agriculture news in Marathi, article regarding opportunities in agriculture engineering | Agrowon

कृषी अभियांत्रिकी क्षेत्रामध्ये विविध संधी
डॉ. सुहास पाटील
शुक्रवार, 12 जुलै 2019

कृषी क्षेत्रातील होत असलेले बदल, आर्थिक गुंतवणूक, नवनवीन कृषी उद्योग, प्रक्रिया उद्योग, अन्नसाखळीचा विचार करून कृषी क्षेत्रात संधी वाढत आहेत. कृषी क्षेत्रामध्ये एकूण आठ शाखा आहेत. यामध्ये कृषी शास्त्र व अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञानाचा अंतर्भाव असणारी शाखा म्हणजे बी.टेक. (कृषी अभियांत्रिकी). महाराष्ट्रामध्ये चार विभागांमध्ये चार कृषी विद्यापीठे आहेत. प्रत्येक विद्यापीठामध्ये शासकीय चार तसेच विनाअनुदानित पंधरा महाविद्यालये सध्या कार्यरत आहेत. 

कृषी क्षेत्रातील होत असलेले बदल, आर्थिक गुंतवणूक, नवनवीन कृषी उद्योग, प्रक्रिया उद्योग, अन्नसाखळीचा विचार करून कृषी क्षेत्रात संधी वाढत आहेत. कृषी क्षेत्रामध्ये एकूण आठ शाखा आहेत. यामध्ये कृषी शास्त्र व अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञानाचा अंतर्भाव असणारी शाखा म्हणजे बी.टेक. (कृषी अभियांत्रिकी). महाराष्ट्रामध्ये चार विभागांमध्ये चार कृषी विद्यापीठे आहेत. प्रत्येक विद्यापीठामध्ये शासकीय चार तसेच विनाअनुदानित पंधरा महाविद्यालये सध्या कार्यरत आहेत. 

बी.टेक. (ॲग्रीकल्चर इंजिनिअरिंग) अभ्यासक्रम ः
बी. टेकच्या चार वर्षांच्या पदवी अभ्यासक्रमांचे प्रमुख पाच विभाग आहेत.
    कृषी यंत्रे व शक्ती विभाग ः या विभागाअंतर्गत शेतीसाठी आवश्‍यक नांगरणीपासून काढणीपर्यंत सर्व प्रकारची कृषी अवजारे, यंत्रे, साधने यांचे डिझाईन, वापर, उपयुक्तता, व्यवस्थापन, अर्थशास्त्र, देखभाल व दुरुस्ती यांचा अंतर्भाव होतो.

प्रक्रिया व अन्न अभियांत्रिकी विभाग ः या विभागामध्ये विविध कृषी उत्पादनावर प्रक्रिया करणेसाठी व प्रक्रिया केलेले अन्न पदार्थनिर्मितीसाठी साठवणुकीचे आवश्‍यक तंत्रज्ञान, आधुनिक यंत्रे यांचा अभ्यास केला जातो.

जलसिंचन व निचरा अभियांत्रिकी विभाग  ः सिंचनाच्या विविध पद्धती, उपसा सिंचन, ठिबक सिंचन, तुषार सिंचन, हरितगृह सिंचन, ऑटोमेशनचा सिंचनासाठी वापर, लॅण्डस्केपमध्ये सिंचनासाठीचे पर्याय, पाणीपुरवठा नियोजन, त्याचबरोबर जास्त पाण्याच्या ठिकाणी निचरा होण्यासाठीचे विविध पर्याय, वापर, आरेखन, व्यवस्थापन, निवड, निगा व देखभाल याचा प्रामुख्याने अभ्यास या विभागात केला जातो.
    मृद व जलसंधारण विभाग ः या विभागामध्ये मृद व जलसंधारणासाठी वापरात येणाऱ्या विविध उपचार पद्धती, मातीची धूप टाळण्यासाठीचे विविध पर्यायांचा अभ्यास, नियोजन, आरेखन व यासाठी लागणाऱ्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर यांचा समावेश होतो.
    अपारंपारिक ऊर्जा अभियांत्रिकी ः या विभागामध्ये अपारंपरिक ऊर्जा स्रोतांचा वापर शेतीसाठी व शेतीपूरक उद्योग आणि घरगुती वापराच्या उपकरणांच्या निर्मितीसाठी आवश्‍यक सर्व तंत्राचा अभ्यास केला जातो. सोलर, पवनशक्ती, बायोमास, बायोडिझेल इत्यादी ऊर्जा स्रोतांचा अभ्यास करण्यात येतो.

 उद्योजक/स्वयंरोजगार  ः
    टॅक्‍टर, पॉवर टिलर, कृषी यंत्रे यांची डिलरशीप व ट्रेडिंग
    विविध कृषी अवजारे, यंत्रे, साधने यांचे उत्पादन किंवा नामांकित.

कंपन्यांची डीलरशीप व ट्रेडिंग ः

  •  प्रक्रिया उद्योग उभारणी.
  •  कृषी माल साठवणुकीसाठी शीतकरण सेवानिर्मिती.
  •  कृषी माल एक्‍सपोर्ट.
  •  कृषि निविष्ठा पुरवठा केंद्र.
  •  ॲग्री क्‍लिनिक, ॲग्री बिझनेस सेंटर ड्रीप/स्प्रिंकलर/पाइपपुरवठा केंद्र/डिलरशीप ॲग्रीकल्चर मॉल उभारणी.

पदव्युत्तर शिक्षणानंतर संधी ः  

  •    केंद्रीय व राज्यस्तरीय संस्थामध्ये कृषी शास्त्रज्ञ
  •    सेंटर वॉटर कमिशन
  •    बीज प्रक्रिया महामंडळ
  •    फुड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया
  •    कृषी उद्योग विकास महामंडळ
  •    जलसंधारण विभाग
  •    पाटबंधारे विभाग
  •    कृषी विभाग
  •    पणन महामंडळ
  •    शासकीय व खासगी बॅंकामध्ये, जिल्हा परिषद, कृषी विभाग, पंचायत समिती या ठिकाणी कृषी अधिकारी 
  •   लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षांमध्ये एमपीएससी, युपीएससी परीक्षा देऊन प्रशासकीय अधिकारी
  •     कृषी सेवा, वनसेवा, नाबार्ड या परीक्षा खास पदवीधरांसाठी घेण्यात येणाऱ्या परीक्षा देता येतात.

उच्च शिक्षण ः

  •   गेटची प्रवेश परीक्षा देऊन आयआयटी, खरगपूर व आयआयटी, पवई येथे प्रवेश घेता येतो. 
  •   आयसीएआर-जेआरटीची प्रवेश परीक्षा देऊन देशभरातील सर्व केंद्रीय कृषी विद्यापीठ, राज्य कृषी विद्यापीठामध्ये प्रवेश घेता येतो. या दोन्ही परीक्षा पास झाल्यास पदव्युत्तर शिक्षणासाठी भारत सरकारची शिष्यवृत्ती मिळते.
  •  महाराष्ट्रातील चारही विद्यापीठांमध्ये पदव्युत्तर शिक्षणासाठी एमसीएईआरची प्रवेश परीक्षा देऊन प्रवेश घेता येतो.
  •  कॅट, मॅट सारख्या प्रवेश परीक्षा देऊन आयआयएममध्ये तसेच इतर नामांकित राष्ट्रीय स्तरावरील संस्थात एमबीए करता येते.
  •   विविध संस्थांच्या प्रवेश परीक्षा देऊन ॲग्री बिझनेसमध्ये एमबीए करता येते.

 

करिअर संधी

  • बी.टेक मध्ये विविध प्रकारच्या अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञानाचा अंतर्भाव होत असल्याने व महाविद्यालयांची मर्यादित संख्या असल्याने या पदवीधरांना मोठ्या प्रमाणात संधी आहे.
  •   ट्रॅक्‍टर कंपन्या, पॉवर टिलर, हार्वेस्टर उत्पादक कंपन्या.
  •   विविध प्रकारची फवारणी यंत्रे, पेरणी यंत्रे, नांगर, रोटाव्हेटर, कल्टीव्हेटर, ट्रॉली, कापणी यंत्रे उत्पादक कंपन्या.
  •  ड्रीप, स्प्रिंकलर, रेनगन, फॉगर्स, पंप उत्पादक कंपन्या.
  •  लॅंडस्केप डिझाईनस, इरिगेशन मॅनेजमेंट, ड्रेनेज (कृषी) व्यवस्थापन, ग्रीन हाउस इरिगेशन डिझाईन करणाऱ्या कंपन्या.
  •  कृषी प्रक्रिया, फळ प्रक्रिया, मसाले प्रक्रिया, प्रतवारी उद्योग, प्रक्रियामुक्त पदार्थनिर्मिती, अन्न पदार्थ निर्यात कंपन्या, बीजप्रक्रिया कंपन्या व बीज महामंडळ.
  •  सोलर पॉवर कंपन्या, विविध सोलर उपकरणे तयार करणाऱ्या कंपन्या.

 -  डॉ. सुहास पाटील, ९८२३३८११९१
( प्राचार्य, डॉ. डी. वाय. पाटील कृषी अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, तळसंदे, जि. कोल्हापूर)

इतर ताज्या घडामोडी
पीकविम्याला मुदतवाढ देण्याची ‘...अकोला ः या हंगामात पीकविमा भरण्यासाठी २४ जुलै ही...
परडा येथे मक्यावर लष्करी अळीचा...अकोला ः या हंगामात लागवड झालेल्या मक्यावर मोताळा...
अमरावती जिल्ह्यात पीककर्जाचा टक्का...अमरावती  : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी...
अकोल्यात सोयाबीन सरासरी ३६१० रुपये...अकोला ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत बुधवारी (...
सातारा जिल्हा परिषदेचा १०० कोटींचा...सातारा : जिल्हा परिषदेच्या इतिहासात प्रथमच मूळ...
पुण्यात पीकविम्यासाठी शिवसेना रस्त्यावरपुणे ः ‘कोण म्हणतो देणार नाय विमा घेतल्याशिवाय...
पुणे विभागातील कोरडवाहू पट्ट्यात टंचाई...पुणे : विभागातील पुणे, सातारा, कोल्हापूर...
नांदेड जिल्ह्यात शेतकऱ्यांनी उतरविला १...नांदेड : पंतप्रधान पीकविमा योजनेंतर्गंत खरिपासाठी...
मराठवाड्यातील पाच जिल्ह्यांत १५ चारा...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील घटलेली चारा छावण्यांची...
अचूक पीक पेरणी अहवाल देणे शक्य नाही ः...बुलडाणा  ः जिल्ह्यातील पीक पेरणीचा...
आडसाली ऊस लागवडीला कोल्हापूर जिल्ह्यात...कोल्हापूर  : जिल्ह्यात गेल्या पंधरवड्यात...
परभणी कृषी विद्यापीठ उत्पादित अडीच हजार...परभणी : वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या...
‘शेतकरी सन्मान’साठी ९१.३३ टक्के ...अकोला  ः पंतप्रधान शेतकरी सन्मान निधी (पीएम...
एचटी कापूस बियाण्यांबाबतचा अहवाल १५...मुंबई  : प्रतिबंधित एचटी (हर्बीसाइड टॉलरंट)...
शिवसेना शेतकऱ्यांची दिशाभूल करतेय ः...मुंबई  ः पीकविम्यासंदर्भात विमा कंपन्यांवर...
पीकविम्याचे पैसे पंधरा दिवसांत न...मुंबई  : कर्जमाफी दिलेल्या शेतकऱ्यांची...
फळपीक विमा योजनेला मुदतवाढ देण्याची...पुणे  : राज्यातील दुष्काळी स्थिती आणि...
सोलापूर जिल्ह्यात `सन्मान`ची पाच लाख...सोलापूर : जिल्ह्यात ‘आठ अ’नुसार असलेल्या ११...
सोलापुरात यंदाही खरीप कोरडाचसोलापूर : खरीप हंगाम सुरू होऊन दीड महिना उलटला....
नाशिक बाजार समितीची सुरक्षा वाढविण्याचा...नाशिक : नाशिक कृषी बाजार समितीत वाढलेल्या...