agriculture news in Marathi, article regarding poultry breed management in winter. | Agrowon

हिवाळ्यात जपा कोंबड्यांचे आरोग्य

डॉ. विठ्ठल धायगुडे
सोमवार, 9 डिसेंबर 2019

हिवाळ्यात पोट्री शेडच्या लिटरमधील ओलसर भाग काढून टाकावा. त्यामध्ये प्रति १०० चौ. फुटांसाठी २ ते ३ किलो चुना मिसळावा. ओलावा कमी करण्यासाठी लिटरचे थर वेळोवेळी खाली वर करावेत. चांगली ऊब येण्यासाठी लिटरचा थर सहा इंचांपर्यंत  ठेवावा.

हिवाळ्यात पोट्री शेडच्या लिटरमधील ओलसर भाग काढून टाकावा. त्यामध्ये प्रति १०० चौ. फुटांसाठी २ ते ३ किलो चुना मिसळावा. ओलावा कमी करण्यासाठी लिटरचे थर वेळोवेळी खाली वर करावेत. चांगली ऊब येण्यासाठी लिटरचा थर सहा इंचांपर्यंत  ठेवावा.

कोंबड्यांच्या आरोग्यासाठी हिवाळा ऋतू हितकारक मानला जातो. मात्र, उन्हाळ्यात जशी उष्माघातामुळे मरतुक येते, तसेच तापमान कमी झाल्यास कोल्डस्ट्रोक येऊ शकतो. या व्यतिरिक्त थंड हवेमुळे क्रोनिन रेस्पायरेटरी डिसिज, इन्फेक्‍सींयस कोरायझा सारख्या जीवाणूजन्य आणि इन्फेसिंअस ब्रॉकायटीस, कमी तीव्रतेचा बर्डफ्लू सारख्या विषाणूजन्य आजाराचा कोंबड्यांमध्ये प्रादुर्भाव होतो. हिवाळ्यात लिटरमध्ये आर्द्रतेचे प्रमाण जास्त असते, त्यामुळे ती जागा ओलसर राहते. यामुळे कोंबड्यांना रक्ती हगवण, बुरशीजन्य आणि जीवाणूजन्य आजाराचा प्रादुर्भाव होऊन, त्यांच्यामध्ये मरतुक येण्याची शक्यता असते. 

हिवाळ्यातील व्यवस्थापन 
 शेडमधील तापमान 

  • शेडमधील ब्रॉयलर कोंबड्यांना वयाच्या पहिल्या आठवड्यात ३५ ते ३६ अंश सेल्सिअस तापमानाची गरज असते. 
  • दुसऱ्या आठवड्यात ३२ ते ३३ अंश सेल्सिअस तापमान लागते. नंतरच्या प्रत्येक आठवड्यात २ ते ३ अंश सेल्सिअसने तापमान कमी करत जावे. 
  • थंड हवामानात पिल्लांचे शेड उबदार राहणे गरजेचे असते, त्यासाठी ३ आठवड्यांपर्यंत ब्रुडिंग केले जाते. तापमान वाढविण्यासाठी विजेचे बल्ब, शेगडी इत्यादींचा वापर करावा. 
  • कोंबड्यांना योग्य वयात योग्य तापमान न मिळाल्यास, ताण येऊन त्या आजारास बळी पडतात. 
  • शेडमधील तापमान खूपच कमी झाल्यास, पिल्लांमध्ये कोल्ड स्ट्रोकमुळे मरतुक येते.

 खाद्य व्यवस्थापन 

  • हिवाळ्यात कमी तापमानामुळे कोंबड्या जास्त खाद्य 
  • खातात, त्यामुळे त्यांच्या खाद्यात योग्य बदल करावेत.
  • आहारात ऊर्जावर्धक घटकांचे प्रमाण वाढवावे (१०० किलो कॅलरीज प्रति किलो खाद्य) आणि प्रथिनांचे प्रमाण १ ते २ टक्के कमी करणे आवश्‍यक असते. 
  • खाद्यामध्ये अ, क आणि ई या जीवनसत्त्वांचे प्रमाण वाढवावे.

 पाणी व्यवस्थापन 

  • पाण्याचे निर्जंतुकीकरण केल्यास हिवाळ्यामध्ये पाण्यातून पसरणाऱ्या रोगांचा प्रादुर्भाव टाळता येतो.
  • यासाठी ब्लिचिंग पावडरचा (१ ग्रॅम पावडर ५०० लिटर पाणी) वापर करता येतो. तसेच शिफारशीत औषधांचा वापरही करता येतो.

लिटरचे व्यवस्थापन 

  • हिवाळ्यात लिटरचा ओलसर भाग काढून टाकावा, तसेच गादीमध्ये प्रति १०० चौ. फुटांसाठी २ ते ३ किलो चुना मिसळावा. 
  • ओलावा कमी करण्यासाठी लिटरचे थर वेळोवेळी खाली वर करावेत.
  • चांगली ऊब येण्यासाठी लिटरचा थर सहा इंचापर्यंत जाड ठेवावा.

 प्रकाश नियोजन 

  • अंडी देणाऱ्या कोंबडीसाठी १६ तास आणि मांस उत्पादनातील कोंबड्यांसाठी २३ तास प्रकाश देण्यात यावा.

 वायुविजन 

  • शेडमध्ये हवा खेळती राहणे गरजेचे असते. कारण कोंबडी नैसर्गिकरीत्या श्‍वास आणि विष्ठेद्वारे भरपूर ओलावा तयार करते. 
  • थंडीपासून बचाव करण्यासाठी शेडच्या दोन्ही खुल्या बाजूच्या भिंतीवर गोणपाटाचे पडदे लावावे. परंतु, ऊब देण्याच्या प्रयत्नात वायुवीजनमध्ये अडथळा येऊ शकतो. यामुळे शेडमध्ये अमोनियाचे प्रमाण वाढते, याचा परिणाम कोंबड्यांच्या डोळे, श्‍वसन प्रणाली आणि शेवटी अंडी व मांस उत्पादनावर होतो. शेडमध्ये वाहणारी हवा ताजी असणे गरजेचे आहे. त्याकरिता शेडच्या बाजूला पुरेशी मोकळी जागा ठेवावी.

- डॉ. विठ्ठल धायगुडे, ९८६०५३४४८२
(क्रांतिसिंह नाना पाटील पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, शिरवळ, जि. सातारा)

 

 


इतर कृषिपूरक
असे करा जनावरांतील पोटफुगीला प्रतिबंधसर्वच मोसमामध्ये चांगल्या प्रतीचा चारा मिळेल अशी...
व्यवस्थापनाला मार्केटिंगची जोड देत...पॅालिहाउसमधील फूलशेतीसाठी एकेकाळी प्रसिद्ध असलेले...
आरोग्यदायी शेळीचे दूधशेळीच्या दुधाचे नियमित सेवन केल्याने आतड्यांवरील...
बहुगुणी कडुनिंबविविध प्रकारचे त्वचारोग जसे की, त्वचेवर खाज, पुरळ...
..अशी ओळखा दुधातील भेसळवाढत्या महागाईमुळे अनेकदा अन्नपदार्थांमध्ये भेसळ...
संगोपनगृहातील रेशीम कीटकांची काळजीसध्या थंडीमध्ये वाढ होत असून, विविध अवस्थेतील...
मत्स्यपालन : तंत्र बायोफ्लॉक उत्पादनाचे...फ्लॉकची इष्टतम पातळी ही संवर्धनयोग्य माश्यांच्या...
थंडीमध्ये जपा जनावरांचे आरोग्य वातावरणातील अनपेक्षित बदल जनावरांच्या आरोग्यास...
मत्स्यशेतीमध्ये बायोफ्लाक तंत्रज्ञानाचे...टायगर कोळंबी, सफेद कोळंबी आणि व्हनामी कोळंबी...
संगोपनगृहातील रेशीम कीटकांचे थंडीपासून...सध्या थंडीमध्ये वाढ होत असून, विविध अवस्थेतील...
कोंबड्यांच्या योग्य व्यवस्थापनाकडे द्या... कुक्कुटपालन प्रक्षेत्राची जागा उंचावर असावी....
मत्स्यशेतीमधील बायोफ्लाक तंत्रज्ञानजैवपूंज (बायोफ्लाक) तंत्रज्ञानामध्ये जास्तीत...
जनावरांच्या आहारात करा योग्य वेळी बदलजनावरांच्या आहारात अचानक बदल केल्यामुळे पोटफुगी,...
शेळ्या-मेंढ्यांतील पीपीआर आजाराकडे...पीपीआर हा शेळ्या-मेंढ्यांतील अतिसंसर्गजन्य आजार...
जातीवंत मेंढ्याची निवड महत्त्वाचीमेंढीपासून मिळणाऱ्या मांस, दूध, लोकर आणि लेंडीखत...
लसीकरणाबाबत जागरूक राहा...आजारी जनावरे रोगवाहक म्हणूनही काम करू शकतात,...
जनावरांतील लसीकरणाचे महत्त्वजनावरांना आजार झाल्यास, अपुऱ्या पशुवैद्यकीय...
बैलातील आतडे बंद होण्याची समस्याउन्हाळ्यात तसेच इतर शेतीकामाच्या दिवसात जनावरांना...
पीक अवशेषातून अन्नद्रव्यांची उपलब्धता पीक अवशेषांमध्ये नत्राचे १.२५ ते ०.४० टक्के,...
लाळ्या-खुरकुत रोगावर प्रतिबंधात्मक...‘लाळ्या-खुरकुत’ हा रोग विषाणूजन्य असल्याने यावर...