
- डॉ. तुकाराम मोटे, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी, औरंगाबाद. 

चारा पीक म्हणून पाऊन एकरात खरीपात मका घेतली. दरवेळी एकरी ३० क्‍विंटलपर्यंत होणारी मका यंदा २ क्‍विंटल व्हते की नाही शंका आहे. उभी आहे ती फक्‍त जोराचा पाउस होईल ती धुवून निघल अन्‌ किमान चारा म्हणून उपयोगात तरी येईल.
- काळूबा जोशी, शेतकरी, गेवराई बाजार, जि. जालना. 

मकावर कधीच अळी येत नव्हती. फवारणी करण्याची गरज पडेना. खत बियाण्यावरच पीक यायचं. यंदा मात्र तीन फवारण्या करूही पावनेतीन एकरातील मका लष्करी अळीमुळं संपली. खर्च करून बसलो, पीक ही गेलं. आता जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न आहे. 
- भगवान वाघ, शेतकरी, शेकटा, जि. औरंगाबाद. 

गावाच्या एकूण खरीप क्षेत्राच्या १५ टक्‍के मकाचे क्षेत्र. यंदा लष्करी अळीनं पार पोखरून टाकलं. ७० टक्‍क्‍यांपेक्षा जास्त नुकसान आहे. २० ते २५ टक्‍के शेतकऱ्यांनी रोटा फिरविला. जी उभी आहे ती फक्‍त वाळून चारा म्हणून उपयोगात येईल या आशेनं. 
- बाबासाहेब काटकर, शेतकरी, कडेगाव जि. जालना. 

दुबार पेरणी होऊनही मका हातची गेली आहे. जनावरांना चाराही मिळेना, जनावरं जगवावी कशी हा प्रश्न आहे. 
- सुधाकर शिंदे, वाहेगाव, जि. औरंगाबाद

दुष्काळामुळे उसाशिवाय चाऱ्याचा पर्याय नव्हता. दोन वर्षांपासून दुष्काळाचा सामना करतोय. आता मकाचे पिका चारा खाल्ल्याने गावातील जवळपास १७ ते १८ जनावरं मरून गेली. दुष्काळ व जनावरं जाण्याचं प्रमाण पाहता शासनाने आम्हला मदत करावी. 
- लक्ष्मण शिंदे, वाहेगाव, जि. औरंगाबाद. 

दीड एकरातील मका लष्करी अळींन संपवून टाकली. ना चारा म्हणून तिचा उपयोग ना उत्पादन. दोन फवारण्या करूनही नियंत्रण शक्‍य झालं नाही. शिवाय नैसर्गीकरीत्या आता अळीवर नियंत्रण होउन उपयोग नाही, कारणं पीक संपून गेलयं. 
- विलास भेरे, शेतकरी, कोनेवाडी, जि. औरंगाबाद. 


इतर बातम्या
अकोल्यात ज्वारी, मका खरेदीसाठी नोंदणी...अकोला ः भरडधान्य खरेदी योजनेअंतर्गत ज्वारी,...
अकोला जिल्ह्यात पूर्वमोसमी कपाशी लागवड...अकोला ः जिल्ह्यात दरवर्षी होणारी पूर्वमोसमी...
नगरला सायंकाळीही भाजीपाला, फळांचे लिलावनगर : मुंबई, पुण्यातील बाजारात भाजीपाला, फळांची...
शासन निर्णय असूनही बँकानी पीकविमा रोखला...बुलडाणा ः गेल्या दोन महिन्यांपासून शेतकऱ्यांच्या...
वीज ग्राहकांचे प्रश्‍न प्राधान्याने...कोल्हापूर : सर्व वर्गवारीतील वीज ग्राहकांच्या...
शेतकऱ्यांची खत विक्री दरात फसवणूक करू...बुलडाणा ः या खरीप हंगामात शेतकऱ्यांना रास्त...
यवतमाळ जिल्ह्यात अडीच हजार...यवतमाळ ः खरीप हंगाम तोंडावर असल्याने शेतकऱ्यांना...
मॉन्सूनची आणखी प्रगती शक्यपुणे  : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (मॉन्सून) मजल...
मराठवाड्याचा पाणीप्रश्न सोडवण्यासाठी...औरंगाबाद : कायम दुष्काळ व पाणीतुटीचा सामना...
राज्यात बेदाण्याचे सव्वा दोन लाख टन...सांगली : यंदा द्राक्ष उत्पादक शेतकऱ्यांवर ‘कोरोना...
नागपूर, गडचिरोलीच्या जिल्हा पुरवठा...नाशिक: ‘कोरोना’च्या पार्श्वभूमीवर सुरु असलेल्या...
खरिपासाठी शेतकऱ्यांना पीककर्ज वाटप करा...मुंबई : येत्या खरीप हंगामासाठी बँकांनी...
टोळधाड नियंत्रणासाठी ड्रोनच्या...मुंबई : राज्यात अमरावती आणि नागपूर जिल्ह्यातील...
बुलडाण्यात ३० हजारांवर शेतकऱ्यांचे आधार...बुलडाणा  : राज्य शासनाने जाहीर केलेल्या...
राज्यात ५८२० पाणी वापर सोसायट्या स्थापन...पुणे  : राज्यातील विविध धरणांच्या क्षेत्रात...
राज्यात आजपासून वादळी पावसाची शक्यतापुणे  : राज्यात पूर्वमोसमी पावसाला पोषक...
टोळधाडीचा राजस्थानमधील ९० हजार हेक्टरला...जयपूर, राजस्थान  ः राज्यातील २० जिल्ह्यांतील...
जी.  आर. चिंताला यांनी ‘नाबार्ड’च्या...मुंबई : डॉ. हर्षकुमार भानवाला यांचा कार्यकाळ...
यंदा पायी वारी नाही; दशमीला पंढरीत...पुणे : आषाढी वारीची परंपरा जपण्यासाठी राज्य शासन...
कापूस खरेदीसाठी केंद्रांची संख्या वाढवा...जळगाव : शासकीय कापूस खरेदीला गती देण्यासाठी...