agriculture news in Marathi, article regarding opportunities in agriculture engineering | Agrowon

कृषी अभियांत्रिकी क्षेत्रामध्ये विविध संधी

डॉ. सुहास पाटील
शुक्रवार, 12 जुलै 2019

कृषी क्षेत्रातील होत असलेले बदल, आर्थिक गुंतवणूक, नवनवीन कृषी उद्योग, प्रक्रिया उद्योग, अन्नसाखळीचा विचार करून कृषी क्षेत्रात संधी वाढत आहेत. कृषी क्षेत्रामध्ये एकूण आठ शाखा आहेत. यामध्ये कृषी शास्त्र व अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञानाचा अंतर्भाव असणारी शाखा म्हणजे बी.टेक. (कृषी अभियांत्रिकी). महाराष्ट्रामध्ये चार विभागांमध्ये चार कृषी विद्यापीठे आहेत. प्रत्येक विद्यापीठामध्ये शासकीय चार तसेच विनाअनुदानित पंधरा महाविद्यालये सध्या कार्यरत आहेत. 

कृषी क्षेत्रातील होत असलेले बदल, आर्थिक गुंतवणूक, नवनवीन कृषी उद्योग, प्रक्रिया उद्योग, अन्नसाखळीचा विचार करून कृषी क्षेत्रात संधी वाढत आहेत. कृषी क्षेत्रामध्ये एकूण आठ शाखा आहेत. यामध्ये कृषी शास्त्र व अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञानाचा अंतर्भाव असणारी शाखा म्हणजे बी.टेक. (कृषी अभियांत्रिकी). महाराष्ट्रामध्ये चार विभागांमध्ये चार कृषी विद्यापीठे आहेत. प्रत्येक विद्यापीठामध्ये शासकीय चार तसेच विनाअनुदानित पंधरा महाविद्यालये सध्या कार्यरत आहेत. 

बी.टेक. (ॲग्रीकल्चर इंजिनिअरिंग) अभ्यासक्रम ः
बी. टेकच्या चार वर्षांच्या पदवी अभ्यासक्रमांचे प्रमुख पाच विभाग आहेत.
    कृषी यंत्रे व शक्ती विभाग ः या विभागाअंतर्गत शेतीसाठी आवश्‍यक नांगरणीपासून काढणीपर्यंत सर्व प्रकारची कृषी अवजारे, यंत्रे, साधने यांचे डिझाईन, वापर, उपयुक्तता, व्यवस्थापन, अर्थशास्त्र, देखभाल व दुरुस्ती यांचा अंतर्भाव होतो.

प्रक्रिया व अन्न अभियांत्रिकी विभाग ः या विभागामध्ये विविध कृषी उत्पादनावर प्रक्रिया करणेसाठी व प्रक्रिया केलेले अन्न पदार्थनिर्मितीसाठी साठवणुकीचे आवश्‍यक तंत्रज्ञान, आधुनिक यंत्रे यांचा अभ्यास केला जातो.

जलसिंचन व निचरा अभियांत्रिकी विभाग  ः सिंचनाच्या विविध पद्धती, उपसा सिंचन, ठिबक सिंचन, तुषार सिंचन, हरितगृह सिंचन, ऑटोमेशनचा सिंचनासाठी वापर, लॅण्डस्केपमध्ये सिंचनासाठीचे पर्याय, पाणीपुरवठा नियोजन, त्याचबरोबर जास्त पाण्याच्या ठिकाणी निचरा होण्यासाठीचे विविध पर्याय, वापर, आरेखन, व्यवस्थापन, निवड, निगा व देखभाल याचा प्रामुख्याने अभ्यास या विभागात केला जातो.
    मृद व जलसंधारण विभाग ः या विभागामध्ये मृद व जलसंधारणासाठी वापरात येणाऱ्या विविध उपचार पद्धती, मातीची धूप टाळण्यासाठीचे विविध पर्यायांचा अभ्यास, नियोजन, आरेखन व यासाठी लागणाऱ्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर यांचा समावेश होतो.
    अपारंपारिक ऊर्जा अभियांत्रिकी ः या विभागामध्ये अपारंपरिक ऊर्जा स्रोतांचा वापर शेतीसाठी व शेतीपूरक उद्योग आणि घरगुती वापराच्या उपकरणांच्या निर्मितीसाठी आवश्‍यक सर्व तंत्राचा अभ्यास केला जातो. सोलर, पवनशक्ती, बायोमास, बायोडिझेल इत्यादी ऊर्जा स्रोतांचा अभ्यास करण्यात येतो.

 उद्योजक/स्वयंरोजगार  ः
    टॅक्‍टर, पॉवर टिलर, कृषी यंत्रे यांची डिलरशीप व ट्रेडिंग
    विविध कृषी अवजारे, यंत्रे, साधने यांचे उत्पादन किंवा नामांकित.

कंपन्यांची डीलरशीप व ट्रेडिंग ः

  •  प्रक्रिया उद्योग उभारणी.
  •  कृषी माल साठवणुकीसाठी शीतकरण सेवानिर्मिती.
  •  कृषी माल एक्‍सपोर्ट.
  •  कृषि निविष्ठा पुरवठा केंद्र.
  •  ॲग्री क्‍लिनिक, ॲग्री बिझनेस सेंटर ड्रीप/स्प्रिंकलर/पाइपपुरवठा केंद्र/डिलरशीप ॲग्रीकल्चर मॉल उभारणी.

पदव्युत्तर शिक्षणानंतर संधी ः  

  •    केंद्रीय व राज्यस्तरीय संस्थामध्ये कृषी शास्त्रज्ञ
  •    सेंटर वॉटर कमिशन
  •    बीज प्रक्रिया महामंडळ
  •    फुड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया
  •    कृषी उद्योग विकास महामंडळ
  •    जलसंधारण विभाग
  •    पाटबंधारे विभाग
  •    कृषी विभाग
  •    पणन महामंडळ
  •    शासकीय व खासगी बॅंकामध्ये, जिल्हा परिषद, कृषी विभाग, पंचायत समिती या ठिकाणी कृषी अधिकारी 
  •   लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षांमध्ये एमपीएससी, युपीएससी परीक्षा देऊन प्रशासकीय अधिकारी
  •     कृषी सेवा, वनसेवा, नाबार्ड या परीक्षा खास पदवीधरांसाठी घेण्यात येणाऱ्या परीक्षा देता येतात.

उच्च शिक्षण ः

  •   गेटची प्रवेश परीक्षा देऊन आयआयटी, खरगपूर व आयआयटी, पवई येथे प्रवेश घेता येतो. 
  •   आयसीएआर-जेआरटीची प्रवेश परीक्षा देऊन देशभरातील सर्व केंद्रीय कृषी विद्यापीठ, राज्य कृषी विद्यापीठामध्ये प्रवेश घेता येतो. या दोन्ही परीक्षा पास झाल्यास पदव्युत्तर शिक्षणासाठी भारत सरकारची शिष्यवृत्ती मिळते.
  •  महाराष्ट्रातील चारही विद्यापीठांमध्ये पदव्युत्तर शिक्षणासाठी एमसीएईआरची प्रवेश परीक्षा देऊन प्रवेश घेता येतो.
  •  कॅट, मॅट सारख्या प्रवेश परीक्षा देऊन आयआयएममध्ये तसेच इतर नामांकित राष्ट्रीय स्तरावरील संस्थात एमबीए करता येते.
  •   विविध संस्थांच्या प्रवेश परीक्षा देऊन ॲग्री बिझनेसमध्ये एमबीए करता येते.

 

करिअर संधी

  • बी.टेक मध्ये विविध प्रकारच्या अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञानाचा अंतर्भाव होत असल्याने व महाविद्यालयांची मर्यादित संख्या असल्याने या पदवीधरांना मोठ्या प्रमाणात संधी आहे.
  •   ट्रॅक्‍टर कंपन्या, पॉवर टिलर, हार्वेस्टर उत्पादक कंपन्या.
  •   विविध प्रकारची फवारणी यंत्रे, पेरणी यंत्रे, नांगर, रोटाव्हेटर, कल्टीव्हेटर, ट्रॉली, कापणी यंत्रे उत्पादक कंपन्या.
  •  ड्रीप, स्प्रिंकलर, रेनगन, फॉगर्स, पंप उत्पादक कंपन्या.
  •  लॅंडस्केप डिझाईनस, इरिगेशन मॅनेजमेंट, ड्रेनेज (कृषी) व्यवस्थापन, ग्रीन हाउस इरिगेशन डिझाईन करणाऱ्या कंपन्या.
  •  कृषी प्रक्रिया, फळ प्रक्रिया, मसाले प्रक्रिया, प्रतवारी उद्योग, प्रक्रियामुक्त पदार्थनिर्मिती, अन्न पदार्थ निर्यात कंपन्या, बीजप्रक्रिया कंपन्या व बीज महामंडळ.
  •  सोलर पॉवर कंपन्या, विविध सोलर उपकरणे तयार करणाऱ्या कंपन्या.

 -  डॉ. सुहास पाटील, ९८२३३८११९१
( प्राचार्य, डॉ. डी. वाय. पाटील कृषी अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान महाविद्यालय, तळसंदे, जि. कोल्हापूर)


इतर कृषी शिक्षण
कृषी विद्यार्थी पोहोचविताहेत नवे तंत्रपुसेगाव (जि.सातारा) ः कोरोनाच्या पार्श्‍वभूमीवर...
कृषीकन्या सांगताहेत जमीन सुपिकतेचे फायदेमाळेगाव (जि.पुणे ) ः बारामती कृषी महाविद्यालयातील...
मिथेन उत्सर्जन रोखण्यासाठी गाईतील...दुधासाठी गोपालनातून होणाऱ्या मिथेनच्या...
तापमान वाढीची प्रक्रिया रोखण्यासाठी...ओस्लो (नॉर्वे) येथील ‘सेंटर फॉर इंटरनॅशनल...
आर्क्टिक वनस्पती कर्ब शोषण्यापेक्षा...आर्क्टिक प्रदेशामध्ये वाढणाऱ्या उंच झाडे किंवा...
कोरडवाहू शेतीमध्ये मूलस्थानी जलसंधारणकमी कालावधीमध्ये जास्त पाऊस पडल्यामुळे पावसाचे...
मध्यपूर्व प्रदेशातील पावसात ४० टक्के घटविविध प्रारूपाद्वारे मध्यपूर्वेतील पावसाच्या...
सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची बीजप्रक्रिया...मोलाब्द हे सूक्ष्म अन्नद्रव्य कडधान्य पिकामध्ये...
किरकोळ आजारांकडे नको दूर्लक्षमहिलांनी घराकडून शेताकडे जाताना चेहऱ्यावर पदर...
आरोग्यदायी ज्येष्ठमधसमस्त महिलावर्गासाठी ज्येष्ठमध काही नवीन नाही....
कृषी पदवीच्या परीक्षांचा कृती आराखडा...अकोला/नाशिक ः कोरोनाचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी...
पीक कर्जावरील व्याज आकारणीवेळेत परतफेड करणाऱ्या अशा शेतकऱ्यांना वर्षाकाठी ३...
आरोग्यदायी हळदस्वयंपाकात तसेच कोणत्याही धार्मिक कार्यात हळद फार...
औषधी, आरोग्यवर्धित द्राक्षद्राक्षाचे आरोग्यदायी दृष्टीने अनेक फायदे आहेत....
आरोग्यदायी लसूणआपल्या स्वयंपाकघरातील महत्त्वाचा घटक म्हणजेच लसूण...
पीक अवस्थेनुसार जाणून घ्या तापमानमहाराष्ट्र राज्य हे भौगोलिक क्षेत्रानुसार देशात...
पाण्याचे महत्त्व जाणून संवर्धनासाठी...जागतिक हवामान संघटनेने २०२० हे वर्ष ‘जागतिक...
पूर्व विदर्भ, पश्‍चिम महाराष्ट्रात...महाराष्ट्रासह संपूर्ण भारतावरील हवेचा दाब कमी होत...
दुधापासून व्होडका होतेय अमेरिकेत...दूध हे तुलनेने फारच कमी काळासाठी टिकवून ठेवता...
नत्रयुक्त खतांचा वापर व्हावा अधिक...पर्यावरण आणि हरितगृह वायू म्हटले की आपल्याला...