agriculture news in Marathi, article regarding diseases in animals | Agrowon

आंत्रविषार,प्लेग आजारावर प्रतिबंधात्मक उपाय महत्त्वाचे

डॉ. फेरोझ सिद्दिकी
गुरुवार, 15 ऑगस्ट 2019

आंत्रविषार आजार प्रामुख्याने शेळ्या, मेंढ्यांना होतो. या आजारामुळे अशक्तपणा येतो, जनावरे थरथर कापतात. प्लेग आजार सर्वच वयोगटांतल्या शेळ्यांत होत असला तरी करडांमध्ये याचे प्रमाण जास्त असते.

आंत्रविषार  

  •    आजार प्रामुख्याने शेळ्या, मेंढ्यांना होतो. लहान करडे कोणतीही लक्षणे दाखवण्यापूर्वीच मरतात. 
  •    मोठ्या जनावरांनासुद्धा आजार होतो.
  •    सुदृढ कोकरे व वासरांना आजाराचा प्रादुर्भाव दिसतो.

लक्षणे   

आंत्रविषार आजार प्रामुख्याने शेळ्या, मेंढ्यांना होतो. या आजारामुळे अशक्तपणा येतो, जनावरे थरथर कापतात. प्लेग आजार सर्वच वयोगटांतल्या शेळ्यांत होत असला तरी करडांमध्ये याचे प्रमाण जास्त असते.

आंत्रविषार  

  •    आजार प्रामुख्याने शेळ्या, मेंढ्यांना होतो. लहान करडे कोणतीही लक्षणे दाखवण्यापूर्वीच मरतात. 
  •    मोठ्या जनावरांनासुद्धा आजार होतो.
  •    सुदृढ कोकरे व वासरांना आजाराचा प्रादुर्भाव दिसतो.

लक्षणे   

  •   आजार लहान वयोगटातील तसेच मोठ्या शेळ्या, मेंढ्यात आढळतो. 
  •    भरपूर गवत पोटात गेल्यानंतर केवळ काही तासातच लक्षणे दिसण्यास सुरवात होते. कोकरात  दोन ते चार तासांत लक्षणे दिसतात. 
  •    भरपूर ताप येतो, पोटात तीव्र वेदना होतात. हिरवी अर्धवट घट्ट व पातळ संडास होणे, अशक्तपणा येतो, जनावरे थरथर कापतात.

प्रतिबंधात्मक उपाय 

  •    पावसाळ्याच्या सुरवातीस लसीकरणाच्या दोन मात्रा (तीन ते चार आठवडे अंतराने) दिल्यास शेळ्या, मेंढ्यांचा या आजारापासून प्रतिबंध होतो. 

शेळ्यांचा प्लेग 

  •    शेळ्या, मेंढ्यांना आजार होतो. आजार सर्वच वयोगटातल्या शेळ्यांत होत असला तरी सध्या तो करडांमध्ये अधिक प्रमाणात होतो. 

लक्षणे 

  •    जनावरास भयंकर ताप येतो. नाकपुड्यांच्या बाहेरील भाग कोरडा होतो. हिरड्या व जिभेवर व्रण तयार होतात. अशक्तपणा येतो. 
  •    शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होते. नाकातून स्त्राव येतो, सर्दी होते, खोकला येतो, न्युमोनिया होतो.

उपचार 

  •    आजार विषाणूजन्य असल्यामुळे खात्रीशीर उपाय नाही. परंतु लक्षणाप्रमाणे उपाय केला तर मृत्युचे प्रमाण कमी होते. 
  • प्रतिबंधात्मक उपाय 
  •    पी.पी.आर. लस चार महिन्यांपेक्षा जास्त वय असलेल्या करडांना व शेळ्यांना द्यावी. लस दिल्यानंतर त्याची रोगप्रतिकारक शक्ती तीन वर्षांपर्यंत राहते.

लाळ्या खुरकूत 

  •    गाय, बैल, म्हैस, शेळ्या, मेंढ्यांमध्ये हा आजार दिसतो. अतिशय तीव्र स्वरुपाचा संसर्गजन्य आजार आहे. 
  •    आजार प्रामुख्याने संसर्गीत पाणी व खाद्य खाल्ल्याने होतो.

लक्षणे 

  •    साधारणतः ३ ते ६ दिवसांत जनावरास खूप ताप येतो. जनावरे चारा खाणे, रवंथ करणे बंद करतात.
  •    दूध कमी होते, जनावरे मलूल बनतात.
  •    तोंडातील जखमांमुळे जनावरे चारा खाऊ शकत नाही. तोंडातून दोऱ्यासारखी लाळ गळते. जनावर लंगडते. खंगत जाते. 

उपचार 

  •    आजार विषाणूजन्य असल्याने तातडीचा उपचार नाही. 
  •    प्रथम तोंड व पाय २ ते ४ टक्के खाण्याच्या सोड्याने धुवून घ्यावेत.
  •    तोंडामधील जखमांवर उपचार करण्यासाठी शिफारशीत जंतूनाशक औषध लावावे.

प्रतिबंधात्मक उपाय 

  •    लसीकरण हाच एकमेव उपाय आहे. सर्व जनावरांना लसीकरण केल्यास हा आजार शक्‍यतो होत नाही. 
  •    गरजेनुसार लसीकरणाची पहिली मात्रा सप्टेंबर व दुसरी मात्रा मार्चमध्ये द्यावी.

 

- डॉ. फेरोझ सिद्दिकी, ९९६०१४७१७१    

(पशुवैद्यकीय व पशुविज्ञान महाविद्यालय, परभणी)

 


इतर कृषिपूरक
गाभण शेळी तपासणीसाठी आधुनिक तंत्रज्ञानशेळी गाभण झाल्यानंतर शरीरात विविध बदल होतात....
मधमाशीपालनातून मिळवा प्रोपोलिस, रॉयल...प्रोपोलिस मानवी आरोग्यासाठी अतिशय उपयुक्त आहेत....
मधमाशी पालनामध्ये मोठी व्यावसायिक संधीमधमाशी पालनामध्ये मधाच्या बरोबरीने सात विविध...
पावसाळ्यामध्ये कोंबड्यांचे व्यवस्थापनपावसाळ्यामध्ये वातावरणातील दमटपणा वाढलेला असतो....
`मनरेगा‘च्या माध्यमातून पशुसंवर्धन योजनाग्रामीण भागात राहणाऱ्या अकुशल कामगारांना गावातच...
स्वच्छ दूध निर्मितीसाठी उपाययोजनागोठा नेहमी स्वच्छ, कोरडे, खाच खळगेविरहित असावा....
प्रयोगशाळांतून होईल पशू आजाराचे योग्य...जनावरांचे आरोग्य अबाधित राखणे, जनावरातील आजारांचे...
स्वच्छ दूधनिर्मितीवर लक्ष द्यादुधाची प्रत ही दुधातील फॅट, एस.एन.एफ.चे प्रमाण...
नवजात वासराची घ्यावयाची काळजीआरोग्याच्या दृष्टीने वासराचे जीवन हे  पहिले...
गोड्या पाण्यातील कोळंबी संवर्धनकोळंबी संवर्धनासाठी तलावाचे क्षेत्रफळ ०.१ ते ०.२...
जनावरांतील सर्पदंशांवर प्राथमिक उपचारसर्पदंश झालेले जनावर बेचैन होते.हालचाल करत नाही....
जनावरांच्या आजाराकडे नको दुर्लक्षपशूतज्ज्ञ आजार निदानासाठी जनावर आजारी असतानाची...
शेळ्यांना द्या सकस आहार...शेळ्यांच्या विविध शारीरिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी...
बायोफ्लाक मत्स्यपालनाचे तंत्रबायोफ्लाक तंत्रज्ञानातील महत्त्वाचे घटक म्हणजे...
व्यवस्थापन गाई-म्हशींचेसाधारणपणे गाई,म्हशींचा गाभण काळ अनुक्रमे २८० ते...
दुग्ध व्यवसाय ठरतोय शेतीला आधारपनवेल येथील बांधकाम व्यावसायिक अनिल लक्ष्मण...
जनावरांच्या आहारात असावीत खनिज मिश्रणेखनिज कमतरतेचा परिणाम जनावरांची वाढ तसेच प्रजनन...
सामूहिक प्रयत्नातूनच प्राणिजन्य आजारावर...जगातील सुमारे ७० टक्के आजार हे प्राणिजन्य आहेत,...
जनावरांमध्ये दिसतोय स्नोअरिंग आजारमराठवाड्यातील काही भागांमध्ये (विशेषतः औंढा...
कोंबड्यांतील रोगप्रसार टाळाआजारी कोंबड्यांच्या व्यवस्थापनासाठी लागणारी भांडी...