agriculture news in Marathi, article regarding cultivation of paddy | Agrowon

पेरणी पद्धतीने भात लागवड

डॉ. आनंद गोरे, एस. बी. बोरगावकर
शुक्रवार, 12 जुलै 2019

भाताची लागवड १५ जुलै पर्यंत पूर्ण करावी. दोन ओळीतील अंतर ३० सेंमी ठेवावे. बियाणे ५ सेंमी. पेक्षा जास्त खोल पडणार नाही याची काळजी घ्यावी. लागवडीसाठी अंबिका, तेरणा, प्रभावती, पराग, परभणी आविष्कार या जातींची निवड करावी.

भात पिकासाठी काळी, भारी आणि पाणी धरून ठेवणारी जमीन लागते. जमिनीचा सामू ५ ते ८ च्या दरम्यान असावा. ४ ते ८.५ सामू असलेल्या जमिनीत देखील भाताचे उत्पादन घेतले जाऊ शकते. लागवडीपूर्वी जमिनीत पुरेसे शेणखत मिसळावे. 

भाताची लागवड १५ जुलै पर्यंत पूर्ण करावी. दोन ओळीतील अंतर ३० सेंमी ठेवावे. बियाणे ५ सेंमी. पेक्षा जास्त खोल पडणार नाही याची काळजी घ्यावी. लागवडीसाठी अंबिका, तेरणा, प्रभावती, पराग, परभणी आविष्कार या जातींची निवड करावी.

भात पिकासाठी काळी, भारी आणि पाणी धरून ठेवणारी जमीन लागते. जमिनीचा सामू ५ ते ८ च्या दरम्यान असावा. ४ ते ८.५ सामू असलेल्या जमिनीत देखील भाताचे उत्पादन घेतले जाऊ शकते. लागवडीपूर्वी जमिनीत पुरेसे शेणखत मिसळावे. 

  •  हेक्‍टरी ६० किलो बियाणे वापरावे. जोमदार उगवण व करपा रोग प्रतिबंधक उपाय म्हणून पेरणीपूर्वी बीज प्रक्रिया करावी. यासाठी बियाणे ३ टक्के मिठाच्या द्रावणात (३०० ग्रॅम मीठ १० लिटर पाण्यात मिसळावे) बुडवावे. वर तरंगणारे हलके, पोचट व रोगट बियाणे काढून टाकावे. तळाला राहिलेले जाड बियाणे स्वच्छ पाण्याने २ ते ३ वेळेस धुवून २४ तास सावलीत वाळवावे. वाळलेल्या बियाणास प्रतिकिलो २ ग्रॅम कार्बेन्डाझिमची प्रक्रिया करावी. पेरणीपूर्वी ॲझोटोबॅक्‍टर जिवाणू संवर्धक २५० ग्रॅम प्रती १० किलो बियाणास प्रक्रिया करावी. 
  •  १५ जुलै पर्यंत पेरणी पूर्ण करावी.  दोन ओळीतील अंतर ३० सेंमी ठेवावे. बियाणे ५ सेंमी. पेक्षा जास्त खोल पडणार नाही याची काळजी घ्यावी. 

खत व्यवस्थापन  
अ) बागायती 

  •  ८० किलो नत्र, ४० किलो स्फुरद, ४० किलो पालाश प्रतिहेक्‍टरी द्यावे. खत मात्रा तीन हप्त्यांत द्यावी. 
  •   पेरणीच्या वेळी २० टक्के नत्र, १०० टक्के स्फुरद व पालाश पेरून द्यावे. 
  •   पेरणीनंतर ३० दिवसांनी ५० टक्के नत्र द्यावे. 
  •  पेरणीनंतर ६० दिवसांनी राहिलेले ३० टक्के नत्र द्यावे. 

ब) जिरायती ः 

  •  ६० किलो नत्र, ३० किलो स्फुरद, ३० किलो पालाश प्रतिहेक्‍टरी द्यावे.
  •   नत्राची ५० टक्के मात्रा, संपूर्ण स्फुरद व पालाश पेरणी वेळी द्यावे.
  •   राहिलेल्या नत्राची ५० टक्के मात्रा फुटवे येण्याच्या वेळी द्यावी. 

पाणी व्यवस्थापन 
पावसात खंड पडून जमिनीत बारीक भेगा पडतात, तेव्हा पाणी देणे आवश्‍यक आहे. पीक निसवताना पाण्याचा ताण पडल्यास लोंबी पोंग्यान पूर्णपणे बाहेर पडत नाही. त्यामुळे उत्पादन घटते. अशा वेळी पाणी देणे आवश्‍यक आहे. 

आंतर मशागत 
दोन कोळपण्या व दोन खुरपण्या अनुक्रमे तीन व सहा आठवड्यांनी कराव्यात. त्यामुळे जमिनीच्या भेगा कमी होऊन ओलावा टिकून ठेवण्यात मदत होते. 

 

सुधारित जाती 
अ) जिरायती  
अंबिका ः

  •     ११० ते ११५ दिवसांत तयार होते.
  •     पाण्याचा ताण सहन करण्याची क्षमता चांगली, फुटवे जास्त आणि एकाच वेळी पक्व होतात.
  •     करपा रोगास कमी प्रमाणात बळी पडते. 
  •     उत्पादन ः १७ ते २० क्विंटल प्रतिहेक्‍टरी

तेरणा (म.कृ.वि.- ९) ः

  •     १०० ते १०२ दिवसांत तयार होते. 
  •     करपा रोगास कमी प्रमाणात बळी पडते.
  •     तांदळाचा रंग पांढरा, लांब दाणा, प्रत उत्तम.
  •     उत्पादन ः १९ ते २२ क्विंटल प्रतिहेक्‍टरी.

 ब) बागायतीसाठी जाती ः 
प्रभावती (पी. बी. एन.- १) 

  •  ११५ ते १२० दिवसांत तयार होते. मध्यम बुटकी जात, फुटव्यांचे प्रमाण चांगले, जमिनीवर लोळत नाही. 
  •   दाणा मध्यम, सुवासिक. 
  •  भारी काळ्या जमिनीत बागायतीसाठी योग्य. लोह कमतरतेस सहनशील. पाणी व खतास उत्तम प्रतिसाद
  •  उत्पादन ः  ३५ ते ४० क्विंटल प्रतिहेक्‍टरी.

पराग ः

  •   १०५ ते ११० दिवसांत तयार होते.
  •    मध्यम बुटका, कमी प्रमाणात लोळतो. लोह कमतरतेस सहनशील.
  •    तांदळाची प्रत उत्तम.
  •    उत्पादन ः  ४० ते ४२ क्विंटल प्रतिहेक्‍टरी 

परभणी अविष्कार ः 

  •   ११५ ते ११७ दिवसांत तयार होते. 
  •    मध्यम बुटका, लोह कमतरतेस बळी पडत नाही. 
  •    तांदूळ सुवासिक, तांदळाची लांबी पराग जातीपेक्षा जास्त. करपा रोगास प्रतिकारक.
  •   उत्पादन ः ३२.३४ क्विंटल प्रतिहेक्‍टरी

पी.बी.एन.आर.- ०३-२ ः 

  •  १०५ ते ११० दिवसांत तयार होते. मध्यम बुटका, जमिनीवर लोळत नाही. 
  •   लांबट आकाराचा तांदूळ, चांगली गुणवत्ता.
  •   उत्पादन ः  ३६-३८ क्विंटल प्रतिहेक्‍टरी
     

- एस. बी. बोरगावकर ः७५८८०८२१६६                                                                                  
(पेरसाळ संशोधन योजना, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)


इतर ताज्या घडामोडी
बांबूपासून अगरबत्ती उद्योगातून महिलांना...यवतमाळ ः अगरबत्ती आणि लाखेपासून बांगड्या...
विदर्भात मागणी पुरवठ्यातील तफावतीमुळे...नागपूर ः संचारबंदीत मिळालेल्या शिथिलतेमुळे...
कृषी पदवीधर ग्रामसेवकांना तांत्रिक...पुणे  ः राज्यातील कृषी पदवीधर ग्रामसेवकांना...
उन्हाळ्यात वन्यजिवांसाठी पाण्याची सोय...अमरावती ः उन्हाळ्याच्या दिवसात पाण्याअभावी...
पुणे बाजार समितीतील भुसार बाजार सुरुपुणे  : पुणे कृषी उत्पन्न बाजार समितीमधील...
नाशिक बाजार समिती आजपासून तीन दिवस बंद नाशिक : कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या पंचवटी मुख्य...
घोडगंगा साखर कारखान्याचे ऊस लागवड धोरण...पुणे ः न्हावरे (ता. शिरूर) येथील...
सातारा जिल्ह्यात आले लागवडीस प्रारंभसातारा : जिल्ह्यात आले लागवडीस प्रारंभ झाला...
सोलापुरात कारहुणवीनिमित्त निघणारी...सोलापूर  ः सोलापूर परिसर, दक्षिण सोलापूर आणि...
सोलापुरात १३ हजारांवर शेतीपंपांच्या...सोलापूर  ः सोलापूर जिल्ह्यात शेतकऱ्यांना...
शरद पवार यांनी घेतली राज्यपालांची भेट मुंबई: गेल्या सहा महिन्यांपासून महाराष्ट्रातील...
नाशिकच्या 'कृषक'मधून होणारी आंब्याची...नाशिक: जिल्ह्यातील लासलगाव येथे भाभा अणू संशोधन...
शेतकरी संघटनेचे अंगाला हळद लावून आंदोलन वाशीम: जिल्ह्यातील हळद उत्पादक शेतकऱ्यांना...
साठवणूकीतील कीडी रोखण्यासाठी उपाययोजनाशेतीमालाच्या साठवणुकीच्या किफायतशीर आणि...
कर्जमाफीसाठी बँकर्स समितीची बैठक...मुंबई : ‘‘राज्यातील शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ...
मुंबईतून आजपासून ५० विमानांची ये-जामुंबई : देशांतर्गत विमान उड्डाणे उद्यापासून सुरू...
टोमॅटो प्रश्नी समाधानकारक निदान,...पुणे : विषाणूग्रस्त टोमॅटो प्रश्नी शेतकऱ्यांना...
सातारा जिल्हा बॅंकेस १३३.९५ कोटींचा...सातारा  : सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी...
सिंदखेड ग्रामस्थांना होमिओपॅथी औषधाचे...अकोला  ः ‘कोरोना’चा वाढता प्रादूर्भाव सध्या...
राज्यसभेवर व्हावी प्रयोगशील शेतकऱ्यांची...अमरावती ः भारताच्या राष्ट्रपतींव्दारा राज्यसभेवर...